Συντάκτης: Θανάσης Μουσόπουλος

Είχα τη χαρά να συναντήσω κάποιες φορές το Μάνο Χατζιδάκι, στην Ξάνθη, και να συνομιλήσω μαζί του. Το 1979 που ήρθε στην πατρίδα του για να οργανώσει πολιτιστικές/μουσικές εκδηλώσεις και αργότερα, όταν μετά από χρόνια (1992) πραγματοποιήθηκε μια συναυλία. Ακούγαμε από νέοι τραγούδια του Χατζιδάκι, από το ραδιόφωνο, χωρίς πάντοτε να γνωρίζουμε ότι είναι δικά του. Όταν άρχισα να ασχολούμαι συστηματικά με τη Θρακική Λογοτεχνία, συγκέντρωνα στοιχεία και για τον Μάνο, τον οποίο ενέτασσα στην ξανθιώτικη δημιουργία – ανάμεσα στους πολλούς / πολλές απόδημους των μεγάλων κέντρων. Έτσι δικαιωματικά αναφέρομαι στην ποίηση του Χατζιδάκι στη Συνοπτική Ιστορία της Θρακικής Λογοτεχνίας,…

Τον Ευάγγελο Λάμπρου, τον Λαλάκο όπως τον λέγανε οι φίλοι του, τον πρωτογνώρισα γύρω στα 1970 και είχα τη χαρά να συνεργαστώ μαζί του στην Κινηματογραφική Λέσχη της ΦΕΞ και στην προετοιμασία των τόμων του περιοδικού «Θρακικά Χρονικά», στη δεύτερη περίοδο επανέκδοσής του. Περνούσα τακτικά από το γραφείο του, στην οδό Γ. Σταύρου, όπου συζητούσαμε φιλολογικά και φιλοσοφικά θέματα. Του έδειχνα και μου έδειχνε τα ποιήματά μας. Ως το θάνατό του οι σχέσεις μας ήταν θερμές και ειλικρινείς – μας ένωναν γαρ πολλά, ποίηση, φιλοσοφία, πολιτισμός και ΦΕΞ, και στα τέλη και ο Δήμος όπου ήταν νομικός σύμβουλος και εγώ…

Με τον Άργη Κόρακα ή Α. Άργη ασχολήθηκα από παλιά ερευνώντας και μελετώντας τη λογοτεχνία και τους λογοτέχνες της Θράκης και, βέβαια, της Ξάνθης. Στα «Θρακικά Χρονικά» και στα «Θρακικά» συνάντησα κάποια στοιχεία. Ιδιαίτερα στάθηκα στην «Ανθολογία Θρακών ποιητών των νεωτέρων χρόνων» που εκδόθηκε στα 1936 από το Θρακικό Κέντρο, έκδοση των «Θρακικών» με την επιμέλεια του Άργη Κόρακα. Αυτή η Ανθολογία με βοήθησε πολύπλευρα στις πρώιμες μελέτες μου. Στη «Συνοπτική Ιστορία Θρακικής Λογοτεχνίας» (ανάτυπο από «Θρακική Επετηρίδα», τ. γ΄ 1982) αναφέρομαι στη ζωή και το έργο του, σημειώνοντας ότι «Τα γραπτά του έχουν μια φρεσκάδα, ποτισμένη από γνήσιο λαϊκό…

Μέρα της Ποίησης σήμερα (21/3). Πρόσφατα έλαβα το νέο ποιητικό βιβλίο του Αυγερινού Μαυριώτη, για τον οποίο μιλήσαμε αρκετές φορές στο παρελθόν, γιατί τον θεωρούμε έναν, από τους μεγαλύτερους εν ζωή, θρακιώτες ποιητές. Το νέο του βιβλίο έχει τίτλο «Σπαράγματα», , περιέχει 70 ποιήματα, (εκδ. Λεξίτυπον). Θα αναφερθούμε σε άλλο δημοσίευμά μας στη συλλογή αυτή. Τώρα θα μιλήσουμε για τη συναρπαστική ζωή του, τυπική των Θρακιωτών στα δύσκολα μετεμφυλιακά χρόνια, αφού παραθέσουμε ένα ποίημα από τούτη τη συλλογή που μού το αφιερώνει. ΤΑ ΣΠΙΤΙΑ (Στον ποιητή Θανάση Μουσόπουλο) Τα σπίτια είναι σαν τους ανθρώπους αναπνέουν, κοιμούνται μαζί μας, κάθε πρωί…

Ο Γιώργος Στογιαννίδης γεννήθηκε το 1912 στην Ξάνθη και πέρασε τα παιδικά του χρόνια στη Θάσο, στη Θεσσαλονίκη και στην Καβάλα. Κατά τη διάρκεια του ελληνοαλβανικού πολέμου υπηρέτησε στο αλβανικό μέτωπο. Από τα τέλη της δεκαετίας του 1920 ως γύρω στα 1970 έζησε στην Καβάλα, εργαζόμενος σε οικογενειακή βιοτεχνία και μετά το 1970 εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου ασχολήθηκε επαγγελματικά με το εμπόριο. Έφυγε από τούτη ζωή στις 17 Ιουλίου του 1994. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στην Καβάλα υπήρξε ιδρυτικό μέλος της Λέσχης Γραμμάτων και Τεχνών και το 1934 εξέδωσε το λογοτεχνικό περιοδικό Νέοι που κυκλοφόρησε τέσσερα τεύχη. Συνεργάστηκε…

Συμπληρώθηκαν ήδη πέντε χρόνια από το θάνατο του Θωμά Εξάρχου, στις αρχές Νοεμβρίου 2014. Το κείμενο που ακολουθεί είναι του Σεπτεμβρίου 2014. Το αναδημοσιεύω με την ευκαιρία της σημερινής τιμητικής εκδήλωσης της ΦΕΞ. Ο αναγνώστης / η αναγνώστριά μου θα αναρωτηθεί, τι χάρισε ο Θωμάς Εξάρχου ώστε να είναι ‘μεγάλος ευεργέτης της Ξάνθης’ ; Καμιά πολυκατοικία, κανένα παραθαλάσσιο οικόπεδο, ή τίποτα ομόλογα και μετρητά; Ο Θωμάς Εξάρχου χάρισε κομμάτια της ιστορίας μας άγνωστα, σελίδες του παρελθόντος μας υποτιμημένες, στοιχεία που «δεν σου γεμίζουν το μάτι», αλλά είναι τόσο απαραίτητα και ‘γευστικά’ – γεύση πνευματική. Το γνωρίζω πάνω από σαράντα χρόνια.…

Η Ξανθιώτισσα Μαρία Ράλλη Υδραίου είναι ένα ανήσυχο πνεύμα που βιώνει και επιβεβαιώνει τη διά βίου μάθηση. Οι γνώσεις όμως δεν έχουν καμιά αξία αν δεν είσαι γνωστικός – και θα πρόσθετα, άνθρωπος. Η Μαρία Ράλλη – Υδραίου μέσα από την ποίησή της δείχνει τη δύναμη του πνεύματος και την ευαισθησία της. Εδώ και τριάντα χρόνια, παρακολουθώντας την πορεία της, χαίρομαι τη διαρκή καλλιέργεια της εκφραστικότητας και εμβάθυνση του λεκτικού της πλούτου. Η Μαρία Ράλλη Υδραίου έχει πάμπολλες σπουδές πανεπιστημιακού επιπέδου σε ξένες φιλολογίες, ιστορία, αρχαιολογία, πολιτικές επιστήμες. Τα λογοτεχνικά της έργα είναι πολλά και σημαντικά. Αναφέρουμε: ANAΛΩΣΙΜΑ, Ποίηση, Χάι-…

Με αφορμή την παγκόσμια ημέρα της γυναίκας θα αναφερθούμε σε κάποια ποιήματα που υμνούν τη γυναίκα και τη προσφορά της… Τάσος Λειβαδίτης, «Γυναίκες» (απόσπασμα από το «Καντάτα 1960») “…Φτωχές γυναίκες, μοδίστρες, δακτυλογράφοι, ασπρορουχούδες, τίμιες ή σπιτωμένες, ακόμα κι άλλες εκείνες του σκοινιού και του παλουκιού, γυναίκες του ανέμου, της βροχής, του κουρνιαχτού, νιώσαμε το φόβο που κρύβεται καμιά φορά πίσω από την αγνότητα, την κούραση πίσω από την καλοσύνη ή την αδιαφορία πίσω απ’ την υπακοή. Μα πιο πολύ νιώσαμε την αδυναμία που κρύβεται πίσω απ’ την κακία. Συχνά μας άφησαν εκείνοι που αγαπούσαμε πολλές, πάνω στη τρέλα τους,…

Ο Στέφανος Ιωαννίδης γεννήθηκε στην Ξάνθη το 1923 και έφυγε από τούτη τη ζωή την Πρωτομαγιά του 2001. Ήταν για την Ξάνθη και για τη Θράκη ευρύτερα πρωτοπόρος και καινοτόμος εργάτης του πνεύματος και του πολιτισμού. Στο Στέφανο Ιωαννίδη, στη ζωή και στο έργο του, η βαθιά και ουσιαστική σχέση θεωρίας και πράξης, κατά πολύπλευρο τρόπο, είναι διαρκής και αδιάλειπτη. Από τα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια άρχισε να δημοσιεύει πεζά και ποιητικά του έργα, που βραβεύονται και διακρίνονται για τον ανθρωπισμό και την κοινωνική του αντίληψη. Μέγιστη είναι η συμβολή του Στέφανου Ιωαννίδη στην αυτο-γνωσία μας ως Θρακιωτών με την έκδοση…

Πριν από 100 χρόνια, στις 4 Οκτωβρίου 1919 κλείνει για την Ξάνθη ένας μακρύς κύκλος κατοχής που ξεκίνησε γύρω στα 1370 από τούς Οθωμανούς. Το διάστημα 1913 – 1919 την Οθωμανική κατοχή διαδέχεται σκληρή Βουλγαροκρατία. Από το Οκτώβριο του 1919 ως τις 14 Μαΐου 1920 η περιοχή Ξάνθης, Ροδόπης και Έβρου βρίσκονται υπό Διασυμμαχική Κατοχή και στη συνέχεια γίνεται η ενσωμάτωση της νοτιοδυτικής Θράκης με την Ελλάδα (πρόκειται για το 1/10 της ενιαίας Θράκης). Η περιοχή μας κυριεύθηκε από τους Οθωμανούς στις τελευταίες δεκαετίες του 14ου μ.Χ. αιώνα. Εκτός από την Ξάνθεια / Ξάνθη δημιουργείται από τους κατακτητές η Γενισέα…