Συντάκτης: Θανάσης Μουσόπουλος

Μου κάνει εντύπωση ότι σε περίοδο κορονοϊού, γίνεται προσπάθεια να λυθούν σοβαρά προβλήματα περιβάλλοντος, εκπαίδευσης και πολιτισμού. Σε κανονικές συνθήκες τα προβλήματα αυτά δε θα μπορούσαν αβρόχοις ποσί να λυθούν. Σχετικά με τα θέματα αυτά βρήκα κάποιες παλιότερες σκέψεις μου. Μελετώντας την ιστορία, κατάλαβα πόσο μικρός είναι ο άνθρωπος, πόσο λίγη είναι η παρουσία του στο σύμπαν. Ακόμη έμαθα ότι η δομή της κοινωνίας που γνωρίζουμε έχει λίγες χιλιάδες χρόνια ζωή και ότι η δομή της συγκροτείται από αλλεπάλληλα επίπεδα : οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό. Τα επίπεδα αυτά αλληλοεξαρτώνται, πράγμα που σημαίνει ότι δεν είναι αποδεκτό να εξετάζουμε ένα μόνο…

Μιχάλης Σετάτος – ένας υποδειγματικός επιστήμονας Μιχάλης Σετάτος Είχα τη χαρά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στη Φιλοσοφική Σχολή, να έχω ως δασκάλους τη μεγάλη και ένδοξη γενιά φιλολόγων και άλλων επιστημόνων, που πρόσφεραν πλούσιο έργο και γέννησαν μια μεγάλη γενιά νεότερων επιστημόνων και εκπαιδευτικών. Δίδαξαν ήθος επιστημονικό και, σε δύσκολες εποχές, δημοκρατικές και ανθρωπιστικές αξίες. Η Γλωσσολογία είναι μια επιστήμη που από μικρός αγαπούσα. Από πού βγαίνουν οι λέξεις, μια ωραία και γόνιμη απορία. Στις τελευταίες τάξεις Γυμνασίου έκανα με δική μου πρωτοβουλία μια πολυσέλιδη εργασία για το Ετυμολογικό. Όταν στο πανεπιστήμιο απέκτησα το Ετυμολογικό Λεξικό της Νεοελληνικής…

Ο Κωστής Παλαμάς μιλά για τον Ποιητή : «Η κριτική στη Νεότερη Ελλάδα» του Ξ. Α. Κοκόλη Από τους σύγχρονους μελετητές της παλαμικής δημιουργίας ξεχωρίζω τον πανεπιστημιακό δάσκαλο της Φιλοσοφικής σχολής του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Ξενοφώντα Α. Κοκόλη. Τον ξεχωρίζω για τη σεμνότητα και μεθοδικότητά του. Όσον αφορά το έργο του Κωστή Παλαμά αναφέρω δύο εργασίες του: 1.«Κωστής Παλαμάς», στον τόμο «Σάτιρα και πολιτική στη νεότερη Ελλάδα», 1979, σελ. 181 – 206 2.«Οι προβληματισμοί ης κριτικής και ο Παλαμάς, 1880 – 1900», στον τόμο «Η Κριτική στη νεότερη Ελλάδα», 1981 Στο δημοσίευμά μας αυτό, στηριγμένοι στο δεύτερο άρθρο του…

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ (1923 – 2001): Αφιέρωμα στη μνήμη του μεγάλου Δημιουργού της Ξάνθης ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ Την Πρωτομαγιά του 2001 έφυγε από τούτη τη ζωή ο πνευματικός εργάτης της Ξάνθης και της Θράκης Στέφανος Ιωαννίδης. Μια ζωή μεστή σε έργο και προσφορά, άφησε σε μας τους νεότερους και στη νεότατη γενιά παράδειγμα συμμετοχής στην πολιτιστική ζωή και στην κοινωνική πραγματικότητα. Συνδυάζοντας θεωρία με πράξη, για πενήντα ολόκληρα χρόνια, έριξε σπόρους δημιουργίας. Συμμετείχε στην ίδρυση του πολιτιστικού σωματείου «Φιλοπρόοδος Ένωσις Ξάνθης» (Φ.Ε.Ξ.), παίζοντας πρωταγωνιστικό ρόλο στο πολιτιστικό της έργο. Πρωτοστάτησε στην ίδρυση Βιβλιοθήκης στην Ξάνθη και στα Άβδηρα, Κινηματογραφικής Λέσχης,…

O Κωστής Παλαμάς, ο αγώνας για τη γλώσσα και «Το Χαίρε της Τραγωδίας» Αφιερωμένο στη Δώρα Δ. και στον Νίκο Κ.   O Κωστής Παλαμάς, ο αγώνας για τη γλώσσα Τον Κωστή Παλαμά, όπως είπαμε και σε άλλα κείμενά μας, τον γνώρισα και στον αγάπησα από τα εφηβικά μου χρόνια, μαζί με τον Διονύσιο Σολωμό.  Το σχολικό έτος 1966 – 67, μαθητής της Γ’ κλασικού Λυκείου, είχα φιλόλογο στα Νέα Ελληνικά τον αείμνηστο Ιωακείμ Δερέ. Με βοήθησε και με παρακίνησε να εμβαθύνω στη νεότερη λογοτεχνία. Τον Οκτώβρη του 1966 αγόρασα έναν τόμο με τίτλο  ΄Απαντα του Κωστή Παλαμά. Τότε διάβασα Δωδεκάλογο, Φλογέρα και…

Από το Μούντζινος … στη Λεκάνη του Νίκου Κούτρα Τη λέξη «Μούντζινος» την έχω στη μνήμη μου κοντά στα εβδομήντα χρόνια – όση και η ηλικία μου. Κάθε Σάββατο από το σπίτι μας που ήταν απέναντι από το οικογενειακό κέντρο «Σπηλιά» επί της Τσιμισκή πηγαίναμε στο παζάρι, για ψώνια ή για χάζι. Εκεί άκουγα κοντά στις άλλες διαφημίσεις και τη φράση «Πατάτες Μούντζινος». Συγκινήθηκα όταν ο φίλος εκδότης Μιχάλης Σπανίδης μου χάρισε το βιβλίο που εξέδωσε: «Από το Μούντζινος … στη Λεκάνη» του Νίκου Ι. Κούτρα. Από το Μούντζινος … στη Λεκάνη Διάβασα με πολύ ενδιαφέρον τις…

Ο Σύγχρονος κόσμος με σύγχρονη ματιά: Γιάλομ –  Χομπσμπάουμ – Χαράρι Ο Σύγχρονος κόσμος με σύγχρονη ματιά Και πριν ξεσπάσει η παγκόσμια πολυεπίπεδη λαίλαπα της πανδημίας του κορονοϊού είχαμε σημειώσει ότι η ανθρωπότητα βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Η πανδημία πιθανόν θα επιταχύνει τα πράγματα. Προσωπικά, εδώ και δεκαετίες, μιλούσα για έναν Μεσαίωνα. Λέγοντας αυτό εννοώ ότι προσεγγίζουμε την πραγματικότητα με καθιερωμένα μέσα και τρόπους. Έχουμε, θα λέγαμε, επιλέξει μια μοναδική οπτική γωνία, που εμφανίστηκε κατά τη λεγόμενη περίοδο του Διαφωτισμού. Για τον σύγχρονο κόσμο οφείλουμε να έχουμε σύγχρονη ματιά, αιρετικούς ενίοτε μα χρήσιμους οδηγούς. Απαραίτητους για να δούμε…

ΜΑΡΩΝΕΙΑ – Η βαθιά ρίζα μου στη Θράκη ΜΑΡΩΝΕΙΑ ΜΑΡΩΝ Στην ελληνική μυθολογία με το όνομα Μάρωνας είναι γνωστός ένας ιερέας του Απόλλωνα στην Ίσμαρο της Θράκης, γιος του Ευάνθη. Ο Μάρωνας, που κατοικούσε σε πυκνό άλσος του Απόλλωνα, αναφέρεται στην Οδύσσεια (ραψωδία ι, στίχοι 197 κ.ε.), καθώς ο Οδυσσέας τον είχε κάποτε σώσει μαζί με τη γυναίκα και τον γιο του. Ο Μάρωνας τότε είχε ανταμείψει τον Οδυσσέα με δώρα αξίας: 7 τάλαντα μάλαμα, έναν ασημένιο κρατήρα και, πάνω απ’ όλα, 12 αμφορείς κρασί. Ο Μάρωνας και οι δικοί του, όταν ήθελαν να πιούν αυτό το…

Λαογραφικά στοιχεία στη Θρακική και Ξανθιώτικη Λογοτεχνία (μέρος 5 τελευταίο)   [penci_related_posts dis_pview=”yes” dis_pdate=”no” title=”Λαογραφικά στοιχεία στη Θρακική και Ξανθιώτικη Λογοτεχνία (μέρος 1)” background=”#eee” border=”” thumbright=”no” number=”1″ style=”grid” align=”none” withids=”9077″ displayby=”recent_posts” orderby=”rand”] Λαογραφικά Στοιχεία  Επίμετρο    Γιάννης Βουλτσίδης Νιώθω την ανάγκη, μια και μιλούμε για λαογραφία και λαϊκό πολιτισμό, να αναφερθώ στον Γιάννη Βουλτσίδη, που εδώ  και  δεκαετίες παλεύει μέσα από τον Καραγκιόζη, και όχι μόνο, να  ανθίσει ο τόπος μας. Δημιούργησε στην παραλία  Ιμέρου της Μαρώνειας τον Μικρό Διάκοσμο, που κάνει μεγάλα πολιτιστικά θαύματα. Είναι δημιουργός και των κειμένων και των παραστάσεων, με τη σύντροφό του Γεωργία Γιαννοπούλου, που τα κάνουν…

ο Γιάννης Βλαχογιάννης και τα διηγήματα του (μέρος 3) [penci_related_posts dis_pview=”yes” dis_pdate=”no” title=”Δυο αιώνες από την επανάσταση του 1821: ο Γιάννης Βλαχογιάννης και τα διηγήματα του (μέρος 1)” background=”#eee” border=”” thumbright=”no” number=”1″ style=”grid” align=”none” withids=”9383″ displayby=”recent_posts” orderby=”rand”] Γιάννης Βλαχογιάννης και τα διηγήματα του   Η Θειακούλα Το δεύτερο διήγημα είναι «Η Θειακούλα». Διαβάζοντάς το ήρθαν στο μυαλό μου ιστορίες του Άντερσεν και άλλων νεότερων δημιουργών. Η Θειακούλα είναι από τα πιο αγαπητά και γνωστά διηγήματα των Χριστουγέννων. « Ήταν γλυκιά παραμονή, ημέρα που φέρνει στον κόσμο πρώτα τη χαρά από τη μεγάλη γιορτή του χρόνου κι ανάβει…