Συντάκτης: Θανάσης Μουσόπουλος

Τον Αύγουστο του 2024 δημοσίευσα το άρθρο «Ο παλαιστής και ο δερβίσης του Θ. Γρηγοριάδη – Περίπατος  στην Ιστορία και στον Πολιτισμό της Θράκης».  Στο κείμενό μου εκείνο , εκτός των άλλων, αναφέρθηκα στον Ευστράτιο Ζεγκίνη  (1938  – 2020)  και στον πολύ νεότερό του (γεννήθηκε το 1961) φίλο Γιώργο Βογιατζή, παραθέτοντας στοιχεία για τους δερβίσηδες και τους μπεκτασήδες που αναφέρουν οι δύο ιστορικοί. Η εργασία μου εκείνη ήταν αφορμή σε μεταγενέστερο άρθρο να μιλήσω  για τον ιστορικό Γ. Βογιατζή και το πλούσιο έργο του.  Σε άλλο κείμενο, επίσης, μίλησα για το θαυμάσιο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη  «Ο Ξεπεσμένος Δερβίσης». Τώρα,…

Στα «Αισθητικά – Κριτικά» τόμος Β΄ (εκδόσεις Ο Κέδρος, 1958) του Κώστα Βάρναλη, περιλαμβάνονται πολλά κείμενά του που αναφέρονται στον Αριστοφάνη και στο έργο του. Θα παραθέσουμε, στην αρχή αυτού του άρθρου μας, τους τίτλους των σχετικών κεφαλαίων: – Οι «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, σελ. 11 – 23 – Η επικαιρότητα των «Νεφελών», σελ. 23 – 26 – Το κώνειο, σελ. 26 – 28 – Ο Πλούτος και η Πενία, σελ. 28 – 30 – Οι βωμολοχίες του Αριστοφάνη, σελ. 30 – 32 – Οι «Παραβάσεις» του Αριστοφάνη, σελ. 33 – 39 – Συγχρονισμένος Αριστοφάνης, σελ. 39 – 42 – Οι «Εκκλησιάζουσες» του Αριστοφάνη, σελ. 42 – 45 – Ο ύμνος της…

Ο δέκατος όγδοος αιώνας χαρακτηρίζεται από τον ορθολογισμό (κριτική σκέψη) και τον φιλελευθερισμό. Τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Βιομηχανική Επανάσταση, η Αμερικανική και η Γαλλική Επανάσταση, το λεγόμενο Κίνημα του Διαφωτισμού καθορίζουν όλη τη νεότερη εποχή. Σε οικονομικό επίπεδο διαμορφώνεται ο λεγόμενος καπιταλισμός, με κυρίαρχο στοιχείο το κέρδος. Όλα καθορίζονται από τον ορθό λόγο και το κέρδος. Στον ελληνικό χώρο αναπτύσσεται ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός και εκδηλώνεται η Ελληνική Επανάσταση. Ο Ιμμάνουελ Καντ (1724-1804) γεννήθηκε στην Καινιξβέργη της Ανατολικής Πρωσίας. Ο Καντ σπούδασε μαθηματικά, θεολογία και φιλοσοφία από το 1740 μέχρι το 1746. Μπορούμε να διακρίνουμε γενικά δύο φάσεις στο έργο του,…

Υπάρχουν στην πόλη που ζούμε δημιουργοί με πλούσιο και ποικίλο έργο που είναι «άγνωστοι». Είτε γιατί δεν αυτοπροβάλλονται, ή για άλλους λόγους, δεν πάει το μυαλό σου καν. Συχνά, μάλιστα, αναρωτιέσαι «Τι μπορεί να κάνει αυτός ή αυτή;». Θυμάμαι κάτι από πολύ παλιά. Ένας καθηγητής είπε σε μια μητέρα, όταν έπαιρνε τον έλεγχο του παιδιού της: «Αναλογίζομαι, τι θα κάνει στη ζωή του, ο γιος σας». Κι όμως έγινε ένας μεγάλος ζωγράφος. Ο Μάριος Κουτσουρίδης διακρίθηκε από μικρός σε πολλούς τομείς. Στο κείμενό μου αυτό θέλω να μιλήσω για τα βιβλία του – ένας τομέας πολύ σημαντικός, αλλά ίσως άγνωστος.…

Είμαι πολύ χαρούμενος που η πρώτη παρουσίαση του 2025 είναι για το πρώτο βιβλίο του φίλου Ανδρέα  Μουμτζάκη «Ιστορίες μέσα από ένα σπιρτόκουτο». Η δράση πραγματοποιείται στο καφέ μπαρ Ντε Νόβο, έναν χώρο δημιουργικής ψυχαγωγίας. Γιατί πολιτισμός δε σημαίνει εμπόριο, αλλά επικοινωνία ανθρώπων, ιδεών και τεχνών. Ένα έργο αισθητικά τέλειο παρουσιάζουμε σήμερα,  αποτέλεσμα της Τελείας + Παύλας και των εκδόσεων Σπανίδη. Είναι σημαντικό που η Ξάνθη έχει τυπογραφεία που κυκλοφορούν έργα αισθητικά τέλεια. Προβληματίστηκα πολύ,  πού να εντάξω το παρουσιαζόμενο βιβλίο. Κατέληξα ότι είναι ανάμειξη Λογοτεχνίας και Φιλοσοφίας. Μέσα από δέκα ενότητες ο Ανδρέας παρουσιάζει τις σκέψεις, τα βιώματα, τα…

Ένας θρακιώτης – εκλεκτός και δημιουργικός λόγιος, εκπαιδευτικός – πνευματικός άνθρωπος, μας έχει απασχολήσει και άλλοτε. Αφορμή τούτου του κειμένου αποτέλεσε ένα «Ανθολόγιο Ποιημάτων» που κυκλοφόρησε στην Κομοτηνή πρόσφατα. Για να σας παρουσιάσω τη σκέψη του Αλέξανδρου Καζαντζή (γενν. το 1945 στην Κίρκη Αλεξανδρουπόλεως) θα παραθέσω αποσπάσματα πρώτα από ένα προ τριακονταετίας έργο του με τίτλο «Ο ρόλος του εκπαιδευτικού στις τρεις βαθμίδες εκπαίδευσης» (1995): «Εάν διατρέξουμε διαχρονικά το ρόλο του εκπαιδευτικού, βλέπουμε στην αρχαιότητα τους μεγάλους δασκάλους, Σωκράτη, Αριστοτέλη κλπ, που μας μιλούν με τόση σοφία για την αγωγή. Εάν πάμε σε νεότερες εποχές, ο εκπαιδευτικός είναι πλέον μέλος του οργανωμένου σχολείου…

(Ένα παλιότερο κείμενό μου για τον Φίλιππο Αμοιρίδη – Με την πάροδο του χρόνου προσθέτω περισσότερη θλίψη και οργή για την πόλη μας). Το Δεκέμβριο εδώ και δεκατέσσερα χρόνια θυμάμαι το φίλο μου Φίλιππα Αμοιρίδη. Όταν μάλιστα πλησιάζουν εκλογές, τον θυμάμαι ακόμη περισσότερο. Πολλοί θέλουν να τον ξεχνούν, να τον αγνοούν, να τον προσπερνούν. Αυτός όμως εκεί – τους περιμένει στη γωνία. Τους κάνει πλάκα. Γιατί τον επικαλούνται ενώ τον αρνούνται – και το αντίθετο. Ήταν χαρισματικός. Και θα πω γιατί. Γι’ αυτό εξάλλου τον θυμάμαι. Ήμαστε φίλοι. Με τη Μαρία, τη γυναίκα του, συμμαθητές από το δημοτικό. Μου εμπιστεύθηκε τον…

Είχε την ευγένεια ο συμπολίτης μας  κύριος Βασίλειος Καραπαπάζογλου να μου χαρίσει ένα εξαιρετικό και καλαίσθητο βιβλίο του, που εκδόθηκε το 2017 με την επιμέλεια του Πέτρου Γεωργαντζή και τυπώθηκε στις Γραφικές τέχνες Γ. Δαλακάκη με την καλλιτεχνική επιμέλεια του Βασίλη Ανδρεάδη. Αναφέρω όλα αυτά τα στοιχεία, για να τεκμηριώσω ότι τα τελευταία χρόνια στην Ξάνθη τυπώνονται και εκδίδονται εξαιρετικά από κάθε άποψη βιβλία. Ο πλήρης τίτλος του βιβλίου είναι «Αναζητώντας τις ρίζες μας – Δύο όνειρα – Μία πραγματικότητα», σελ. 256. Ο συγγραφέας Βασίλειος Καραπαπάζογλου γεννήθηκε το 1939 στο Λυκοδρόμιο Ξάνθης, όπου είχαν εγκατασταθεί οι πρόσφυγες γονείς του μετά…

Καλό ταξίδι Μιχάλη Γκανά! Το κείμενό μου αυτό το αφιερώνω στην αγαπημένη μου φίλη και συνοδοιπόρο (Χρυ)Σούλα Πρωτόπαπα, που έχει ρίζες στην Ήπειρο και μου χάρισε το βιβλίο του Μιχάλη Γκανά Ποιήματα 1978 – 2012 (εκδ. Μελάνι, 2013, σελ. 270). Με τη Σούλα ταξιδέψαμε στον πολιτισμό, στην πολιτική, στον κόσμο και χαίρομαι πάντοτε το πνεύμα και την ευαισθησία της. Ως εκπαιδευτικός ήταν δοτική και αποτελεσματική – όπως εισπράττω από τις αντιδράσεις των παλιών μαθητών και μαθητριών της, όταν τη συναντούν τυχαία. Ένα αντίδωρο τούτο το εγχείρημά μου. Τον ποιητή Μιχάλη Γκανά τον ήξερα από παλιά, και για τους στίχους και για…

Ο Κώστας Βάρναλης είναι ένας σημαντικός θεωρητικός του εικοστού αιώνα. Ασχολήθηκε με την τέχνη, και ιδιαίτερα με τη λογοτεχνία, ελληνική και ξένη, γράφοντας δοκίμια και άρθρα σχετικά. Στο δίτομο έργο του «Αισθητικά – Κριτικά», εκδ. Κέδρος, 1958 περιέχονται πολλά κείμενα. Την τελευταία δεκαετία γνωρίζουμε έναν άγνωστο αισθητικό και κριτικό, μέσα από 3.500 αδημοσίευτα χρονογραφήματά του, που ο Ν. Σαραντάκος ταξινομεί και εκδίδει κατά θέματα. Στον τόμο «Φιλολογικά», του 2023, με 400 χρονογραφήματα, δημοσιευμένα σε αθηναϊκές εφημερίδες κατά την περίοδο 1939-1958, συναντούμε κείμενα για τη λογοτεχνία και την  αισθητική, το θέατρο αρχαίο και νεότερο. Το 1912 ο Κώστας Βάρναλης μεταφράζει το σημαντικότατο…