Η ιστορία και η σημαντικότητα του ηδονισμού.
Κατά τους Ελληνορωμαϊκούς χρόνους ο ηδονισμός ήταν δημοφιλής αλλά αμφιλεγόμενος. Πολλοί Έλληνες λάτρευαν τον θεό Διόνυσο, που ήταν ο θεός του κρασιού και της ευχαρίστησης. Οι γιορτές του ήταν τρελά ηδονιστικά πάρτι με άφθονο κρασί, υπερφαγία και αναξιοπρεπή, για τα σημερινά δεδομένα, συμπεριφορά. Οι θρησκευτικές αρχές επέτρεπαν και σε ορισμένες περιπτώσεις ενθάρρυναν αυτό το είδος ηδονισμού, μιας και έπαιξε ρόλο και στη φιλοσοφία αφού ένα από τα πιο διάσημα έργα του Πλάτωνα (Συμπόσιο) αναφέρεται σε ένα άγριο πάρτι όπου συγκεντρώνονται όλοι οι μεγάλοι φιλόσοφοι για να συζητήσουν για τις απολαύσεις της ζωής και του έρωτα.
Το Συμπόσιο του Πλάτωνα γράφτηκε μεταξύ 385 και 370 π.Χ.. Διαδραματίζεται το 416 π.Χ., χρονιά που ο τραγικός ποιητής Αγάθων κέρδισε τον διαγωνισμό των Λήναιων. Καλεί λοιπόν φίλους στο σπίτι του, όπου σε ατμόσφαιρα ευθυμίας και πίνοντας κρασί, ο ένας μετά τον άλλο πλέκουν το εγκώμιο του έρωτα.
Το κείμενο έχει έντονο λογοτεχνικό χαρακτήρα. Τα πρόσωπα που μιλάνε είναι οχτώ (ο αριστοκράτης Φαίδρος, ο ειδικός στα νομικά Παυσανίας, ο γιατρός Ερυξίμαχος, ο κωμικός ποιητής Αριστοφάνης, ο τραγικός ποιητής Αγάθων, ο φιλόσοφος Σωκράτης, η φιλόσοφος και μάντισσα Διοτίμα και ο πολιτικός, ρήτορας και στρατηγός Αλκιβιάδης).
Η φιλοσοφία στην μεταγενέστερη Ρωμαϊκή περίοδο κυριαρχείται από τον Στωϊσμό, που έχει μια πολύπλοκη σχέση με τον ηδονισμό. Τα Στωικά θεωρούνται συνήθως ως αντίθετα προς τους ηδονιστές. Υποστήριζαν την αυστηρή πειθαρχία και τον έλεγχο των συναισθημάτων και ήταν πιο ασκητικοί. Πίστευαν επίσης στην εκπαίδευση του μυαλού τους για να απολαύσουν τη συμπεριφορά τους με υγιεινό και ηθικό τρόπο. Αυτό μοιάζει έντονα με τον Βουδισμό και πολλοί ιστορικοί πιστεύουν ότι ο Στωϊσμός επηρεάστηκε από την ελληνική επαφή με τους Βουδιστές σε αυτό που είναι τώρα το Πακιστάν.
[penci_related_posts dis_pview=”yes” dis_pdate=”no” title=”Ηδονισμός | Η φιλοσοφία της ευχαρίστησης (μέρος 1ο)” background=”#eee” border=”” thumbright=”no” number=”1″ style=”grid” align=”none” withids=”8882″ displayby=”recent_posts” orderby=”rand”]
Ο Χριστιανισμός άλλαξε τη στάση απέναντι στον ηδονισμό, αφού οι χριστιανοί ήταν εξαιρετικά επικριτικοί απέναντι του. Οι Χριστιανοί πίστευαν ότι ο Αδάμ και η Εύα ζούσαν ευτυχισμένοι στον παράδεισο, αλλά λόγω του προπατορικού τους αμαρτήματος θα πρέπει όλοι να υποφέρουμε και ως εκ τούτου, είναι βλάσφημο να αναζητήσουμε ευχαρίστηση εις βάρος της υποχρέωση μας απέναντι στον Θεό.
Ο χριστιανικός ασκητισμός κυριάρχησε της φιλοσοφία για ένα μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής ιστορίας (Οι σκοτεινές εποχές), αλλά όλο και λιγότερο ακολουθώντας τον Διαφωτισμό. Γύρω στις αρχές του 1800, πολλοί φιλόσοφοι στη Βρετανία εφηύραν τον ωφελιμισμό, μια κανονιστική ηθική θεωρία σύμφωνα με την οποία, σκοπός των πράξεών μας πρέπει να είναι η μεγαλύτερη κατά το δυνατόν ωφέλεια για τον μεγαλύτερο κατά το δυνατόν αριθμό ατόμων.
Σήμερα λένε μερικοί περισσότερο από κάθε φορά πως υπάρχουν πολλές συγκρούσεις μεταξύ εκείνων που πιστεύουν έντονα σε μια ή και περισσότερες θρησκείες ή και σε καμιά και αυτό οφείλεται σε ένα μεγάλο ποσοστό από τον ηδονισμός. Είναι σαφές ότι η σύγχρονη ζωή είναι πιο ηδονιστική σε γενικές γραμμές από ποτέ. Εκείνοι που μιλάνε για διάφορες θρησκείες, όπως ο Χριστιανισμός, ο Ιουδαϊσμός, το Ισλάμ, ο Ινδουισμός και ο Βουδισμός, υποστηρίζουν ότι η σύγχρονη ζωή είναι πολύ προσανατολισμένη προς την ευχαρίστηση του να ψωνίζουμε ακριβά ρούχα, να τρώμε ακριβό φαγητό να περνάμε το χρόνο μας σε νυχτερινά κέντρα, παραμελώντας με αυτό τον τρόπο την πνευματική μας ζωή, υποστηρίζοντας την αμαρτωλότητα του ηδονισμού.
Είναι πολύ σημαντικό να μην ξεχνάμε ότι η ευχαρίστηση και η ευτυχία δεν είναι το ίδιο πράγμα. Οι Βουδιστές υποστηρίζουν πως παρά τις υλικές μας ανέσεις δεν είμαστε ευχαριστημένοι! Τα ποσοστά αυτοκτονίας αυξάνονται σε όλο τον κόσμο και προβλήματα όπως η κατάθλιψη και ο αλκοολισμός είναι πλέον μη αντιμετωπίσιμα, υποστηρίζοντας ότι θα ήμασταν πιο ευτυχείς αν ζούσαμε απλούστερα και με λιγότερες υλιστικές ανέσεις.
Ο ψυχολογικός ηδονισμός.
Ο Βρετανός φιλόσοφος Jeremy Bentham υποστήριξε ότι ο καθένας μας είναι ηδονιστής, είτε το πιστεύει είτε όχι. Ο Bentham υποστήριξε ότι όλοι οι άνθρωποι πράττουν ότι πιστεύουν πως θα τους χαρίσει ευχαρίστηση.
«Όταν επιλέγετε ένα σοκολατένιο ντόνατ, είναι επειδή νομίζετε ότι θα σας κάνει ευτυχισμένους. Το ίδιο ακριβώς συμβαίνει όταν επιλέγετε αντ ‘αυτού μια πράσινη σαλάτα. Και τα δυο, ανάλογα με την διάθεση σας έχουν την δύναμη να σας κάνουν ευτυχισμένους.»
Σύμφωνα με τον Bentham, η διαφορά δεν αφορά την «επιλογή ευχαρίστησης» έναντι της «επιλογής της υγείας», αλλά μάλλον για να αποφασίσετε ποιο από τα δύο πράγματα θα σας φέρει εκείνη την ώρα περισσότερη ευχαρίστηση. Αυτό ονομάζεται «ψυχολογικός ηδονισμός». Ωστόσο, οι επικριτές του θα μπορούσαν να υποστηρίξουν ότι το παράδειγμα αυτό συγχέει την ευτυχία με την ευχαρίστηση.
Η κύρια κριτική του ψυχολογικού ηδονισμού είναι ότι ο ορισμός της «απόλαυσης» είναι πολύ σχετικός. Σίγουρα, οι κριτικοί θα πουν, μπορούμε να ορίσουμε την ευχαρίστηση με τέτοιο τρόπο ώστε όλες οι αποφάσεις να γίνονται για ευχαρίστηση. Αλλά τότε η έννοια της «απόλαυσης» γίνεται τόσο ευρεία ώστε είναι ουσιαστικά χωρίς νόημα. Με τη λέξη «ευχαρίστηση» εννοούμε συνήθως κάτι πιο επιφανειακό από την ευτυχία, έτσι και οι φιλόσοφοι πρέπει επίσης να χρησιμοποιούν αυτόν τον ορισμό. Οι επικριτές του Bentham υποστηρίζουν ότι η θεωρία του βασίζεται περισσότερο στη σημασιολογία (έννοια των λέξεων) παρά στην ψυχολογία.