Συντάκτης: Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Η μελέτη αυτή είναι αφιερωμένη στον ΔΑΣΚΑΛΟ Θανάση Μουσόπουλο, που τόσο μας λείπει 🙁 Κανένα λογοτεχνικό έργο δεν άσκησε βαθύτερη και πιο πολύπλευρη επιρροή στη διαμόρφωση της Ευρωπαϊκής πνευματικής παράδοσης από την Ιλιάδα του Ομήρου. Κατά τον 16ο αιώνα ο Όμηρος επέστρεψε στο κέντρο της διανοητικής ζωής της Ευρώπης με έναν τρόπο που δεν ήταν απλά φιλολογικός αλλά βαθύτατα μετασχηματιστικός. Η ανακάλυψη και ο πολλαπλασιασμός των χειρογράφων που ακολούθησαν την οθωμανική κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης το 1453 είχε ανοίξει τον δρόμο για μια νέα άμεση επαφή με τα αρχαία ελληνικά κείμενα ενώ η εφεύρεση της τυπογραφίας επέτρεπε τη διάδοσή τους σε…

Μια ψυχολογική, εγκληματολογική και φιλοσοφική ανάλυση της πιο άνανδρης πράξης εναντίον της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Ο Ευριπίδης στο έργο του «Ηρακλής Μαινόμενος» (Ἡρακλῆς, περ. 416 π.Χ.) αποτυπώνει με τρομακτική ακρίβεια τη στιγμή της κατάρρευσης ενός ημίθεου που κάποτε υπήρξε σύμβολο δύναμης και αρετής. Ο Ηρακλής επιστρέφει από τον Άδη, έχοντας ολοκληρώσει τον δωδέκατο και τελευταίο άθλο του, νικητής απέναντι στον ίδιο τον θάνατο. Η Ήρα όμως στέλνει τη Λύσσα να του αφαιρέσει τον νου και εκείνος σκοτώνει τα παιδιά του και τη γυναίκα του Μεγάρα, νομίζοντας ότι χτυπά τους εχθρούς. Ο χορός και η τροφός παρακολουθούν αδύναμοι, περιγράφοντας την αγωνία. Όταν…

Υπάρχουν εποχές που η ομορφιά γίνεται επικίνδυνη. Που ένας πίνακας ισοδυναμεί με δήλωση πολέμου και ένα γλυπτό αρκεί για να στείλει τον δημιουργό του στα σκοτεινά κελιά της KGB. Στη Σοβιετική Ένωση των δεκαετιών 1960 έως 1980 η τέχνη δεν ήταν απλώς πολιτιστική έκφραση. Ήταν πράξη αντίστασης. Ήταν ανάσα σε ένα σύστημα που ήθελε να ελέγχει κάθε αναπνοή.Από το 1934 και μετά το σοβιετικό κράτος είχε ορίσει με απόλυτη σαφήνεια τι επιτρεπόταν να είναι η τέχνη. Ο Σοσιαλιστικός Ρεαλισμός ήταν ο μοναδικός αποδεκτός τρόπος έκφρασης. Ηρωικοί εργάτες αισιόδοξα πρόσωπα λαμπερά οικοδομήματα. Ότι δεν εντασσόταν σε αυτό το καλούπι χαρακτηριζόταν ως…

Πώς η Sylvia Robinson έδωσε φωνή σε τρεις αγνώστους και άλλαξε για πάντα τον ρυθμό του κόσμου. Ήταν Σεπτέμβριος του 1979 όταν ήρθε ο ξάδερφός μου Γιώργος από τη Γερμανία. Ήταν διαφορετικός από ότι τον θυμόμουν. Είχε κάτι στον τρόπο που κινούνταν και κάτι στον τρόπο που μιλούσε που έδειχνε πως εκεί έξω ο κόσμος κινούνταν με άλλο ρυθμό. Ένα απόγευμα καθόμαστε στη σκιά και άρχισε να απαγγέλλει στίχους. Δεν τραγουδούσε ακριβώς. Έλεγε τις λέξεις γρήγορα και με ρυθμό πάνω από μια μελωδία που έβγαινε από το μαγνητόφωνό του. Hip hop hooray. I said a hip hop the hippie the…

Ένα αφιέρωμα στον Jim Morrison, στον ποιητή που τραγούδησε το σκοτάδι και έφυγε στο φως. Υπάρχουν καλλιτέχνες που δεν χωρούν στον χρόνο, που δεν περιορίζονται στη σκηνή, που δεν τραγουδούν και απλώς ανοίγουν ρωγμές στον κόσμο και μας καλούν να κοιτάξουμε μέσα τους. Ο Jim Morrison υπήρξε ένας από αυτούς, μια φωνή που έμοιαζε να γεννιέται από τη γη και τον ουρανό μαζί, ένας ποιητής που περπάτησε στα όρια της ύπαρξης και άφησε πίσω του λέξεις που ακόμη πάλλονται. Το έργο του δεν ήταν ποτέ απλό, ήταν μια τελετουργία, μια αναμέτρηση με το άγνωστο, μια πρόσκληση να δούμε τον άνθρωπο…

Το The Palace (2023) είναι μια ταινία που μισήθηκε πριν καν προβληθεί. Όχι επειδή είναι κακή. Αλλά επειδή τολμά να δείξει έναν κόσμο που πολλοί προτιμούν να αγνοούν. Ο Ρομάν Πολάνσκι δεν χαρίζεται σε κανέναν. Δεν προσπαθεί να γίνει αρεστός. Δεν ζητά συγγνώμη. Πετάει στα μούτρα του θεατή μια φάρσα γεμάτη παρακμή, χρυσάφι, ψεύτικα χαμόγελα και ανθρώπους που έχουν ξεχάσει τι σημαίνει πραγματικότητα. Και αυτό είναι που ενόχλησε. Όχι η ταινία, αλλά η αλήθεια της. Το ξενοδοχείο είναι μια μικρογραφία της κοινωνίας. Στους πάνω ορόφους η ελίτ πνίγεται στη σαμπάνια. Στους κάτω ορόφους οι εργαζόμενοι τρέχουν σαν σκιές για να…

Ο Πόντιος Πιλάτος δεν ήταν τέρας, ούτε μάρτυρας. Ήταν ένας αξιοματούχος που βρέθηκε σε μια επαρχία που δεν ήθελε και ανάμεσα σε έναν λαό που δεν καταλάβαινε, υπηρετώντας μια αυτοκρατορία που απαιτούσε απόλυτη πειθαρχία, και μηδενικά λάθη. Η Ιουδαία ήταν για εκείνον μια πολιτική νάρκη, μια γη όπου η θρησκεία ήταν πιο ισχυρή από τον νόμο, και η πολιτική πιο εκρηκτική από τα ρωμαϊκά ξίφη. Ήρθε με φιλοδοξίες και έφυγε με το όνομά του δεμένο για πάντα με μια δίκη που δεν ήθελε ποτέ να κάνει, όχι μόνο αυτός αλλά ούτε και κανένας άλλος άνθρωπος. Ο Πόντιος Πιλάτος υπήρξε ο…

Μια παράξενη ιδιότητα του ανθρώπου είναι ότι ενώ μπορεί να ταξιδέψει στο φεγγάρι και να χωρέσει βιβλιοθήκες σε μια χούφτα τρανζίστορ, δυσκολεύεται ακόμα να πει μια καλημέρα χωρίς να βιάζεται. Και όμως, αυτή ακριβώς η μικρή καθημερινή πράξη ευγένειας είναι που μας ξεχωρίζει από οτιδήποτε άλλο πάνω σε αυτόν τον πλανήτη. Δεν είναι διακοσμητική, δεν είναι υποκρητική, είναι το θεμέλιο του πολιτισμού μας, ένας μηχανισμός τόσο παλιός όσο και η ίδια η ιδέα της κοινωνίας μας. Ας πάμε όμως πολύ, πολύ πίσω. Η ευγένεια δεν ήταν πάντα αυτό που νομίζουμε. Αντίθετα, εξελίχθηκε μέσα στους αιώνες. Από τον τραχύ πολεμιστή του…

Κυριακή 8/3/2006. Μια μέρα αφιερωμένη στη γυναίκα και δεν θα μπορούσε να υπάρξει καλύτερη ευκαιρία για να τιμήσουμε μια γυναίκα που δημιουργεί, ερευνά, γράφει και μοιράζεται τον κόσμο της με γενναιοδωρία μαζί μας όπως η Λεύκη Σαραντινού. Με αφορμή την παρουσίαση του νέου της βιβλίου, «Ψυχή από πέτρα», βρεθήκαμε με τους υπόλοιπους φιλαναγνώστες για να ακούσουμε, να συζητήσουμε και να ταξιδέψουμε μέσα από τις ιστορίες της. Η Λεύκη, ιστορικός, συγγραφέας και μουσικός, έχει έναν μοναδικό τρόπο να ενώνει εποχές, εμπειρίες και ανθρώπινες στιγμές. Στη νέα της συλλογή μάς προσφέρει δεκαοκτώ ιστορικά ενσταντανέ, μικρές, πυκνές εικόνες από τον χωροχρόνο, όπου το…

Από την ηθική απαίτηση των ανθρώπων, εδώ και αιώνες, στις σύγχρονες ανισότητες που συναντάμε σε υγεία, εργασία και αξιοπρέπεια. Κάθε χρόνο στις 20 Φεβρουαρίου, ο κόσμος κάνει μια μικρή παύση για να κοιτάξει κατάματα κάτι που κανονικά θα έπρεπε να κοιτάζει καθημερινά. Η Παγκόσμια Ημέρα Κοινωνικής Δικαιοσύνης δεν είναι μια τυπική επέτειος για να γεμίζουν τα ημερολόγια με ανακοινώσεις. Είναι θεσμός υπενθύμισης και μαζί θεσμός ευθύνης. Μια ημερομηνία που δεν μας χαρίζεται για να νιώσουμε καλύτεροι, αλλά για να μετρηθούμε με τις ανισότητες που επιμένουν να φοράνε εδώ και αιώνες το προσωπείο της κανονικότητας. Ο εορτασμός της, ως παγκόσμια αναγνώριση…