Sparmatseto
Projects

Γκράφιτι | Τέχνη ή βανδαλισμός;

“Μα καλά, είναι αυτό τέχνη;” Αυτή είναι μια ερώτηση που μερικές φορές λέγεται και ακούγεται σε μουσεία, γκαλερί, κινηματογράφους, συναυλίες και γενικά σε οποιοδήποτε σημείο δημιουργίας. Ένα τέτοιο μέρος είναι επίσης ο δρόμος, όπου οι θεατές συχνά φαίνονται να αναρωτιούνται: “Τι είναι τελικά το γκράφιτι; Τέχνη ή βανδαλισμός;”

Αν λάβουμε υπόψη μας πως το γκράφιτι κρατάει από την προϊστορική περίοδο, δείχνει αυτή η ερώτηση να είναι τρομερά διαχρονική. Ωστόσο, ας εξετάσουμε το γκράφιτι ως το φαινόμενο μιας πολύ πιο πρόσφατης περιόδου, και στο πλαίσιο αυτό ας επικεντρωθούμε μόνο στα τελευταία περίπου πενήντα χρόνια.

Ως απόκριση στον μοντερνισμό και τον κοινωνικό διαχωρισμό, το γκράφιτι έγινε το μέσο επικοινωνίας και ταυτότητας των νέων στη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του 1970. Η περίφημη μόδα του γκράφιτι στο μετρό της Νέας Υόρκης  και ο αγώνας της δημοτικής αρχής για την εξάλειψη και γενικά τον αφανισμό του για περισσότερες από σχεδόν δύο δεκαετίες αντιπροσωπεύουν το σημείο εκκίνησης της συζήτησης, σε ένα καυτό θέμα του κόσμου της τέχνης που απασχολεί τους κοινωνιολόγους ακόμα και μέχρι σήμερα.

Graffiti-Toronto_Bruno Shalak

Το γκράφιτι είναι η τέχνη των Παρανόμων;

Για να κατανοήσουμε το γκράφιτι, θα πρέπει να το παρατηρήσουμε ως μια μορφή αστικής τέχνης που συνήθως περιλαμβάνει την τοποθέτηση εικόνων, έκφρασης/άποψης, αλλά και τη δημιουργία πιο πολύπλοκων έργων ζωγραφικής σε δημόσιους χώρους. Από τις πρώτες μέρες της εμφάνισης του «επικηρύχτηκε», με τους καλλιτέχνες του να διατρέχουν μεγάλους κινδύνους κατά την διάρκεια της τέλεσης των έργων τους.

Ο ενθουσιασμός της παρανομίας και ο φόβος της σύλληψής έκανε πολλούς καλλιτέχνες του γκράφιτι να θεωρούν πως η παρανομία είναι ο πυρήνας της κουλτούρας του γκράφιτι και αυξάνοντας την μέρα με τη μέρα και κάνοντας τους πιο ανταγωνιστικούς μεταξύ τους. Εντούτοις όταν συλλαμβάνονταν επ’ αυτοφώρω αντιμετώπιζαν βαριές κατηγορίες για βανδαλισμούς και φθοράς δημόσιας περιουσίας και τους επιβάλλονταν χρονοβόρες ποινές προσφοράς στην κοινωνία απασχολούμενοι για εκατοντάδες ώρες και καθαρίζοντας από τα δημόσια μέρη τα έργα που οι ίδιοι είχαν φτιάξει.

Είναι το γκράφιτι βανδαλισμός, έστω και αν γίνεται νόμιμα;

Ας το πούμε έτσι – κάποιος ζωγράφισε το σπίτι σας. Φυσικά και δεν θα πρέπει είστε πολύ χαρούμενοι γι ‘αυτό. Κανείς δεν έχει το δικαίωμα να το κάνει χωρίς την άδειά σας και έχετε φυσικά όλο το δικαίωμα αυτή του την κίνηση να την αποκαλέσετε βανδαλισμό. Θα  αισθανόσασταν όμως με τον ίδιο τρόπο αν βλέπατε ένα εντυπωσιακό, με πολλά χρώματα  γκράφιτι πάνω σε έναν κατά γενική ομολογία παλιό και ετοιμόρροπο τοίχο της πόλης;  Οι δημοτικές αρχές πάντως δεν θα νοιαζόντουσαν για το ποιος έκανε το σχέδιο αυτό εσείς ή ο Πικάσο.

Αν αυτό είναι ζωγραφισμένο σε ένα ιδιόκτητο ακίνητο χωρίς την απαιτούμενη άδεια τότε σίγουρα είναι πράξη βανδάλων. Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι το γκράφιτι είναι τέχνη αρκεί να  γίνεται νόμιμα;

Ερωτήσεις Τέχνης και Διαφήμισης στους Δημόσιους Χώρους

Φανταστείτε λοιπόν μουσεία και γκαλερί σε όλο τον κόσμο, να φιλοξενούν καλλιτέχνες όπως ο Banksy και ο Shepard Fairey, με σημαντικές εκθέσεις γκράφιτι να φιλοξενούν χιλιάδες επισκέπτες και να βγάζουν «τρελά λεφτά» από τις πωλήσεις των έργων τους. Οτιδήποτε δημιουργηθεί σε καμβά και τοποθετηθεί σε έναν τοίχο  ενός «ελεγχόμενου χώρου» γίνεται αυτομάτως μια αξιοσέβαστη μορφή τέχνης. Η τέχνη του δρόμου, γενικά, είναι μια πολωτική υπόθεση, όπου οι αντιφάσεις δημιουργούν και εξαρτώνται από τον εαυτό τους, γι’ αυτό άλλωστε ονομάζεται και «street art» επειδή η δημόσια ύπαρξή της εξακολουθεί να είναι κρίσιμη για το πνεύμα της.

Graffiti-No Limit-Boras-Sweden

Ζωγραφίστε την εικόνα του μέλλοντος

Αν το μόνο πρόβλημα του γκράφιτι είναι ο τόπος, γιατί να μην σκεφτόμαστε μια καθολική λύση του προβλήματος; Τι θα συνέβαινε αν ο σκοπός να γίνει η φωνή των νέων και η ζωντανή διακόσμηση της γκρίζας αστικής αρχιτεκτονικής είναι αυτό που έχει πραγματικά  σημασία; Σήμερα, υπάρχουν πολλά αστικά φεστιβάλ τέχνης σε όλο τον κόσμο, που δημιουργήθηκαν για να προωθήσουν την τέχνη του δρόμου και να ενθαρρύνουν τους νέους να συνεχίσουν να ονειρεύονται.

Πολλοί από αυτούς χρηματοδοτούνται από δήμους και ιδιώτες, με σκοπό την ομορφιά του περιβάλλοντος με κάποια εξαιρετικά έργα τέχνης. Ακόμη και μεγάλες εταιρείες όπως η Red Bull, η Adidas ή η 55DSL προσελκύουν τους γκραφιτάδες στις διαφημιστικές τους εκστρατείες. Σε πόλεις όπως η Στοκχόλμη και γειτονιές, όπως το Bushwick του Μπρούκλιν, μπορείτε να βρείτε τις πιο διάσημες περιοχές «νόμιμων» γκράφιτι ανά τον κόσμο. Και φανταστείτε πως μόνο τη Νότια Αμερική οι τέχνες του δρόμου είναι τόσο προσαρμοσμένες  στον πολιτισμό και την παράδοση που είναι αδύνατο να τους φανταστούμε χωρίς αυτές. Με αυτό το σκεπτικό, σας ενθαρρύνουμε να φανταστείτε το γκράφιτι σαν τέχνη και δημόσιο αγαθό, με το εκλεπτυσμένο κοινωνικό του σχόλιο, την υπέροχη καλλιτεχνία και το επαναστατικό πνεύμα – όπως και η τέχνη που υποτίθεται πως θα ‘πρεπε να είναι.

Σχετικά άρθρα

Ιστορία της Ελλάδας του 20ού αιώνα | Μια σειρά συζητήσεων από το ΠΙΟΠ

Βασίλειος Μακέδος

Το Μορφωτικό Ίδρυμα του Δήμου Αθηναίων γίνεται πραγματικότητα

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

4o Πρόγραμμα Υποστήριξης Καλλιτεχνών από το ΙΔΡΥΜΑ ΣΤΑΥΡΟΣ ΝΙΑΡΧΟΣ

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X