Η Τσικνοπέμπτη είναι η Πέμπτη που κατά τη διάρκεια της Αποκριάς που σηματοδοτεί την έναρξη του τελευταίου Σαββατοκύριακου, της δεύτερης εβδομάδας των Αποκριών, της καλούμενης Κρεατινής, όπου τα πιστά μέλη της Ελληνορθόδοξης Εκκλησίας επιτρέπεται να φάνε κρέας πριν αρχίσουν τη νηστεία της Σαρακοστής.
Σύμφωνα με την παράδοση, την ημέρα αυτή όλοι ετοιμάζουν και απολαμβάνουν τα αγαπημένα τους πιάτα με κρέας και συνήθως ένα σύννεφο καπνού εκεί που μαγειρεύεται ή ψήνεται. Αυτό δίνει στην Τσικνοπέμπτη μια από τις άλλες κοινές ονομασίες της, “Τσίκνο (καπνιστή) Πέμπτη” ή “Καπνιστή Πέμπτη”. Από ορισμένους αποκαλείται επίσης “Πέμπτη του μπάρμπεκιου” ή “Πέμπτη της σχάρας”.
Η Τσικνοπέμπτη είναι επίσης μια δημοφιλής ημέρα για να βγείτε έξω για φαγητό και να απολαύσετε όσο το δυνατόν περισσότερα διαφορετικά κρέατα. Φροντίστε να κλείσετε τραπέζι από πριν, καθώς τα εστιατόρια και οι παραδοσιακές ταβέρνες είναι συνήθως γεμάτα!
Η Τσικνοπέμπτη είναι σημαντική μέρα και για το socialize (να συναντάτε και να περνάτε χρόνο με άλλους ανθρώπους, με σκοπό την διασκέδαση).
Σημασία της Τσικνοπέμπτης
Στα ελληνικά, η Πέμπτη είναι Πέμπτη (Πέμπτη), δηλαδή η πέμπτη ημέρα της εβδομάδας, καθώς οι Έλληνες υπολογίζουν την Κυριακή ως πρώτη ημέρα. Η λέξη τσίκνα (Τσίκνα) παραπέμπει στη μυρωδιά του μαγειρεμένου κρέατος – ωστόσο, η λέξη “Μυρωδάτη Πέμπτη” δεν έχει επικρατήσει ως μετάφραση.
Στα αγγλικά, Mardi Gras σημαίνει “Fat Tuesday” και έτσι η Τσικνοπέμπτη μερικές φορές αποκαλείται επίσης “Fat Thursday” – κάτι που είναι λογικό καθώς το μαγείρεμα όλου αυτού του κρέατος έχει ως αποτέλεσμα τεράστιες ποσότητες λίπους να στάζουν στα κάρβουνα.
Τυπικό μενού Τσικνοπέμπτης
Το κρέας είναι ο βασιλιάς, με έμφαση στα ψητά κρέατα, αν και περιστασιακά θα δείτε και μια κατσαρόλα με βραστό κρέας.Ορισμένα εστιατόρια και σχεδόν όλες οι παραδοσιακές ταβέρνες ετοιμάζουν ειδικά μενού για την Τσικνοπέμπτη. Μακράν, το πιο συνηθισμένο στοιχείο είναι κάποια παραλλαγή σουβλάκι – κρέας σε ξυλάκι. Αυτά είναι διαθέσιμα σχεδόν παντού – περπατήστε προσεκτικά για να αποφύγετε να πέσετε πάνω σε μια απροσδόκητη ψησταριά που είναι ως επί το πλείστον καλυμμένη από καπνό, μοιράζοντας τους ήδη στενούς δρόμους και πεζοδρόμια!
Την Τσικνοπέμπτη, σφάζονται σε πολλά μέρη τα χοιρινά, κυρίως στη νότια Ελλάδα και σε ορισμένα νησιά. Το Σάββατο όμως της ίδιας εβδομάδας, καθώς και τα δύο επόμενα Σάββατα, της Τυρινής και εκείνο της πρώτης εβδομάδας της Σαρακοστής, των Αγίων Θεοδώρων, είναι αφιερωμένα στη μνήμη των πεθαμένων. Στα Ψυχοσάββατα αυτά φαίνεται ότι συνεχίζεται αρχαία συνήθεια, αν λάβουμε υπόψη ότι στα Ανθεστήρια, που τελούνταν στην αρχαία Αθήνα την ίδια περίπου εποχή που σήμερα είναι οι Αποκριές, η τρίτη ημέρα, οι Χύτροι, ήταν ημέρα των ψυχών, με προσφορές πανσπερμίας στους νεκρούς και σπονδές από νερό πάνω στους τάφους.
Γεώργιος Ν. Αικατερινίδης
Αντίστοιχες Τσικνοπέμπτες
Ένα αντίστοιχο της Τσικνοπέμπτης γιορτάζεται επίσης στη Γερμανία και την Πολωνία, αλλά εκεί τηρούν το δυτικό ημερολόγιο για το Πάσχα, οπότε η ημερομηνία διαφέρει. Τα περισσότερα ημερολόγια των ανατολικών ορθόδοξων και ελληνορθόδοξων εκκλησιών ευθυγραμμίζονται για την Τσικνοπέμπτη και τις υπόλοιπες περιόδους της Αποκριάς, της Σαρακοστής και του Πάσχα, αλλά υπάρχουν κάποιες εξαιρέσεις για τις θρησκευτικές ομάδες που τηρούν μια διαφορετική παραλλαγή του παλαιού ημερολογίου.