Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀναγνωρίζει στὴ γυναῖκα μία βαθιὰ καὶ ἱερὴ παρουσία, ποὺ ἀγγίζει τὸ μυστήριο τῆς θείας δημιουργίας. Ἡ γυναῖκα δὲν θεωρεῖται ἀπλῶς ἕνα κοινωνικὸ πρόσωπο, ἀλλὰ μία ὑπόσταση ποὺ φέρει μέσα της τὴν κλήση τῆς κοινωνίας μὲ τὸν Θεό, τὴν δύναμη νὰ δέχεται, νὰ μεταμορφώνει καὶ νὰ προσφέρει ζωή. Ἡ Ἐκκλησία, μέσα ἀπὸ τὴν ὑμνολογία, τὴν πατερικὴ σοφία καὶ τὴν λειτουργικὴ της παράδοση, ὑψώνει τὴ γυναῖκα ὡς πρόσωπο ἱκανὸ νὰ γίνει σκεῦος ἐκλογῆς καὶ χάριτος, ἀποκαλύπτοντας τὴν ὀντολογικὴ της ἀξία.
Ἡ γυναῖκα, ὡς φορέας τῆς εἰκόνας τοῦ Θεοῦ, ἔχει ἰσότιμη θέση μὲ τὸν ἄνδρα μέσα στὴν ἐκκλησιαστικὴ καὶ κοινωνικὴ ζωή. Ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία ἀπορρίπτει κάθε στερεότυπο ποὺ ὑποβαθμίζει τὴν γυναικεία φύση καὶ ἀναδεικνύει τὴν πνευματικὴ της δύναμη, τὴν ἀγάπη, τὴν σοφία καὶ τὴν δημιουργικὴ της ἱκανότητα. Ἡ γυναῖκα δὲν ἀποτελεῖ παθητικὸ μέλος τῆς κοινότητας, ἀλλὰ ἐνεργὸ πρόσωπο ποὺ συμβάλλει στὴν συνοχή, στὴν πνευματικὴ καλλιέργεια καὶ στὴν ἀνάδειξη τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος.
Ἡ Ὑπεραγία Θεοτόκος ἀποτελεῖ τὸ ὑψηλότερο παράδειγμα τῆς γυναικείας ἀξίας. Μὲ τὴν ἐλεύθερη συγκατάθεσή της ἔγινε ἡ γέφυρα μεταξὺ οὐρανοῦ καὶ γῆς, ἡ μήτρα μέσα ἀπὸ τὴν ὁποία ὁ Ἄναρχος Λόγος ἔλαβε σάρκα. Ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ φανερώνει ὅτι ἡ σωτηρία τοῦ κόσμου ἐπιτελέστηκε μὲ τὴ συνεργία μιᾶς γυναίκας, ποὺ πρόσφερε ὅλη τὴν ὕπαρξή της στὸ θείο θέλημα. Ἡ τιμή πρὸς τὴν Θεοτόκο δὲν εἶναι συναισθηματικὴ ἢ συμβολική, ἀλλὰ βαθιὰ θεολογική, διότι ἀποκαλύπτει τὴν ἀλήθεια ὅτι ἡ γυναῖκα μπορεῖ νὰ γίνει φορέας θείας χάριτος.
Οἱ γυναῖκες τοῦ Εὐαγγελίου ἀποτελοῦν ζωντανὰ παραδείγματα πίστης καὶ ἀφοσίωσης. Οἱ μυροφόρες ἦταν οἱ πρῶτες ποὺ ἔλαβαν τὸ μήνυμα τῆς Ἀνάστασης, ἀνατρέποντας κάθε κοινωνικὴ ἀντίληψη ποὺ ὑποτιμοῦσε τὴ γυναικεία μαρτυρία. Ὁ Χριστὸς ἐμπιστεύτηκε σὲ γυναῖκες τὸ χαρμόσυνο μήνυμα τῆς νίκης κατὰ τοῦ θανάτου, ἀναγνωρίζοντας τὸ θάρρος, τὴν πίστη καὶ τὴν πνευματικὴ τους δύναμη. Αὐτὴ ἡ πράξη ἔχει καὶ κοινωνιολογικὴ σημασία, διότι δείχνει ὅτι ἡ γυναῖκα μπορεῖ νὰ διαδραματίσει πρωταγωνιστικὸ ρόλο στὴν ἱστορία τῆς σωτηρίας.
Μέσα στὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωή ἡ γυναῖκα συμμετέχει ἐνεργά στὴ λατρεία, στὴ φιλανθρωπία, στὴν κατήχηση καὶ στὴ διακονία τῆς κοινότητας. Ἡ παρουσία της ἐνισχύει τὴν συνοχή τῆς ἐνορίας, τὴν μετάδοση τῆς πίστης καὶ τὴν διατήρηση τῆς παράδοσης. Ἡ κοινωνιολογικὴ ἔρευνα δείχνει ὅτι οἱ γυναῖκες ἀποτελοῦν θεμέλιο τῆς θρησκευτικῆς ζωῆς, προσφέροντας σταθερότητα, φροντίδα καὶ πνευματικὴ ἐμπειρία.
Πατερικὲς μαρτυρίες γιὰ τὴν ἀξία τῆς γυναίκας.
«Τίμιον τὸ γυναικεῖον γένος, ὅτι δι᾿ αὐτοῦ ἡ σωτηρία τῷ κόσμῳ ἐγένετο.»
Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος
Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ἀναδεικνύει ὅτι ἡ γυναικεία φύση ἀποκτᾷ ὑψίστην τιμήν διότι ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Χριστοῦ ἐπιτελέστηκε μὲ τὴν συνεργία μιᾶς γυναίκας. Ἡ ρήση αὕτη ἀποτελεῖ θεμέλιο γιὰ τὴν ὀρθόδοξη θεώρηση τῆς γυναίκας ὡς φορέως σωτηριολογικῆς σημασίας.
«Οὐκ ἔστιν ἡ γυνὴ ἐλάττων τοῦ ἀνδρός, ἀλλ᾿ ἴση τῇ τιμῇ καὶ τῇ φύσει.»
Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος
Ὁ Χρυσόστομος ἀπορρίπτει κάθε ἰδέα μειονεξίας, ἐπιμένοντας ὅτι ἡ γυναῖκα καὶ ὁ ἄνδρας ἔχουν κοινὴν ἀξίαν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Ἡ ἴση τιμή καὶ ἡ κοινὴ φύση ἀποτελοῦν ἀνθρωπολογικὸ πυρήνα τῆς Ὀρθοδοξίας.
«Ἐν Χριστῷ οὔτε ἄρσεν οὔτε θῆλυ, ἀλλὰ πάντες ἕν ἐσμεν.»
Ἅγιος Βασίλειος ὁ Μέγας
Ὁ Μέγας Βασίλειος ἐρμηνεύει τὸν ἀποστολικὸ λόγο ὡς ἀποκάλυψη τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητος, ὅπου ἡ διάκριση φύλου δὲν ἀποτελεῖ κριτήριο ἀξίας ἢ ἱερότητος. Ἡ γυναῖκα ἔχει τὴν ἴδια δυνατότητα θέωσης μὲ τὸν ἄνδρα.
«Ἡ Θεοτόκος ἐστὶ τὸ ὅριον μεταξὺ κτιστοῦ καὶ ἀκτίστου.»
Ἅγιος Νικόλαος Καβάσιλας
Ἡ ρήση αὕτη ἀναδεικνύει τὴν μοναδικὴ θέση μιᾶς γυναίκας μέσα στὴν ἱστορία τῆς σωτηρίας. Ἡ Θεοτόκος γίνεται τὸ σημείο ὅπου ἡ θεία καὶ ἡ ἀνθρώπινη φύση συναντῶνται, ἀποδεικνύοντας τὴν ἀπέραντη ἀξία τῆς γυναικείας ὑπάρξεως.
«Ἐν ταῖς γυναιξὶν ἡ ἀρχὴ τῆς ζωῆς, ἐν ταῖς γυναιξὶν καὶ ἡ ἀρχὴ τῆς σωτηρίας.»
Ἅγιος Ἐφραίμ ὁ Σύρος
Ὁ Ἐφραίμ συνδέει τὴν φυσικὴ μητρότητα μὲ τὴν πνευματικὴ γέννηση τῆς σωτηρίας. Ἡ γυναῖκα γίνεται ὄργανο ζωῆς, ὄχι μόνο βιολογικῆς ἀλλὰ καὶ θεολογικῆς.
«Ἡ ἀρετὴ τῆς γυναικός ἰσότιμος τῇ τοῦ ἀνδρός, ἐὰν ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἀγάπῃ πολιτεύηται.»
Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής
Ὁ Μάξιμος ἐπιβεβαιώνει ὅτι ἡ πνευματικὴ ἀξία δὲν ἐξαρτᾶται ἀπὸ τὸ φύλο, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἀρετή καὶ τὴν ἀγάπη. Ἡ γυναῖκα ἔχει τὴν ἴδια δυνατότητα ἀγιασμοῦ καὶ πνευματικῆς τελειώσεως.
Ἡ Ὀρθόδοξη θεολογία βλέπει τὴ γυναῖκα ὡς πρόσωπο ποὺ καλείται νὰ πορευθεῖ πρὸς τὴ θέωση, νὰ ἀναπτύξει τὰ χαρίσματά της καὶ νὰ γίνει μαρτυρία τῆς θείας παρουσίας μέσα στὸν κόσμο. Ἡ πνευματικὴ της δύναμη μπορεῖ νὰ μεταμορφώσει οἰκογένειες, κοινωνίες καὶ πολιτισμούς, διότι ἐδράζεται στὴν ἀγάπη, στὴν ἐλευθερία καὶ στὴν ἀνιδιοτελὴ προσφορά.