Συντάκτης: Θανάσης Μουσόπουλος

Οφείλω πολλά σε ένα ποίημα του Χρήστου Κεραμίδη με τίτλο «Εξουσία», από τη συλλογή «Τελευταία υπόσχεση» του 2001, μου έχει κάνει μεγάλη εντύπωση. Έγινε αφορμή να ασχοληθώ εκτεταμένα με τη λογοτεχνία της περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας (Δράμας, Καβάλας, Σερρών). Γιατί, αγνοούμε τους δημιουργούς που είναι γείτονές μας. ΕΞΟΥΣΙΑ Ό,τι αγαπούσες θα χαθεί. / Υπάρχουν, οι νόμοι της διαγραφής. Όμως, εμείς θα φροντίζουμε / για να μπορείς να τα λες όλα, να τα κάνεις όλα / αρκεί / να μην αλλάξεις τίποτα. Πρέπει να μας εμπιστευθείς. Εδώ και μερικά χρόνια ασχολούμαι μελετώντας και δημοσιεύοντας κείμενα για τους/τις λογοτέχνες των νομών της ευρύτερης περιοχής…

Το βιβλίο αυτό το έγραψε ο Τσόμσκυ το 2016 και τον επόμενο χρόνο κυκλοφόρησε και στη γλώσσα μας, σε θαυμάσια μετάφραση του Αντώνη Καλοκύρη. Το ξαναδιάβασα τον προηγούμενο μήνα. Καταλήγοντας τη μελέτη του βιβλίου σημείωσα: «Μπορείς να το διαβάζεις χωρίς να αρρωσταίνεις; » Να σημειώσω ότι, βιώνοντας την κατάσταση στην Παλαιστίνη, δεν μπορείς να μην δεις ότι, όσα γράφει ο συγγραφέας για το παρελθόν και σε εκείνη την περιοχή και αλλού στον πλανήτη, επαναλαμβάνονται στις μέρες μας. Πολλά σημεία σε συνταράζουν, ξεχώρισα μερικά θέματα, ιδιαίτερα: Ο Νόαμ Τσόμσκι (αγγλ.: Avram Noam Chomsky, γενν. 7 Δεκεμβρίου 1928). ΄Ηδη είναι 97 ετών, Αμερικανός καθηγητής στο τμήμα Γλωσσολογίας και Φιλοσοφίας του Τεχνολογικού…

Η σειρά των κειμένων αυτών είναι αφιερωμένη στην πληγή της Κύπρου που είναι ανοιχτή εδώ και πενήντα χρόνια. Λίγα χρόνια μετά την τουρκική εισβολή, τα Χριστούγεννα του 1978, επισκεφθήκαμε την Κύπρο για Προσκύνημα. Εκτός των άλλων, αγοράσαμε κάποια βιβλία, δύο έργα όλες αυτές τις δεκαετίες με βοηθούν. Το πρώτο είναι η «Ιστορία της Κύπρου» του Κλεάνθη Π. Γεωργιάδη, Λευκωσία 1978 (σελ. 295) με θέματα ιστορίας και πολιτισμού, και το δεύτερο «Ανθολογία Κυπριακής Ποιήσεως» των Κώστα Μόντη – Ανδρέα Χριστοφίδη έκδοση Alvin Redman Hellas, Αθήνα, συμπληρωμένη ως το 1973 (σελ. 602) με ποίηση από την αρχαία εποχή ως τις μέρες μας και τα σχετικά…

Προσεγγίζοντας τη Λογοτεχνία της Κύπρου, με την ευκαιρία των 50 χρόνων από την τουρκική εισβολή και την πληγή της Κύπρου, στο πρώτο άρθρο μιλήσαμε για τον Στασίνο τον Κύπριο και τα Κύπρια Έπη, ενώ στο δεύτερο αναφερθήκαμε στη Στωική Φιλοσοφία και στον Ζήνωνα τον Κιτιέα. Στο τρίτο άρθρο θα αναφερθούμε στην παρουσία του Χριστιανισμού στο νησί, όπως περιγράφεται στις Πράξεις των Αποστόλων, και την περαιτέρω πορεία του. Στις «Πράξεις των Αποστόλων» (Κεφάλαιο 13ο) διαβάζουμε,   «Οὗτοι μὲν οὖν ἐκπεμφθέντες ὑπὸ τοῦ Πνεύματος τοῦ Ἁγίου κατῆλθον εἰς τὴν Σελεύκειαν, ἐκεῖθεν τε ἀπέπλευσαν εἰς τὴν Κύπρον». Έτσι λοιπόν αυτοί, οι Απόστολοι Βαρνάβας και…

Τα τελευταία χρόνια έχω τη μεγάλη χαρά να προσθέσω στους φίλους μου έναν εκλεκτό δημιουργό που δραστηριοποιείται με μεράκι και αφιερώνει στη Θράκη τις ποικίλες δράσεις του. Αναφέρομαι στον Πασχάλη Κατσίκα. Θα έλεγα ότι μια δημιουργική έκρηξη χαρακτηρίζει εσχάτως την παρουσία του Πασχάλη στα λογοτεχνικά πράγματα της Θράκης, και όχι μόνο. Εκτός από τις ποιητικές του συλλογές σε διάφορα έντυπα και ηλεκτρονικές φωλιές, συναντά ο αναγνώστης και η αναγνώστρια ποικίλα πεζά και ποιήματα. Προτού παρουσιάσω την πρόσφατη πέμπτη ποιητική του συλλογή, θα πούμε λίγα εργοβιογραφικά στοιχεία. Ο Πασχάλης Κατσίκας  γεννήθηκε στο Reutlingen της Γερμανίας τo 1971 και ζει στην Κομοτηνή από το…

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης στο βιβλίο του «Τι είναι η Φιλοσοφία» σημειώνει ότι «Η φιλοσοφία ήταν πάντοτε έκφραση των αντιθέσεων και των δυνατοτήτων κάθε εποχής». Μελετώντας το 1821, ιδίως με την ευκαιρία των διακοσίων ετών από την Επανάσταση, όχι μόνο ως ένα ιστορικό γεγονός, αλλά και ως οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό στο διάβα της ελληνικής πορείας, πολλές φορές συνειδητοποιείς τις διασυνδέσεις μεταξύ όλων των επιπέδων της ιστορικής πραγματικότητας. Κατανοείς τις αντιθέσεις και τις δυνατότητες κάθε περιόδου. Στηριγμένος στα έργα του Νίκου Σβορώνου «Επισκόπηση της Νεοελληνικής Ιστορίας» (Θεμέλιο, 1978) και του Απόστολου Βακαλόπουλου «Νέα Ελληνική Ιστορία» (Βάνιας, 1987), θα προσεγγίσουμε την προεπαναστατική…

Με την ευκαιρία των 50 χρόνων από την Κυπριακή Τραγωδία, που συνεχίζει ως τις μέρες μας, ανάμεσα στα άλλα κείμενά μας φρονώ ότι η Λογοτεχνία αποτελεί έναν δείκτη σημαντικό. Ιδιαίτερα, μάλιστα, η παλιότερη τέχνη του λόγου που πιστοποιεί τη διαχρονική παρουσία του ελληνικού πολιτισμού και της ελληνικής γλώσσας. Χρησιμοποιώντας πηγές και βοηθήματα, όχι μόνο από την Κύπρο, θα φωτίσουμε τη μακραίωνη πορεία της Κυπριακής Γραμματείας. Θα ξεκινήσουμε από τον επικό κύκλο. Στασίνος ο Κύπριος Αρχαίος επικός ποιητής, στον οποίο αποδίδονται τα Κύπρια  Ἔπη. Πληροφορίες για τον Στασίνο βρίσκονται στα έργα  του Αθήναιου, του Κλήμη Αλεξανδρέως, του Σουίδα, του Τζέτζη, του Φωτίου και…

Για τη θέση των γυναικών στην αρχαία Ελλάδα τα περισσότερα στοιχεία που διαθέτουμε είναι κυρίως για την Αθήνα και τη Σπάρτη. Στην κλασική εποχή, στην Αθήνα η γυναίκα δεν είχε νομικά και πολιτικά δικαιώματα, ήταν εξαρτημένη από τον πατέρα και στη συνέχεια από τον σύζυγο. Από την άλλη μεριά, στη Σπάρτη η γυναίκα είχε περισσότερα δικαιώματα και γυμναζόταν όπως οι άνδρες. Υπάρχουν σε ορισμένες πόλεις διαφορετικές πρακτικές, όπως σύμφωνα με τον νόμο της Γόρτυνας της Κρήτης, όπου οι γυναίκες έχουν το δικαίωμα να κατέχουν περιουσία, να τη διαχειρίζονται και φυσικά να κληρονομούν. Παρουσιάζει πολύ ενδιαφέρον ο τρόπος με  τον οποίο δύο…

Πάνω από πενήντα χρόνια ασχολούμαι με την ιστορία και τον πολιτισμό της ενιαίας Θράκης, με κυριότερο ερευνητικό ενδιαφέρον τη Λογοτεχνία που έγραψαν ή γράφουν στη Θράκη, στα νεότερα χρόνια. Στην ιστορία και στον πολιτισμό όλα είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Έτσι, χωρίς να έχω ιδιαίτερη  ειδίκευση, καταπιάστηκα ως εραστής περισσότερο παρά ως νόμιμος σύζυγος με τη Λαογραφία. Με αυτή τη σκευή καταθέτω πολύ αδρά ορισμένα στοιχεία και κάπως εκτενέστερα μερικά άλλα, πάνω στο τρίπτυχο : Λαογραφία – Λογοτεχνία – Αποκριά, σε σχέση με τη Θράκη. Η Λαογραφία είναι μια σχετικά νέα επιστήμη. Οι σκοποί της είναι επιστημονικοί, εθνικοί, ανθρωπιστικοί, διεθνιστικοί. Στην Ευρώπη εμφανίστηκε…

Είχα διαβάσει παλιότερα το έργο του Νίκου Θέμελη «Η Ανατροπή», από τις εκδόσεις Κέδρος. Πρωτοκυκλοφόρησε το 2000 και η έκδοση που έχω του 2002 είναι 37η! Ως τώρα έχει ξεπεράσει σε πωλήσεις τα 700.000 αντίτυπα. Είναι παραδεκτό ότι  «ο Θέμελης ανανέωσε την παράδοση του ιστορικού μυθιστορήματος, συνδυάζοντας συναρπαστική δράση, ποικιλία των πηγών και πολύμορφη τοπιογραφία». Να σημειώσουμε ότι τα μυθιστορήματά του: Η Αναζήτηση, Η Ανατροπή και Η Αναλαμπή, συνεκδόθηκαν πλέον με τον τίτλο «Η ΤΡΙΛΟΓΙΑ: Η ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ Η ΑΝΑΤΡΟΠΗ Η ΑΝΑΛΑΜΠΗ» (σελ. 1394, εκδ. Μεταίχμιο, 2018). Στην απορία «Γιατί Ιστορικό Μυθιστόρημα;» ο Νίκος Θέμελης (1947 – 2011), απαντά με την ευκαιρία της έκδοσης της Τριλογίας:…