Σε έναν κόσμο που εξαρτάται από την όραση, ο Χοακίν Ροδρίγο (1901-1999) είδε με τις αισθήσεις. Τυφλός από τρία του χρόνια, μετέτρεψε το σκοτάδι σε παλέτα ήχων. Η Ισπανία του, η Βαλένθια, η Μαδρίτη, οι κήποι του Αρανχουές, έγιναν σονάτα ζωής. Σήμερα, 25 χρόνια μετά το τέλος του, η μουσική του ακούγεται σαν διαθήκη λαού.
Γεννημένος στη Σαγούντο (22 Νοεμβρίου 1901), η διφθερίτιδα του σφράγισε το φως αλλά άνοιξε τον ουρανό της ακοής. Στο Παρίσι (1927–1933), σπουδάζοντας με τον Πολ Ντυκά, γνώρισε τη Βικτώρια Καμή, σύζυγο, συνεργάτη, «μάτια του». Το 1939, επιστρέφουν σε μια Ισπανία κατακερματισμένη από τον Εμφύλιο. Εκεί, θα “γεννήσει” το αριστουργηματικό έργο που άλλαξε τη μουσική ιστορία.
Το Concierto de Aranjuez (1940) δεν είναι απλά κοντσέρτο: είναι η ψυχή της Ισπανίας σε κιθάρα και ορχήστρα.
– Το Adagio, με το ομποέ να θρηνεί σαν γυαλισμένο δάκρυ και την κιθάρα να αντηχεί στα περίπτερα, έγινε θρήνος για όσους χάθηκαν στο πολύαιμο έδαφος.
– Στη Fantasía para un gentilhombre (1954), αναβιώνει τον Σανσ με νεοκλασικό μεγαλείο.
– Το Concierto Andaluz (1967) πλέκει τέσσερις κιθάρες σε χρωματικό φως.
Πάνω από 200 συνθέσεις, από κοντσέρτα για βιολοντσέλο έως τραγούδια για ποιήματα Λόρκα, δείχνουν πώς η λαϊκή παράδοση ανθίζει σε συμφωνικό πλαίσιο.
Πριν τον Ροδρίγο, η κιθάρα ήταν περιθωριακό όργανο στις φιλαρμονικές. Αυτός την ανέδειξε σε σύμβολο ταυτότητας. Ανέστησε το ισπανικό μουσικό DNA, όχι με τον παγανιστικό θρησκευτικό του Φάγια, αλλά με μια νεοκλασική ευγένεια.
Έδωσε φτερά από γενιά σε γενιά, από τον Τζων Γουίλιαμς (που πρωτοέπαιξε τη Fantasía) έως τον Πάκο ντε Λούθια.
Διάσχισε σύνορα της Τζαζ (Μάιλς Ντέιβις), του κινηματογράφου (Brassed Off), ακόμα και της ηλεκτρονικής μουσικής (Chick Corea).
Όταν έφυγε (6 Ιουλίου 1999), η Μαδρίτη έκλαψε.
Το Ίδρυμα Βικτώρια και Χοακίν Ροδρίγο διαφυλάσσει το αρχείο του.
Σύγχρονοι δημιουργοί όπωςο Γκουστάβο Ντουντάμελ και ο Ταν Νουν αναγνωρίζουν το χρέος τους στη «μουσική γεωγραφία» του.
Νέοι κιθαρίστες σήμερα βρίσκουν στο En los Trigales ή στο Concierto de Estío μια γλώσσα πάνω από το χρόνο.
Σε κάθε αναπαραγωγή του Aranjuez, ο Ροδρίγο στέκεται εκεί, ωσάν τυφλός μάγος που έμαθε να ζωγραφίζει με τις νότες της ψυχής.