Ξεκινούμε το κείμενό μας με στίχους του ΚΩΣΤΑ ΒΑΡΝΑΛΗ από το ποίημά του «Στη λεύτερη Κίνα»:
«Ω χαίρε γης απέραντη κι αθάνατη και πρώτη / με τ’ αγριοθώρητα βουνά, τα φοβερά ποτάμια! / Συ πρωτογνώρισες το φως του στοχασμού /και πρώτη έφραξες των ανθρώπινων παθών τον καταρράχτη».
Αν όταν έγραφε αυτούς τους στίχους ο Βάρναλης, η Κίνα ήταν μια μακρινή χώρα, στις μέρες μας είναι κοντά σε καθημερινή βάση. Τον Φεβρουάριο του 2021 δημοσίευσα στη σειρά των κειμένων μου με τίτλο «ΚΕΙΜΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΙΣΜΟΥ TON KAIΡΟ ΤΗΣ ΠΑΝΔΗΜΙΑΣ» το εκτεταμένο άρθρο «Πόλεμοι με άλλα όπλα ή όταν η Κίνα διδάσκει ανάπτυξη (!)» (σε δύο μέρη).
Θα παραθέσουμε δύο αποσπάσματα που αναφέρονται στην Κίνα και στον ρόλο της στον σύγχρονο κόσμο.
Α.
Μπορούμε να ξεκινήσουμε από τη διαίρεση του κόσμου μας σε ζώνες επιρροής, σε δυνάμεις και υπερδυνάμεις. Κάθε φορά που κάτι συμβαίνει στον πλανήτη μας, σκεφτόμαστε τι επιπτώσεις θα έχει στις δυνάμεις αυτές και στη μεταξύ τους σχέση.
Σκέφτομαι πολιτικά, οικονομικά, πολιτιστικά τα πράγματα. Στη συνέχεια αναλογίζομαι την τεχνολογία και τις δυνατότητες στη σύγχρονη εποχή, τα κινητά, τους Ηλεκτρονικούς υπολογιστές και το διαδίκτυο.
Θέλω να ομολογήσω και να πω σε αυτό το σημείο κάποια συναισθήματά μου – ανάμειχτα. Όταν ψωνίσω από το παζάρι ή από τα κινέζικα κάποιο μπουφάν με πέντε ευρώ, κάποιο παιχνίδι, κάποιο αντικείμενο «τζάμπα» που λένε, χαίρομαι που κάνω οικονομία.
Σκέφτομαι την παιδική εργασία και τις συνθήκες εργασίας στην Κίνα, προβληματίζομαι, στενοχωριέμαι… Αν βρω μια ευκαιρία, ξαναπέφτω στην αγορά. Τελευταία, πάμφθηνα βρίσκω από δύο γειτονικές μας χώρες – εννοώ Τουρκία και Βουλγαρία κάποια πράγματα, τρόφιμα, παιχνιδάκια… Ξέρω ότι τα ημερομίσθια είναι τόσο χαμηλά, συμπιεσμένα προς τον πάτο της ζωής. Ανατριχιάζω ιδιαίτερα στις μέρες μας για το θέμα των εμβολίων, τα παζάρια, την αδυναμία της προηγμένης Ευρώπης να παράγει εμβόλια, να τα ψάχνει ως ο αδύναμος συγγενής… Μου κάνει εντύπωση ότι δεν γίνεται κουβέντα για εναλλακτική ιατρική, ολιστικές θεωρίες και τα παρόμοια.
Β.
Θα παραθέσουμε κάποια στοιχεία που αναφέρονται στην εποχή μας και στους τέσσερις παίχτες του παγκόσμιου παιχνιδιού.
– Το μερίδιο των ΗΠΑ στο παγκόσμιο ΑΕΠ, που ήταν σχεδόν το 1/2 το 1950, πήγε από το 1/4 το 1991 στο 1/7 σήμερα.
– H Κίνα διαθέτει τέσσερις φορές τον πληθυσμό των ΗΠΑ, αν οι Κινέζοι εργαζόμενοι φθάσουν να γίνουν μόλις κατά το ήμισυ παραγωγικοί σε σχέση με τους Αμερικανούς, τότε η Κίνα πρόκειται να δει το ΑΕΠ της να διπλασιάζεται σε σχέση με αυτό των ΗΠΑ.
– Στην Ασία η οικονομική ισορροπία έχει ήδη γείρει δραματικά υπέρ του Πεκίνου. Διεθνώς η Κίνα εξελίσσεται γοργά σε έναν ομότιμο ανταγωνιστή της Αμερικής στις προηγμένες τεχνολογίες. Σήμερα, από τις είκοσι μεγαλύτερες εταιρείες τεχνολογίας πληροφοριών, οι εννέα είναι κινεζικές.
– H Ρωσία παραμένει μια στρατιωτική υπερδύναμη, με ένα οπλοστάσιο που είναι λειτουργικά ισοδύναμο με αυτό της Αμερικής. Διαθέτει μια αμυντική βιομηχανία που παράγει όπλα τα οποία πολλές χώρες επιθυμούν να αγοράσουν, όπως η Τουρκία και η Ινδία. H στρατιωτική ικανότητα αποτελεί το κύριο συγκριτικό πλεονέκτημα της Ρωσίας.
– Η πανδημία του κορωνοϊού αποκάλυψε μια «ανεύθυνη και παράλογη» οικονομική εξάρτηση από την Κίνα, τόνισε πρόσφατα ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Μπρινό Λε Μερ. Μέχρι σήμερα κανένας Γερμανός πολιτικός δεν έχει προχωρήσει σε παρόμοια δήλωση, προφανώς επειδή το 47% των γερμανικών εξαγωγών πηγαίνει στην Κίνα, ενώ το γαλλικό ποσοστό ανέρχεται «μόλις» στο 18%.
– Μόνο όσον αφορά τα φάρμακα ο Γερμανός υπουργός Υγείας Γενς Σπαν θεωρεί ότι η Γερμανία, η οποία εισάγει σήμερα το 40% από τη Κίνα, θα πρέπει να περιορίσει την εξάρτησή της, διότι, όπως τονίζει ο υπουργός, εδώ καθοριστική δεν είναι η τιμή, αλλά η διαθεσιμότητα.
– Η παραγωγή απλών προϊόντων, όπως t-shirts ή παπουτσιών, έχει ήδη μεταφερθεί σε γειτονικές χώρες της Κίνας. Ως προς τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας όμως, των οποίων οι εφοδιαστικές αλυσίδες είναι πιο πολύπλοκες, η Κίνα παίζει διεθνώς ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο.
ΕΠΙΜΕΤΡΟ
Διάβασα ένα άρθρο στο Δρόμο της Αριστεράς του Στέλιου Ελληνιάδη (στις 12/12/2020) με τίτλο «Η Κίνα αλλάζει τον κόσμο, η Δύση καρκινοβατεί».
Γράφει ότι «ο δυτικοκεντρισμός, επαρκής ίσως στην προηγούμενη ιστορική φάση, δεν μπορεί πια να μας βοηθήσει να δούμε καθαρά αυτό που συμβαίνει, και να διαμορφώσουμε μια εποικοδομητική πολιτική, φρέσκια και πλούσια σε ιδέες, απαλλαγμένη από βαρίδια και παγιωμένα συμφέροντα, πάντα με επίκεντρο τους πολλούς, τους λαούς κι όχι τις ολιγαρχίες που λυμαίνονται τις κοινωνίες και τη φύση».
Απαραίτητο, λοιπόν, να ενημερωνόμαστε ως Έλληνες και Ευρωπαίοι για τον νέο κόσμο που δημιουργείται – για το καλό όλων…