Συντάκτης: Θανάσης Μουσόπουλος

Πριν από δέκα χρόνια, το 2015, είχα δημοσιεύσει το άρθρο «Γαρυφαλλιά Θεοδωρίδου : Μια νέα ξανθιώτικη φωνή στη Λαογραφία» που ξεκινούσε ως εξής: «Τα τελευταία χρόνια συναντώ σε δημοσιεύσεις και εκδηλώσεις μια νέα ξανθιώτισσα επιστήμονα, που ασχολείται κυρίως με τη λαογραφία και τη σχετική  έρευνα, με  μια φρέσκια – θα τολμούσα να πω – ματιά. Αναφέρομαι στην παλιά μου μαθήτρια Λίτσα (Γαρυφαλλιά) Θεοδωρίδου, που είναι υποψήφια διδάκτορας του πανεπιστημίου μας». Στη δεκαετία που ακολούθησε η Γ. Γ. Θεοδωρίδου, μετά τις βασικές σπουδές στη Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ (Τμήμα Φιλοσοφίας Παιδαγωγικής Ψυχολογίας) και τις Μεταπτυχιακές σπουδές στη Λαογραφία και την Κοινωνική Ανθρωπολογία στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής…

Μου είχε κάνει ιδιαίτερη εντύπωση η πληροφορία ότι ο ηπειρώτης γνωστός συγγραφέας και δημοσιογράφος Χρήστος Χρηστοβασίλης πήγε σε σχολείο της Ξάνθης, γύρω στα 1875. Αυτό το είχα ακούσει πολύ παλιά. Το 1984 μελέτησα το βιβλίο της αείμνηστης Θρακιώτισσας Καλλιόπης Παπαθανάση Μουσιοπούλου (1924 – 1993) «Ο Ηπειρώτης Χρ. Χρηστοβασίλης – Ιστορικά – Λοαγραφικά», εκδ. Πιτσιλός, Αθήνα, 1984, σελ. 168, που αναφέρει τις σπουδές της στην Ξάνθη (σελ.26-27). Στο κείμενό μου θα αναφερθώ εισαγωγικά σε εργοβιογραφικό σημείωμα του Χρηστοβασίλη και στη συνέχεια θα προσεγγίσουμε τη σχέση του με την Ξάνθη. Ο Χρήστος Χρηστοβασίλης (20 Ιουλίου 1862 – 21 Φεβρουαρίου 1937) γεννήθηκε στο χωριό Μικρό Σουλόπουλο Ιωαννίνων στον…

Ένας από τους μεγάλους θρακιώτες συγγραφείς του εικοστού αιώνα είναι ο Κώστας Θρακιώτης, ψευδώνυμο του Θαλή Προδρόμου. Γεννήθηκε στην Αλεξανδρούπολη το 1909,  σπούδασε φιλολογία, δίδαξε σε σχολή θεάτρου και εργάστηκε στη μέση εκπαίδευση. Πέθανε στις 6 Δεκεμβρίου 1994 στην Αθήνα. Ασχολήθηκε με όλα τα είδη του λόγου. Έζησε όλα τα συνταρακτικά γεγονότα του εικοστού αιώνα, πήρε μέρος στην Εθνική Αντίσταση, φυλακίστηκε και εξορίστηκε στη Μακρόνησο και στον ΄Αη Στράτη. Το πλούσιο, γεμάτο αγάπη για τον απλό άνθρωπο του λαού μας έργο του μεταφέρει την πλούσια πείρα του. Η σχέση του με τη Θράκη είναι διαρκής, στη ζωή και στο έργο του.…

Αισθάνομαι την ανάγκη, πριν παρουσιάσουμε το έργο αυτό, να μιλήσουμε για τον βορειοελλαδίτη πνευματικό άνθρωπο και την προσφορά του. Ο Γιώργος Δέλιος  (γεννήθηκε στη Βάβδο της Χαλκιδικής  το 1897 πέρασε όλη τη ζωή του στη Θεσσαλονίκη, όπου πέθανε από καρκίνο το 1980) είναι από τους πρώτους που καλλιέργησαν τον εσωτερικό μονόλογο στη λογοτεχνία. Από το 1962 (οπότε ιδρύθηκε) ως το 1978 ήταν πρόεδρος της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης.  To 1975 τιμήθηκε με κρατικό λογοτεχνικό βραβείο για το δοκίμιό του “Φυσιογνωμίες του ξένου έντεχνου λόγου”. Πλούσια η εργογραφία του: Πεζογραφία : Οι άνθρωποι που νοσταλγούν. Θεσσαλονίκη, 1934. / Στα ίχνη του άγνωστου Θεού· Μυθιστόρημα. Θεσσαλονίκη, 1937. / Μουσική δωματίου. Θεσσαλονίκη, 1947.…

Η ενασχόληση με τη Φιλοσοφία, τον Πολιτισμό και την Τέχνη, με έφερνε σε συχνή επαφή με διάφορες πλευρές της Αισθητικής, από ιστορική και θεωρητική άποψη. Έχουν συγκεντρωθεί τα τελευταία χρόνια εργασίες – αδημοσίευτες σε έντυπη μορφή, που συγκροτούν το ανέκδοτο βιβλίο μου «Αισθητική: Κεφάλαια Ιστορίας και Θεωρίας» (2025). Εκτός, όμως, από τα κείμενα του έργου εκείνου υπάρχουν και άλλες προσεγγίσεις μου σε θέματα τέχνης. Με την ευκαιρία των πενήντα χρόνων από τον θάνατο του Κώστα Βάρναλη έχω δημοσιεύσει πολλά κείμενα που αναφέρονται στην Τέχνη και στην Αισθητική. Στο σημερινό άρθρο θα προσεγγίσω σύντομα τρία σχετικά βιβλία: των Μάριου Πλωρίτη, Γιώργου…

Του λέει: «Τζέρι, αυτό το βιβλίο είναι για σένα. Γιατί μπήκες στη ζωή μας και τη μεταμόρφωσες. Σαν όλα τα σκυλιά, είσαι μια ανεξάντλητη μηχανή χαράς, κι η απλή σου ευτυχία, η ευγνωμοσύνη για το κάθε μας χάδι, η αστείρευτη, ανόθευτη αγάπη σου είναι ένα καθημερινό μάθημα – το δώρο μιας καθαρής καρδιάς. Κι έτσι, Τζεράκι, αυτό το βιβλίο είναι δικό σου, κι ας μην το διαβάσεις. Γιατί όποιος αγαπάει, υμνεί. Όποιος αγαπάει, λέει ιστορίες του αγαπημένου. Αν είχαμε όλοι την ψυχή σου, ο κόσμος θα ‘ταν Παράδεισος». Ας πάρω τα πράγματα με τη σειρά. Σε κείμενό μου παλιότερο γράφω για…

Η επικοινωνία μου τα τελευταία χρόνια με την Μαριάνθη Φ. Παλάζη και το έργο της με συνδέει διαχρονικά και αυτόματα με μια μεγάλη θρακιώτισσα, την Κατίνα Βέικου Σεραμέτη, την οποία γνώρισα κατά την απαρχή της πορείας μου στα λογοτεχνικά και πολιτιστικά πράγματα της Ξάνθης και της Θράκης το 1972, κι ως το θάνατό της – το 1989 – είχαμε καθημερινή επικοινωνία και επαφή. Οι Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης ήταν οι ρίζες της – οι Νέοι Επιβάτες  είναι ο πλούσιος καρπός της Θρακικής Γης.  Ο Ελληνισμός πέφτει από προσφυγιά σε προσφυγιά… Και η ίδια η Σεραμέτη, πρόσφυγας από τους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης, νιώθει σαν Οδυσσέας…

Είχα τη χαρά αρχές του Μάη να συναντήσω δίπλα στο ιστορικό Ρολόι της Ξάνθης και να μιλήσω με μια νέα ευγενική ποιήτρια, την Ευαγγελία Τάτση. Οι τρεις καλαίσθητες ποιητικές της συλλογές που μου δώρισε αποτυπώνουν πλήρως τον πλούσιο κόσμο της. Θα επιχειρήσω να παρουσιάσω τη δημιουργική της πορεία και παρουσία στα νεοελληνικά δρώμενα. Η Ευαγγελία Τάτση γεννήθηκε στο Περιστέρι. Σπούδασε στο τμήμα Χημείας του Πανεπιστήμιου Πατρών. Εργάζεται σε φαρμακευτική εταιρεία στο τμήμα ιατρικής ενημέρωσης. Η πρώτη της ποιητική συλλογή «Ακακίες στη σαβάνα» (εκδόσεις Βακχικόν 2020) συμπεριλήφθηκε στη βραχεία λίστα για το Βραβείο Γιάννης Βαρβέρης 2021. Η δεύτερη ποιητική συλλογή της…

Φέτος γιορτάσαμε τα εξήντα χρόνια των ΘΛΕ – των Θρακικών Λαογραφικών Εορτών. Τι γιορτάσαμε δηλαδή… Άλλα λόγια ν’ αγαπιόμαστε. Το έχω απορία και παράπονο. Ό,τι και να πω – καλό ή κακό, οι άρχοντες της πόλης «Φωνή βοώντος εν τη ερήμω»… Θα αναφερθώ μόνο σε ένα πολύ σημαντικό γεγονός. Στη Δημοτική Πινακοθήκη και στο διάστημα 6 Φεβρουαρίου έως 1 Μαρτίου 2025 οργανώθηκε μια πολύ σημαντική έκθεση με φωτογραφικό υλικό και κείμενα για τα εξήντα χρόνια πορείας των Γιορτών. Δύο απορίες : Επισκέφτηκα την Έκθεση, την θαύμασα, συγχαίρω τους δημιουργούς της. Κατά σύμπτωση ήταν ο φίλος Τάσος Τεφρωνίδης, φωτογραφικός ευεργέτης…

Η Ιταλία εισήλθε στον πόλεμο στις 10 Ιουνίου 1940, με επιθέσεις σε βρετανικές βάσεις στη Βόρειο Αφρική. Στις 28 Οκτωβρίου οι Ιταλοί επιτίθενται κατά της Ελλάδας. Ο ελληνικός στρατός δίνει σκληρές μάχες στην Πίνδο και γρήγορα ανατρέπει την κατάσταση, περνώντας στην επίθεση. Περιορίζει τους Ιταλούς εισβολείς μέσα στο Αλβανικό έδαφος και απελευθερώνει πόλεις και χωριά της Βορείου Ηπείρου. Η εαρινή επίθεση των Ιταλών (9 Μαρτίου 1941) αποτυγχάνει και προ του κινδύνου να κατανικηθεί και εξευτελιστεί ένα μέλος του Άξονα, η Γερμανία κηρύσσει τον πόλεμο κατά της Ελλάδας (6 Απριλίου 1941). Στην περιοχή μας κατά τον Β΄ Παγκόσμιο πόλεμο, μετά από…