Πριν λίγες μέρες μια έφηβη κοπέλα από την Ελβετία βανδάλισε το Κολοσσαίο την Παρασκευή, μόλις λίγες εβδομάδες αφότου ένας άλλος τουρίστας χάραξε ένα ερωτικό σημείωμα στη φίλη του σε έναν τοίχο του περίφημου αμφιθεάτρου ηλικίας 1.951 ετών.
Η Ελβετίδα έφηβη, η οποία δεν έχει ταυτοποιηθεί, βρισκόταν σε διακοπές με την οικογένειά της όταν άρχισε να χαράζει το όνομά της σε έναν τοίχο, σύμφωνα με το τοπικό πρακτορείο ειδήσεων ADN Kronos, το οποίο ανέφερε για πρώτη φορά τον υποτιθέμενο βανδαλισμό στις 15 Ιουλίου.
Την έφηβη «συνέλαβε» ένας Ιταλός ξεναγός, ο οποίος ειδοποίησε την ασφάλεια του Κολοσσαίου, μετέδωσε το ιταλικό πρακτορείο ειδήσεων ANSA. Το ειδησεογραφικό πρακτορείο εξασφάλισε βίντεο με την έφηβη να ετοιμάζεται να χαράξει το όνομά της.
Το κορίτσι αντιμετωπίζει ποινή φυλάκισης και πρόστιμο ύψους περίπου 17.000 δολαρίων, όπως ανέφεραν τα ειδησεογραφικά πρακτορεία.
Τον προηγούμενο μήνα, ο 27χρονος Ιβάν Ντιμιτρόφ, Βούλγαρος υπήκοος, βιντεοσκοπήθηκε να χαράζει το “Ivan + Hayley ’23” επίσης σε έναν τοίχο του Κολοσσαίου, χαμογελώντας προκλητικά στην κάμερα ασφαλείας!!
Το 2014, ένας 42χρονος Ρώσος τουρίστας πιάστηκε να σκαλίζει το γράμμα “Κ” σε τοίχο του Κολοσσαίου και του επιβλήθηκε ποινή φυλάκισης τεσσάρων μηνών με αναστολή και πρόστιμο περίπου 22.460 δολαρίων.
Ποια όμως μπορεί να είναι τα κίνητρα ενός βάνδαλου, ώστε να καταστρέψει, επάνω στη μανία του ένα σημαντικό έργο τέχνης.
Τα κίνητρα μπορεί να ποικίλλουν ανάλογα με τα εμπλεκόμενα άτομα και συγκεκριμένες περιστάσεις.
Ορισμένα άτομα μπορεί να βανδαλίζουν έργα τέχνης ως μορφή διαμαρτυρίας ή για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους για πολιτικά ή κοινωνικά ζητήματα. Μπορεί να βλέπουν την τέχνη ως σύμβολο του κατεστημένου ή ως εργαλείο προπαγάνδας και μπορεί να επιχειρήσουν να την ανατρέψουν ή να την καταστρέψουν για να κάνουν μια δήλωση.
Ορισμένοι βάνδαλοι μπορεί να έχουν ως κίνητρο την επιθυμία για προσοχή. Παραμορφώνοντας ή καταστρέφοντας έργα τέχνης, μπορεί να αποκτήσουν φήμη ή μια αίσθηση συμπάθειας για τις πράξεις τους. Αυτό το κίνητρο συνδέεται συχνά με πράξεις βανδαλισμού που διαπράττονται από άτομα που επιδιώκουν προσωπική ή μια επαναστατική αναγνώριση.
Ορισμένες ιδεολογίες ή θρησκευτικές πεποιθήσεις μπορεί να θεωρούν την τέχνη προσβλητική, ιερόσυλη ή βλάσφημη. Σε τέτοιες περιπτώσεις, τα άτομα που έχουν αυτές τις πεποιθήσεις μπορεί να βανδαλίζουν την τέχνη που θεωρούν ενοχλητική για να υποστηρίξουν τις ηθικές ή θρησκευτικές τους αξίες.
Μερικές φορές ο βανδαλισμός έργων τέχνης μπορεί να προέρχεται από φθόνο, ανταγωνισμό ή αντιπαλότητα. Καλλιτέχνες ή άτομα που σχετίζονται στην καλλιτεχνική κοινότητα μπορεί να παραμορφώσουν ή να καταστρέψουν το έργο κάποιων άλλων από ζήλια ή ανταγωνιστικό πλεονέκτημα.
Άτομα με προβλήματα ψυχικής υγείας μπορεί να «καταστρέψουν» έργα τέχνης για να εκφράσουν την εσωτερική τους ταραχή. Αυτό το κίνητρο είναι πιο σύνθετο και σίγουρα οφείλεται σε μια σειρά ψυχολογικών παραγόντων.
Πρόληψη και αποτροπή
Η πρόληψη των βανδαλισμών σε έργα τέχνης απαιτεί μια πολύπλευρη προσέγγιση στην οποία εμπλέκονται διάφοροι φορείς (κράτος, αστυνομικές αρχές, δήμοι, σύλλογοι κ.ά.).
Η χρήση αυξημένων μέτρων ασφαλείας, όπως κάμερες παρακολούθησης, συναγερμοί κ.ά. μπορεί να λειτουργήσουν αποτρεπτικά και να βοηθήσουν στην πρόληψη του βανδαλισμού έργων τέχνης. Ο επαρκής φωτισμός και τα συστήματα παρακολούθησης μπορούν να κάνουν τους πιθανούς βάνδαλους να το σκεφτούν καλύτερα πριν προβούν σε αυτή τη καταστροφική συμπεριφορά.
Ένα μεγάλο κομμάτι που παίζει σημαντικό ρόλο είναι και η ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση του φιλότεχνου κοινού. Αυτό μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση του αισθήματος σεβασμού και εκτίμησης. Εκπαιδευτικές εκστρατείες, μουσειακά εκθέματα και προγράμματα προσέγγισης της κοινότητας μπορούν να εκπαιδεύσουν τους ανθρώπους σχετικά με τη σημασία της τέχνης, την ιστορική και πολιτιστική της αξία και τις συνέπειες του βανδαλισμού.
Η εμπλοκή της κοινότητας και η οικοδόμηση ισχυρών σχέσεων με τους κατοίκους της περιοχής, τους καλλιτέχνες και τους λάτρεις της τέχνης μπορούν να δημιουργήσουν μια αίσθηση ιδιοκτησίας και κοινής ευθύνης για την προστασία των έργων τέχνης. Η ενθάρρυνση της συμμετοχής της κοινότητας στη διατήρηση και συντήρηση της δημόσιας τέχνης μπορεί να συμβάλει στη διαφύλαξή της.
Μουσεία, γκαλερί και άλλα ιδρύματα που φιλοξενούν πολύτιμα έργα τέχνης θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι διαθέτουν επαρκές προσωπικό εκπαιδευμένο στα πρωτόκολλα ασφαλείας. Αυτό περιλαμβάνει την εκπαίδευση του προσωπικού ασφαλείας, των ξεναγών και των εθελοντών ώστε να είναι σε επαγρύπνηση και προληπτική δράση για τον εντοπισμό και την πρόληψη πιθανών πράξεων βανδαλισμού.
Η παροχή ευκαιριών στους ανθρώπους να ασχοληθούν με την τέχνη με σεβασμό και εποικοδομητικό τρόπο μπορεί επίσης να συμβάλει στη θετική διοχέτευση της δημιουργικότητας και της ενέργειάς τους. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει τη διοργάνωση εργαστηρίων τέχνης, εκθέσεων και δημόσιων έργων τέχνης που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή και την εκτίμηση.
Η αυστηρή εφαρμογή των νόμων κατά του βανδαλισμού της τέχνης, μαζί με τις κατάλληλες ποινές και συνέπειες, μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά. Οι αρχές θα πρέπει να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις υποθέσεις βανδαλισμού να διώκουν τους παραβάτες και να τους τιμωρούν με τις μέγιστες (οικονομικά) ποινές έτσι ώστε να στείλουν ένα ισχυρό μήνυμα ότι τέτοιες πράξεις δεν θα γίνονται ανεκτές.
Η επένδυση στη συντήρηση και αποκατάσταση έργων τέχνης από την άλλη μπορεί να βοηθήσει στην αποκατάσταση βανδαλισμένων έργων τέχνης, στέλνοντας το μήνυμα ότι οι πράξεις καταστροφής δεν θα διαγράψουν οριστικά την πολιτιστική κληρονομιά.
Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι καμία μεμονωμένη λύση δεν μπορεί να εξαλείψει πλήρως τον βανδαλισμό της τέχνης. Ο συνδυασμός αυτών των στρατηγικών, μαζί με τη συνεχή εμπλοκή και τον εποικοδομητικό διάλογο των μελών της κοινότητας, μπορεί να συμβάλει στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που θα εκτιμά και θα προστατεύει την καλλιτεχνική έκφραση στο ακέραιο.