Συντάκτης: Θανάσης Μουσόπουλος

Τιμώντας τα πενήντα χρόνια από την μεγάλη Πληγή της Κύπρου του 1974, θεωρούμε πολύ σημαντική την αναφορά  μας στη συμβολή του Στράβωνα στην παρουσία της Κύπρου και άλλων περιοχών που καθορίζουν τα όρια του Ελληνισμού. Στο κείμενό μας αυτό θα επικεντρωθούμε στην Κύπρο, ξεκινώντας από το έργο του Στράβωνα, με το οποίο έχουμε ασχοληθεί  στο παρελθόν, ιδιαίτερα στα μαθήματά μου  της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Γραμματείας στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης,  κατά το ακαδημαϊκό έτος 2017-18. Ο Στράβων γεννήθηκε περίπου το 64 π.Χ. στην Αμάσεια του Πόντου από κρητικούς γονείς. Έζησε μερικά χρόνια στη Ρώμη και περιηγήθηκε μεγάλο μέρος…

Πρόσφατα ο φίλος, παλιός μαθητής μου και ήδη Επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Φιλολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Βασίλης Βασιλειάδης, μου χάρισε τον τόμο «Από την καθ’ ημάς Ανατολή στην Ελληνική Πατρίδα» (Έκδοση Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού, 2023, σελ. 450). Πρόκειται για ένα συλλογικό τόμο του ΕΙΠ που επιμελήθηκε ο Χάρης Μελετιάδης και περιέχει, εκτός του Χαιρετισμού της Υπουργού Πολιτισμού και το Προλογικό σημείωμα του Ν. Α. Κούκη προέδρου του Ιδρύματος, δεκαπέντε εμπεριστατωμένα επιστημονικά άρθρα. Ένα από τα άρθρα είναι του Βασίλη με τίτλο «Πρόσωπα και θέματα του μικρασιατικού κύκλου στη Νεοελληνική Λογοτεχνία», σελ. 380 – 412. Στο κείμενό μου θα παραθέσω ένα εργοβιογραφικό σημείωμα…

Ο κόσμος αλλάζει, οι γνώσεις μεταβάλλονται και κατά συνέπεια εξελίσσεται ο τρόπος με τον οποίο βλέπουμε τα πράγματα. Όταν τελειώσεις τις σπουδές σου, δε σημαίνει ότι «τελείωσαν όλα». Καθώς περνάν τα χρόνια, αυτό το καταλαβαίνω καλύτερα – για κάποιους / κάποιες που δεν «ανοίγουν» πλέον βιβλίο. Ο Χαράρι, ο Γιάλομ, ο Χομπσμπάουμ, ο Μλοντίνοφ δείχνουν ένα «άλλο» κόσμο – άγνωστο για μερικούς/μερικές… Για τους τρεις πρώτους έχω μιλήσει και γράψει αρκετές φορές. Τώρα έχει σειρά ο τέταρτος, o Μλοντίνοφ, για τον οποίο θα δώσουμε ένα μικρό βιογραφικό σημείωμα. Ο Leonard Mlodinow γεννήθηκε το 1954 στο Σικάγο. Έλαβε το διδακτορικό του στη φυσική…

Το άρθρο αυτό το αφιερώνω στην αγαπητή φίλη Σούλα Πρωτόπαπα, η οποία, χαρίζοντάς μου το βιβλίο που θα σας παρουσιάσω, μου άνοιξε ένα κόσμο συναρπαστικό, και συνάμα, επίκαιρο. Αναφέρομαι στο βιβλίο «Οι βάρβαροι της Ευρώπης 200 – 600 μ.Χ.» του επίτιμου καθηγητή Μεσαιωνικής Ιστορίας στο University College του Δουβλίνου, Έντουαρντ Τζέιμς, στις Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης και σε μετάφραση της Ειρήνης Μητούση. Διαβάζοντας το βιβλίο θυμήθηκα κάτι που μας έλεγε το 1968 στο μάθημα Φιλοσοφίας ο αγαπητός μου αξέχαστος καθηγητής Γιώργος Μουρέλος: είναι άδικο να λέμε «απολίτιστοι λαοί», είναι λαοί σε άλλη βαθμίδα εξέλιξης. Στο κείμενό μου θα παραθέσω το κατατοπιστικό κείμενο…

Θα ξεκινήσω το κείμενό μου με ένα «αξίωμα» της Ανθούλας Δανιήλ για την πρόσφατη ποιητική συλλογή Περίμετρος: «Ο Στρούμπας με τους επιμελημένους πάντα στίχους του, παραδοσιακούς ή μοντέρνους και τα φιλολογικά του όπλα πάντα ακονισμένα, μετέρχεται όλους τους τρόπους και όλους τους ρυθμούς ανάλογα με της οικείας αναπνοής την περίσταση». Πριν από μια δεκαετία περίπου έγραφα: «Χαίρομαι που στη γειτονική μας Κομοτηνή εδώ και δέκα χρόνια δημιουργεί ένας νέος ποιητής – συνάδελφος στην επιστήμη και στην τέχνη του λόγου. Έχει μια ιδιότητα που πολύ θαυμάζω: παίζει με τις λέξεις. Αυτό φαίνεται και από τους τίτλους των έργων του». Αναφέρομαι στον Γιάννη Στρούμπα που μας…

Πολλές φορές βρίσκεις θησαυρούς χωρίς να το επιδιώκεις. Η πρόσφατη επίσκεψη στη συμπρωτεύουσα μού αποκάλυψε τον πολιτιστικό χώρο τέχνης στην οδό Φιλίππου 71 Alte Fablon, στο κέντρο της Θεσσαλονίκης. Πολλές είναι οι δράσεις του. Θα περιοριστούμε σε ένα βιβλίο με τον τίτλο «Στις πόλεις έχει τζιτζίκια», Συλλογικό – Ιστορίες πόλης, 2020, έκδοση ΤΡΙ. ΕΝΑ και Alte Fablon, σελ. 155. Αφού διάβασα τα κείμενα του έργου αυτού, τα απόλαυσα, θεώρησα απαραίτητο να πω λίγα λόγια σχετικά – τους θησαυρούς… Διαβάζουμε στο Οπισθόφυλλο του κομψού τόμου: «Οι ιστορίες πόλης αποτέλεσαν το υλικό του εργαστηρίου δημιουργικής γραφής του πολυχώρου τέχνης Alte Fablon (2019/2020) και το αποτύπωμα της συνύπαρξης σκέψεων,…

Έχω τη χαρά εδώ και σαράντα χρόνια να ασχολούμαι με το πολύπλευρο έργο του βορειοθρακιώτη Κώστα Βάρναλη, έχοντας εκδώσει τρία βιβλία και δημοσιεύοντας πληθώρα εργασιών. Το 2024 με την ευκαιρία των πενήντα χρόνων από το θάνατό του, νιώθω το χρέος να προβάλω την προσφορά του. Ο Κώστας Βάρναλης κατάγεται από την Ανατολική Ρωμυλία / Βόρεια Θράκη. Το Ρωμυλία είναι εξελληνισμός του τουρκικού Ρουμελί = χώρα των Ρωμαίων, Η περιοχή αυτή αποτελεί το βόρειο τμήμα της ενιαίας Θράκης, μια τεράστια κοιλάδα στην καρδιά της βαλκανικής.  Γεννήθηκε το 1883/84 στον Πύργο της Ανατολικής Ρωμυλίας / Βόρειας Θράκης. Μετά το Δημοτικό φοιτά στα…

Πριν από δέκα χρόνια  είχα την ευκαιρία να πρωτογνωρίσω τον γιατρό Κώστα Μπαρμπούτη στο Βιβλιοπωλείο του Μιχάλη Σπανίδη, που καθίσταται χώρος συνάντησης δημιουργών της ευρύτερης περιοχής. Μου εμπιστεύθηκε ανέκδοτες ποιητικές δημιουργίες του, που διαβάζοντάς τες διαπίστωσα τη μορφοπλαστική ικανότητα και την ποιητική του ευαισθησία. Το κύριο χαρακτηριστικό της ποίησής του είναι η αμεσότητα και η αναφορά στο κοινό βαλκανικό μας σπίτι. Στη συνέχεια, εκτός από την ποίησή του απόλαυσα και μια σειρά από πεζογραφήματά του. Ήδη έχει εκδώσει πολλά βιβλία με ποιήματα και πεζά.  Η γενική εντύπωσή μου είναι ότι είναι ένας σύγχρονος λογοτέχνης που μιλά για την εποχή μας. …

Ο Κώστας Ρωμαίος που ασχολήθηκε με αγάπη και εμβρίθεια με τον Λαϊκό  μας πολιτισμό παρατηρεί : «Η Θράκη από όλες τις άλλες μεγάλες περιοχές του ελληνικού χώρου, έχει τις πληρέστερες και τις αρχαϊκότερες μορφές ελληνικής λατρείας » και στη συνέχεια διαπιστώνει ότι : «Ενώ έχουμε στη διάθεσή μας πλούσιες και σπουδές πληροφορίες, όλες αυτές παραμένουν σχεδόν ανεκμετάλλευτες ». Και τα δύο σχόλια, νομίζω, ανταποκρίνονται  στην κρατούσα κατάσταση. Για τούτον ακριβώς το λόγο και οι εξαιρέσεις  αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα. Θα περιοριστώ σε κάποιες πληροφορίες και σκέψεις που συνδέονται με τη σχέση λογοτεχνίας και θρακικής λαογραφίας, και ιδιαίτερα με την Τζαμάλα,  όπως…

Καθόλου τυχαίο δεν μπορεί να θεωρηθεί το γεγονός ότι ο Νίκος Καζαντζάκης είναι από τους «παλιούς» μας λογοτέχνες που διαβάζεται πολύ, πράγμα που επιβεβαιώνεται από τις σύγχρονες επανεκδόσεις των έργων του. Το έργο του, έχει μεταφραστεί και εκδοθεί σε περισσότερες από 50 γλώσσες, διαλέκτους και ιδιώματα. Το 2007 το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου κατέγραψε περισσότερες από 580 εκδόσεις ξένων μεταφράσεων έργων του παγκοσμίως, ενώ σχεδόν κάθε χρόνο ο κατάλογος αυτός εμπλουτίζεται αποδεικνύοντας τη διαχρονική και διεθνή απήχηση του έργου του. Να προσθέσουμε ότι πολλές φορές, μόνος ή με τον Άγγελο Σικελιανό, προτάθηκε για το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας. Μερικοί από την Ελλάδα έκαναν …