Συντάκτης: Θανάσης Μουσόπουλος

Το 2021 γιορτάζουμε τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821. Δεν πρόκειται για ένα γεγονός μονοσήμαντο – εννοώ η Επανάσταση. Συνεπώς και η προσέγγισή του δεν μπορεί να είναι μονοσήμαντη. Όποιος / όποια το προσεγγίζει μονόπλευρα δεν προσφέρει καθόλου καλή υπηρεσία στον κάθε Έλληνα και στην κάθε Ελληνίδα όπου γης.   Με τα δημοσιεύματά μου αυτά θα προσπαθήσουμε να φωτίσουμε την ιστορία της περιόδου με αγάπη και αγνότητα. Μας βοηθούν παλιότεροι και νεότεροι ιστορικοί, που προσεγγίζουν την ιστορία με τη δική τους οπτική.   Παρουσιάζω στο σημερινό μου άρθρο τον ιστορικό Νίκο Σβορώνο (1911 – 1989). Η συμβολή του στη μελέτη…

Σταυρός Παπαδόπουλος – δημιουργός του ποιητικού και πεζού λόγου στην Κομοτηνή Ποιητικός λόγος Τα τελευταία χρόνια σε ποιητικές συναντήσεις στο γειτονικό νομό Ροδόπης – μ’ αρέσει ο παλιός τίτλος της γειτονικής μας περιφερειακής ενότητας – στη Ροδόπη, λοιπόν, στον Ίασμο, στην Κομοτηνή και στον Μικρό Διάκοσμο του Γιάννη Βουλτσίδη στον Ίμερο – συναντώ και γνωρίζω πολλούς ποιητές και ποιήτριες χριστιανούς και μουσουλμάνους, που παρουσιάζουν τις δημιουργίες τους. Πρόσφατα στο Καφενείο του Καμενίδη στην πρωτεύουσα της Θράκης πήρα μέρος σε ποιητική βραδιά που οργάνωσε ο φίλος Σταύρος Παπαδόπουλος. Είχα την ευκαιρία να ακούσω τον δημιουργό να διαβάζει κείμενά…

Δίπλα στο παιδί, ο γονιός, ο δάσκαλος ή κάποιος άλλος; Δίπλα στο παιδί, ο γονιός, ο δάσκαλος ή κάποιος άλλος; Παιδί και παιδεία πάνε μαζί. Η παιδεία είναι μια σύνθετη κατάσταση, που περικλείει παράλληλα τη σωματική ανάπτυξη, την πνευματική καλλιέργεια και την ψυχική βελτίωση. Μόρφωση, ολοκλήρωση, διάπλαση – λέξεις και έννοιες πολύπλευρες και πολυεπίπεδες. Είναι άστοχο και ελλιπές να θεωρούμε ότι την παιδεία την αποκτά ο άνθρωπος μόνο με τη σχολική εκπαίδευση. Το κοινό είναι ότι και οι δύο απευθύνονται στις μικρές ηλικίες, την παιδική και την εφηβική. Από κει και πέρα, όμως, ούτε ταυτίζονται, ούτε περιορίζονται…

Ο Καραγκιόζης στην Ιστορία της Νεοελληνικής λογοτεχνίας του Κ. Θ. Δημαρά Θέατρο Σκιών Το θέμα του Καραγκιόζη στη χώρα μας βρίσκεται σε μια περίεργη κατάσταση.  Η κοινή γνώμη θεωρεί ότι το θέατρο σκιών είναι κάτι που απευθύνεται στην παιδική ηλικία. Επιπλέον, δεν αναφέρεται συνήθως στις ιστορίες νεοελληνικού θεάτρου και νεοελληνικής λογοτεχνίας. Ο Στυλιανός Αλεξίου στο βιβλίο του «Ελληνική Λογοτεχνία – Από τον Όμηρο στον 20ό αιώνα» (εκδ. Στιγμή, 2010, σελ. 557) αναφέρει για τον Καραγκιόζη: «Αγαπητό θα γίνει (ενν. στα μέσα του 19ου αιώνα) και το τουρκικής προέλευσης «θέατρο σκιών», ο Καραγκιόζης. Το ομώνυμο πρόσωπο γίνεται σύμβολο του…

Η έννοια της ιστορίας και του ιστορικού χρόνου – “Sapiens – Μια Σύντομη Ιστορία του Ανθρώπου” του Yuval Noah Harari Η έννοια της ιστορίας και του ιστορικού χρόνου Θεωρώ χρήσιμο να προσεγγίσω την έννοια της ιστορίας και του ιστορικού χρόνου. Σύμφωνα με την κλασική – σχολική θα έλεγα άποψη – η ιστορία συνδέεται με την ύπαρξη της γραφής και των γραπτών πηγών. Άρα η ιστορία απλώνεται περίπου τρεις χιλιάδες χρόνια από τις μέρες μας. Για να φωτίσουμε αλλιώς τα θέματα. Θα παρουσιάσουμε τις απόψεις και πληροφορίες του καθηγητή Γιουβάλ Νώε Χαράρι για το χρόνο από το περίφημο…

Πριν από δέκα χρόνια στον Πρόλογο μιας ποιητικής συλλογής του Γιώργου Κωτούλα γράφω κάτι που πιστεύω ακράδαντα: «Η ποίηση είναι ένας ουρανός. Ένας κοινόχρηστος ουρανός. Μπορεί ο καθένας να πάρει όποιο κομμάτι θέλει. Μερικοί είναι αδιάφοροι. Άλλοι αφοσιώνονται, θαυμάζουν, ο ουρανός γίνεται ένα με το είναι τους. Εννοώ ότι η ποίηση είναι κάτι που το ανακάλυψε ο άνθρωπος. Συνεπώς ανήκει σε όλους τους ανθρώπους» Χαίρομαι κάθε φορά που διαβάζω τα ποιήματα νέων δημιουργών, όπως και τις ποιητικές συλλογές πρωτοεμφανιζομένων υπηρετών του λόγου. Αναφέρομαι στο κείμενό μου αυτό στην κυρία Μαριάνθη Ευθυμίου (γενν. 1940 στην Ξάνθη) που την γνωρίζω εδώ και…

Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ Ο ΚΑΡΑΓΚΙΟΖΗΣ ΣΤΗ ΓΕΙΤΟΝΙΑ ΤΟΥ ΑΙΜΟΥ Στο παρελθόν αρκετές φορές ασχολήθηκα ερευνητικά ή έγραψα σχετικά με το Θέατρο Σκιών, τον Καραγκιόζη και άλλες μορφές λαϊκού θεάτρου. Συχνά, μάλιστα, σε άρθρα μου προσπάθησα να εντάξω τα θέματά μου στη βαλκανική τους διάσταση. Η συγκριτική λαογραφία, κατά τον Νικόλαο Πολίτη, συντελεί στην πιο «ανθρωπολογική» κατανόηση των εθίμων και των δοξασιών του λαού. Σε αυτή τη λογική στηρίζεται το βιβλίο μου «Ξάνθη, στη γειτονιά του Αίμου» έκδοση Δήμου Ξάνθης, 2003, όπου ξεκινώντας από κοινές ιστορικές και πολιτιστικές καταβολές της Θράκης και της βαλκανικής ενδοχώρας, διερεύνησα…

ΓΙΟΡΤΑΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ 4η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ ΣΤΗ ΝΕΑ ΕΚΑΤΟΝΤΑΕΤΙΑ Γιορτάζοντας την 4η Οκτωβρίου στη νέα εκατονταετία Ο αρχαίος ρήτορας Δημοσθένης διατύπωσε έναν κανόνα διαχρονικής αξίας:  «Τὸ γὰρ εὖ πράττειν παρὰ τὴν ἀξίαν ἀφορμὴ τοῦ κακῶς φρονεῖν τοῖς ἀνοήτοις γίγνεται· διόπερ πολλάκις δοκεῖ τὸ φυλάξαι τἀγαθὰ τοῦ κτήσασθαι χαλεπώτερον εἶναι»  (Ολυνθιακός Α΄, § 23) = Γιατί για τους ανοήτους η παρ᾽ αξίαν ευτυχία γίνεται αφορμή να μη σκέφτονται σωστά· γι᾽ αυτό, πολλές φορές συμβαίνει να είναι δυσκολότερη η διατήρηση των αγαθών παρά η απόκτησή τους» (μετ. Α. Ι. Γιαγκόπουλος). Γιορτάσαμε το 2019 τα εκατό χρόνια ελεύθερης ζωή της Ξάνθης: 4 Οκτωβρίου…

4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ  ΕΦΥΓΕ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΘΡΑΚΙΩΤΙΣΣΑ: ΚΑΤΙΝΑ ΒΕΪΚΟΥ ΣΕΡΑΜΕΤΗ (1912 – 1989) Κατίνα Βέικου Σεραμέτη Κάθε χρόνο, από το 1989, στις 4 του Οκτώβρη – εκτός από τα Ελευθέρια της Ξάνθης – έρχεται στη μνήμη μια γυναίκα που φεύγοντας από τούτη τη ζωή εκείνη τη μέρα, άφησε πίσω της τα πολύτιμα χνάρια της επίγειας παρουσίας της.  Μιλώ για την Κατίνα Βέικου Σεραμέτη μια δημιουργό που διδάσκει με τη ζωή και το έργο της. Η ποιήτρια, πεζογράφος και λαογράφος είναι πανθρακικής εμβέλειας και εύρους δημιουργός. Έζησε στην Ξάνθη τα περισσότερα χρόνια της ζωής της, το έργο της όμως αγκαλιάζει…

Ο αρχαίος ρήτορας Δημοσθένης διατύπωσε έναν κανόνα διαχρονικής αξίας:  «Τὸ γὰρ εὖ πράττειν παρὰ τὴν ἀξίαν ἀφορμὴ τοῦ κακῶς φρονεῖν τοῖς ἀνοήτοις γίγνεται· διόπερ πολλάκις δοκεῖ τὸ φυλάξαι τἀγαθὰ τοῦ κτήσασθαι χαλεπώτερον εἶναι»  (Ολυνθιακός Α΄, § 23) = Γιατί για τους ανοήτους η παρ᾽ αξίαν ευτυχία γίνεται αφορμή να μη σκέφτονται σωστά· γι᾽ αυτό, πολλές φορές συμβαίνει να είναι δυσκολότερη η διατήρηση των αγαθών παρά η απόκτησή τους» (μετ. Α. Ι. Γιαγκόπουλος). Γιορτάσαμε το 2019 τα εκατό χρόνια ελεύθερης ζωή της Ξάνθης: 4 Οκτωβρίου 1919 – 2019. Τώρα βρισκόμαστε στη νέα εκατονταετία, 4 Οκτωβρίου 2020. Τιμήσαμε τους συντελεστές της απελευθέρωσης,  αυτούς που αγωνίστηκαν…