Δε θα περίμενε κανείς εύκολα να δει έναν φιλόσοφο χαμένο στις πνευματικές του αναζητήσεις να αναρριχείται τόσο εύκολα και στην εξουσία. Μέσα στο μυαλό μας έχουμε συνδέσει τον φιλόσοφο με έναν άνθρωπο αποκομμένο από τις πολιτικές φιλοδοξίες, έναν άνθρωπο που δεν τον συγκινεί η εξουσία και τη βλέπει ως αντίπαλο της πνευματικότητας.
Ο Πλάτων θεωρεί ότι μονάχα όταν οι φιλόσοφοι αναλάβουν την εξουσία, τότε και μόνο τότε, η κοινωνία μας θα παρουσιάσει ουσιαστική πρόοδο. Διότι και οι ίδιοι είναι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για τις ανώτερες αξίες και η ενασχόλησή τους με αυτή θα εξυπηρετεί το καλό των ανθρώπων και όχι την εξυπηρέτηση των δικών τους ιδιοτελών συμφερόντων.
Τα “Εις Εαυτόν” αποτελούν ένα τέτοιο βιβλίο, γραμμένο από έναν άνθρωπο που κατείχε εξουσία, αλλά με έντονο το αίσθημα του ενδιαφέροντος για το κοινό καλό. Ένα αριστούργημα που αναδεικνύει τη μοναδική συνεργασία πνεύματος και πολιτικής εξουσίας η οποία συνεργάζεται με γνώμονα το συμφέρον του πολίτη.
Ο δημιουργός του, Μάρκος Αυρήλιος, θεωρείται ένας από τους γνωστότερους στωικούς φιλοσόφους και συγκαταλέγεται στους “Πέντε καλούς αυτοκράτορες” σύμφωνα με τον Νικολό Μακιαβέλι.
Το όνομα του Μάρκου Αυρήλιου συνδέθηκε με τη νίκη της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας επί της αναγεννημένης Παρθικής αυτοκρατορίας στην Ανατολή. Όπως και ο θάνατός του θεωρήθηκε το τέλος της περιβόητης Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας (Pax Romana).
Ο ίδιος υπήρξε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ηγέτη που εξασκεί παράλληλα και το πνεύμα του, ακολουθώντας τη στωική φιλοσοφία με την ίδια να αποτελεί πηγή έμπνευσης για όλη την πολιτική του πορεία.
Η συγγραφική του δεινότητα και η βαθιά πνευματική του υπόσταση ξετυλίγονται στο ‘’Τας εις εαυτόν’’. Βιβλίο βαθιά στοχαστικό, με επιθυμία βελτίωσης του ίδιου και βασικό άξονα τη λειτουργία της ηγεσίας για την προαγωγή του κοινού καλού.
Αξιοπρόσεκτο το γεγονός ότι γράφτηκαν στην Ελληνική γλώσσα, τα ‘’Εις εαυτόν’’ καλύπτουν στη διάρκεια συγγραφής τους ένα ευρύ χρονολογικό φάσμα, από το 161 ως το 180 μ. Χ.
Ο ίδιος κατέγραφε τις σκέψεις του και ακόμα μεγαλύτερη εντύπωση πρέπει να μας προκαλέσει το γεγονός ότι έβρισκε την επιθυμία για συγγραφή ακόμα και όταν σχεδίαζε στρατιωτικές εκστρατείες στο Σίρμιο από το 170 ως το 180 μ. Χ.
Κείμενο απλό αλλά στοχαστικό, με σκέψεις που περιλαμβάνουν ένα ευρύ φάσμα ανθρώπινων καταστάσεων, από την εξουσία μέχρι το θάνατο. Αγαπημένο βιβλίο του Γκαίτε, του Τζον Στιούαρτ Μιλ, του Φρειδερίκου του Μέγα, που με το πέρασμα των χρόνων αποκτά ολοένα και πιο βαθύ στερέωμα στην οροσειρά των βιβλίων που όρισαν την ανθρώπινη σκέψη.
Είναι σαφές το γεγονός ότι ο Μάρκος Αυρήλιος έγραψε αυτά τα κείμενα περισσότερο για τον εαυτό του, μη έχοντας σκοπό να δουν ποτέ τη δημοσιότητα και να κυκλοφορήσουν ως βιβλίο. Περισσότερο λειτουργούσαν ως έναν τρόπο αυτοέκφρασης για τον ίδιο, αλλά για καλό δικό μας θεωρήθηκαν κορυφαία κείμενα της παγκόσμιας φιλοσοφίας.
Ο Αυρήλιος καταπιάνεται με την προσπάθεια απελευθέρωσης από τα δεσμά του υλικού κόσμου, εκφράζοντας μία φυσιοκρατική αντίληψη, σύμφωνα με την οποία όλα προέρχονται από τη φύση. Ο Αυρήλιος είναι τρομερά απλός στην καταγραφή της σκέψης του, αναδεικνύοντας πως η πίστη του στη στωική φιλοσοφία επηρεάζει και αυτή την απλότητα της γραφής του.
Ο φιλόσοφος ασχολείται με το ερώτημα του πώς μπορεί κάποιος να “είναι καλός άνθρωπος”. Αυτό επεκτείνεται σε ένα φάσμα των διαστάσεων της ζωής του ανθρώπου, από τον τρόπο που ασκεί την εξουσία μέχρι τις διαπροσωπικές του σχέσεις.
Ο Αυρήλιος απλός, ανθρώπινος, αλλά και βαθιά φιλοσοφημένος. Αναδεικνύει, διαχρονικά, αυτό που πρέπει όλοι οι ηγέτες να έχουν πάντα στο νου τους: ότι η εξουσία απαιτεί και βαθύ πνευματικό υπόβαθρο και διαρκή εξάσκηση του νου.
Τα ‘’Εις Εαυτόν’’ είναι ένα βιβλίο που πρέπει να κοσμεί κάθε βιβλιοθήκη. Το θεωρώ ένα από τα πιο αγαπημένα μου και σύμβολο της επιθυμίας για εξουσία που, όμως, κινείται προς το συμφέρον του πολίτη. Και όχι το δικό της.