Σοφία Αυγέρη Ντουρντουβάκια: Έλληνες σε Βουλγαρικά Τάγματα εργασίας

Σοφία Αυγέρη Ντουρντουβακια: Έλληνες σε Βουλγαρικά Τάγματα εργασίας

Η πολύ αυτή σημαντική, για την ιστορία της Θράκης, έρευνα της Σοφίας Αυγέρη Ντουρντουβάκια: Έλληνες σε Βουλγαρικά Τάγματα εργασίας, παρουσιάστηκε για πρώτη φορά στο επιστημονικό συνέδριο που διοργάνωσε το τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του ΔΠΘ στην Κομοτηνή στις 1-3/7/2011 και με θέμα « Μετακινήσεις πληθυσμών στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1940». Στη συνέχεια αναρτήθηκε στο διαδίκτυο , το 2012, σε ψηφιακή μορφή από τα 24 grammata.com και αναφέρεται ως η πρώτη ιστορική μελέτη πάνω στο θέμα αυτό. Σήμερα, έχουμε την τιμή να κρατούμε στα χέρια μας, τυπωμένη σε βιβλίο την εργασία αυτή της Σοφίας Αυγέρη εμπλουτισμένη από σπάνιες φωτογραφίες της συλλογής του Τάσου Τεφρωνίδη, και από τις τοπικές εκδόσεις ΣΠΑΝΙΔΗ.

Ογδόντα περίπου χρόνια μετά από τα βίαια γεγονότα της τρίτης βουλγαρικής κατοχής στη Θράκη, έρχονται στο φως οι τραγικές συνθήκες που εκατοντάδες Θρακιώτες και Ανατολικομακεδόνες βίωσαν την Ομηρία τους στα βουλγαρικά τάγματα εργασίας στην περίοδο της Κατοχής του 1941-1944.

Η Σοφία Αυγέρη, στην πρωτοποριακή αυτή εργασία της, σκύβει με χρέος και ευθύνη στα αγνοημένα έως τώρα περιστατικά της βουλγαρικής κατοχής στη Θράκη, όπως είναι τα Ντουρντουβάκια, αγνοημένα από ιστορικούς, ξεχασμένα και χαμένα στη ροή του χρόνου, αποσιωποιημένα  στη μνήμη και στην ψυχή των ανθρώπων που τα έζησαν, μαρτυρίες που δεν είχαν λεχθεί, καλύπτοντας έτσι ένα σημαντικό κενό στην προφορική ιστορία της Θράκης.

Συγκεντρώνοντας μαρτυρίες από αυτόπτες μάρτυρες που βίωσαν τις σκληρές συνθήκες της ομηρίας τους, όπως και από ημερολόγια στρατευμένων, από παιδιά ομήρων που άκουσαν αφηγήσεις από τους πατεράδες τους, από άλλες ιστορικές αναφορές συγγραφέων για την εποχή, αποτίει με τον τρόπο αυτό ένα φόρο τιμής στους εκατοντάδες Έλληνες της περιοχής μας που υπηρέτησαν αναγκαστικά στα αμελέ –ταμπουρού της Βουλγαρίας και που η θυσία τους αυτή αγνοήθηκε, χάθηκε στη λήθη και στην αδιαφορία, γιατί ποτέ δεν τους αποδόθηκε καμία τιμή από τους απογόνους, αντιθέτως τους αποδόθηκε η υποτιμητική ονομασία

Ντουρντουβάκια

Ντουρντουβάκια, μια ελληνοποιημένη παραφθορά της βουλγαρικής λέξης «Τρούντοβ-βόινικ», (φαντάρος αγγαρείας) που αργότερα χρησιμοποιήθηκε με την έννοια αυτού που κάνει ό, τι του λένε ,  του υποτακτικού στον εχθρό, μηδενίζοντας έτσι την μεγάλη προσφορά τους στην πατρίδα. (Τα ονόματά τους αναφέρονται λεπτομερώς, μόνο στο βιβλίο του Θωμά Εξάρχου, Όμηροι Βουλγαρίας, Πακεθρά, 2002).

Επισημαίνοντας επίσης ότι, η βουλγαρική κατοχή, το σημαντικό αυτό γεγονός της τοπικής μας Ιστορίας απουσιάζει από τα σχολικά εγχειρίδια ιστορίας και δεν αναφέρεται ποτέ σε επαιτείους  και σχολικές γιορτές, επιχειρεί μια εκπόνηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων προφορικής και τοπικής Ιστορίας με μαθητές Λυκείων της Ξάνθης. Μαθητές σε ρόλο ερευνητή συνέλεξαν πλούσιο υλικό και απετέλεσαν το έναυσμα για περαιτέρω συλλογή στοιχείων μέσα από τη λήψη συνεντεύξεων και τη συλλογή αρχειακού υλικού.

Υπογραμμίζουμε εδώ, το πόσο σημαντική είναι μια ιστορική τοπική έρευνα που καταγράφεται μέσα από μαρτυρίες ανθρώπων που ζουν ακόμη και μας μεταφέρουν ατόφια τα γεγονότα που έζησαν, γιατί δίνει κίνητρο και πρόκληση σε νεότερους ερευνητές να συνεχίσουν  εμπλουτίζοντας και συμπληρώνοντας τις σελίδες της ιστορίας μας, βοηθώντας έτσι στη  διατήρηση της συλλογικής μνήμης, στην αποφυγή παραχάραξης της ιστορίας, αλλά και να κατανοήσουμε τις οικουμενικές αξίες του ανθρωπισμού, της ελευθερίας ,της ανεκτικότητας στις σχέσεις μεταξύ των λαών, στην αποφυγή μίσους και βίας μεταξύ των ατόμων, μέσα από την επίγνωση της σκληρής και απάνθρωπης βαρβαρότητας των πολέμων.

Είμαστε μια γενιά που μεγαλώσαμε με τα ακούσματα των πολέμων από τις γιαγιάδες τους παππούδες και τους γονείς μας και μπορούμε ακόμη να μεταφέρουμε τα σημαντικά αυτά ακούσματα στις νεότερες γενιές που σε λίγο δεν θα έχουν τη δυνατότητα αυτής της αμεσότητας της ζωντανής μεταφοράς και της αφήγησης αυτών των γεγονότων. Τα τελευταία χρόνια διαπιστώνουμε ένα μεγάλο ενδιαφέρον από τους νεότερους να συγκεντρώσουν αυτό το πολύτιμο  ιστορικό υλικό που φέρνει στο φως τα πάθη του θρακιώτικου λαού και αυτό τους τιμά ιδιαίτερα.

Τιμά ιδιαίτερα τη Σοφία Αυγέρη, μία επιστήμονα από τις νεότερες γενιές, η ιστορική αυτή μονογραφία –έρευνα για τα Ντουρντουβάκια, γιατί με την έκδοση αυτή ,δίνει κίνητρο και βήμα σε νεότερους ερευνητές.

Τρούντοβ βόινικ

Κάπως έτσι εμπνεύσθηκα κι εγώ, από την εργασία αυτή της Σοφίας, τον τίτλο ενός διηγήματος, του τρούντοβ βόινικ, (όχι βέβαια σαν νεότερη από τη Σοφία) όταν έγραφα το βιβλίο Γκέρα με διηγήματα από μαρτυρίες της τρίτης βουλγαρικής κατοχής στη Θράκη. Ο ήρωας του διηγήματος δραπετεύει από τα  βουλγαρικά τάγματα εργασίας, όταν αντιλαμβάνεται ότι η ζωή του κινδυνεύει και καταφεύγει με τα πόδια, ξυπόλυτος, μέσα από βουνά και λαγκάδια σε κάποιο χωριό των Σερρών ενώ οι βούλγαροι τον κυνηγούν.

Ψάχνοντας λοιπόν το διάστημα εκείνο για περισσότερες πληροφορίες για τα ντουρντουβάκια και την εποχή, έπεσα πάνω στην ιστορική αυτή καταγραφή της Σοφίας Αυγέρη που υπήρχε τότε στο διαδίκτυο και η οποία με βοήθησε πάρα πολύ ιδιαίτερα όσον αφορά τον τίτλο αλλά και την διασταύρωση πληροφοριών που είχα

τόσο από τον πατέρα μου που υπηρέτησε σαν ντουρντουβάκι στην τρίτη βουλγαρική κατοχή, όσο και από τον γιο του ήρωα Παύλου  που αναφέρεται στο διήγημα.

Ευχαριστώ θερμά την Σοφία Αυγέρη για την δυνατότητα αυτή και για την αγάπη με την οποία έσκυψε πάνω στο θέμα των αφανών αυτών ηρώων της βουλγαρικής κατοχής στον τόπο μας, αποδίδοντας μια δικαίωση στη μνήμη τους, όπως και την ευχαριστώ θερμά για την αναφορά της στο βιβλίο Γκέρα, στο Βελιγράδι, στο Διεθνές Συνέδριο Γλωσσολογίας, σε κοινή εργασία με την κ. Πένη Καμπάκη Βουγιουκλή.

Η αναφορά  και μόνο στις εκατοντάδες των προγόνων μας που υπέστησαν τα γεγονότα εκείνα της βίας και του θανάτου στις μαύρες εκείνες μέρες της ιστορίας μας, είναι λυτρωτική για εμάς.