Το animation έχει αποδειχθεί ότι είναι ένα ισχυρό εργαλείο όχι μόνο για την ψυχαγωγία, αλλά και για τον προβληματισμό σχετικά με τη σύγχρονη κοινωνία.
Ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους αυτής της τέχνης είναι ο Steve Cutts, και η μικρού μήκους ταινία κινουμένων σχεδίων “Happiness” (2017) ξεχωρίζει ως ένα από τα αριστουργήματά του. Πρόκειται για μια δυνατή ταινία μικρού μήκους που αντικατοπτρίζει τη σύγχρονη κοινωνία μας.
Από τα πρώτα δευτερόλεπτα του “Happiness”, ο Steve Cutts δίνει έναν μελαγχολικό αλλά και χιουμοριστικό τόνο. Ο τίτλος υποδηλώνει ένα ταξίδι προς την ευτυχία, αλλά αυτό που βλέπουμε είναι μια μάζα αρουραίων -μια σαφής μεταφορά για την ανθρωπότητα- που τρέχουν σε έναν αχαλίνωτο, ατελείωτο αγώνα δρόμου για την επίτευξη της ευτυχίας με τη μορφή υλικών αγαθών.
Μια από τις πιο προφανείς επικρίσεις της ταινίας μικρού μήκους είναι ο καταναλωτισμός. Οι αρουραίοι προσπαθούν να αποκτήσουν προϊόντα που, σύμφωνα με τη διαφήμιση, τους υπόσχονται ευτυχία. Από τηλεοράσεις, τηλέφωνα, αυτοκίνητα μέχρι fast food, όλα υπόσχονται την ευτυχία που λαχταρούν αυτοί οι αρουραίοι (ή οι άνθρωποι), αλλά τελικά οδηγούν μόνο σε περισσότερη επιθυμία και λιγότερη ικανοποίηση.
Η “Ευτυχία” παρουσιάζει επίσης μια έντονη αντίθεση μεταξύ της φύσης και της αστικοποίησης.
Η ταινία ασχολείται επίσης με τη συνεχή ανάγκη για σύγκριση στη σύγχρονη κοινωνία. Οι αρουραίοι όχι μόνο θέλουν περισσότερα από τον εαυτό, αλλά και από τους γείτονές τους. Αυτός ο ατελείωτος ανταγωνισμός οδηγεί σε έναν κύκλο δυσαρέσκειας και άγχους, δείχνοντας ότι η ευτυχία δεν βρίσκεται στη συσσώρευση αγαθών, αλλά σε άλλες πτυχές της ζωής που συχνά παραβλέπουμε.
Ενώ οι αρουραίοι τρέχουν ξέφρενα στην πόλη, η φύση εμφανίζεται ήρεμη και γαλήνια, υποδηλώνοντας ότι ίσως η αληθινή ευτυχία βρίσκεται μακριά από την καταναλωτική τρέλα της σύγχρονης κοινωνίας.
Καθώς προχωράμε στην ανάλυση της “Ευτυχίας”, είναι αναπόφευκτο να μην εξετάσουμε έναν βαθύτερο προβληματισμό για τη ζωή του σύγχρονου ανθρώπου. Η σύγκριση μεταξύ αρουραίων και ανθρώπων δεν είναι τυχαία.
Οι αρουραίοι, κατά τη συμπεριφορά τους σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα, δείχνουν την τάση να ακολουθούν ορισμένες ανταμοιβές ακόμη και όταν αυτές δεν τους αποφέρουν καμία πραγματική αξία. Παρομοίως, οι άνθρωποι, στην προσπάθειά τους για ικανοποίηση, κυνηγούν τυφλά τα χρήματα και τα υλικά αγαθά, συχνά εις βάρος της ευημερίας και της ψυχικής τους υγείας.
Ιστορικά, το χρήμα εκλαμβανόταν ως εργαλείο, ένα μέσο για την ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών. Ωστόσο, στην αφήγηση της “Ευτυχίας”, και σίγουρα σε πολλές πτυχές της σύγχρονης κοινωνίας, το χρήμα έχει μετατοπιστεί από εργαλείο σε αυτοσκοπό. Αντί να επιδιώκονται εμπειρίες, σχέσεις και προσωπική ανάπτυξη, δίνεται συντριπτική έμφαση στη συσσώρευση πλούτου, συχνά χωρίς σαφή σκοπό για το τι μπορεί να προσφέρει αυτός ο πλούτος από την άποψη μιας ικανοποιητικής ζωής.
Η ψευδαίσθηση της υλικής πληρότητας Η επίμονη διαφήμιση και η ποπ κουλτούρα μας έχουν διαμορφώσει ώστε να πιστεύουμε ότι ορισμένα προϊόντα θα μας κάνουν πιο ευτυχισμένους, πιο θελκτικούς ή πιο επιτυχημένους. Ωστόσο, όπως φαίνεται στην ταινία μικρού μήκους, μόλις αποκτήσουμε το επιθυμητό αντικείμενο, η ευφορία είναι βραχύβια.
Αυτή η εμμονή με την κατοχή και τη συσσώρευση έχει ένα τίμημα. Εκτός από τα προφανή προβλήματα της υπερχρέωσης και του οικονομικού άγχους, υπάρχει συναισθηματικό και ψυχολογικό κόστος. Η συνεχής σύγκριση, ο φθόνος και η δυσαρέσκεια δημιουργούν άγχος, κατάθλιψη και ένα γενικό αίσθημα κενού.
Τα ανθρώπινα όντα, ζώντας τη ζωή τους ως αρουραίοι στον τροχό του καταναλωτισμού, συχνά χάνουν πιο πολύτιμες και ουσιαστικές εμπειρίες.
Η προσοχή αποσπάται γρήγορα στο επόμενο λαμπερό αντικείμενο, αφήνοντας ένα κενό που δεν μπορεί να καλυφθεί από τα υλικά αγαθά.
Αντί να τον μετράμε με όρους χρημάτων και αγαθών, θα μπορούσαμε να αρχίσουμε να τον αποτιμούμε με όρους σχέσεων, εμπειριών και προσωπικής ανάπτυξης. Εξάλλου, οι πιο αξέχαστες και ικανοποιητικές στιγμές σπάνια συνοδεύονται από μια τιμή.
Η αντίληψη του να ζει κανείς τη ζωή του ως ένας αρουραίος παγιδευμένος σε έναν λαβύρινθο κατανάλωσης και ανταγωνισμού δεν είναι ευτυχώς ένα σταθερό πεπρωμένο. Είναι δυνατόν να βρεθεί διέξοδος, και αυτή η διέξοδος βρίσκεται στην αφύπνιση της συνείδησης, μέσω της αυτογνωσίας, της ενδοσκόπησης και του επαναπροσδιορισμού των αξιών μας. Έτσι μπορούμε να σπάσουμε τα δεσμά του αχαλίνωτου καταναλωτισμού και να βρούμε έναν βαθύτερο σκοπό στη ζωή.
Εστιάζοντας στο παρόν, στο εδώ και τώρα, μπορούμε να απελευθερωθούμε από τη συνεχή ανάγκη για περισσότερα. Με το να είμαστε πλήρως παρόντες στις πράξεις και τις αποφάσεις μας, συνειδητοποιούμε ότι δεν χρειαζόμαστε τόσα πολλά πράγματα για να νιώσουμε πλήρεις ή ευτυχισμένοι.
Steve Cutts
Ένα άλλο ζωτικό βήμα για να σταματήσουμε να αισθανόμαστε σαν αρουραίοι σε έναν αγώνα δρόμου είναι να επαναπροσδιορίσουμε αυτό που θεωρούμε επιτυχία. Αντί να τη μετράμε με όρους κατοχής ή κατάστασης, μπορούμε να τη μετρήσουμε με όρους προσωπικής ικανοποίησης, ανάπτυξης και συμβολής στην ευημερία των άλλων. Η αληθινή ικανοποίηση δεν βρίσκεται σε αυτά που έχουμε, αλλά στο ποιοι είμαστε και πώς σχετιζόμαστε με τον κόσμο.
Όπως υπογραμμίζει το “Happiness”, υπάρχει μια αντίθεση μεταξύ της φασαρίας της αστικής ζωής και της γαλήνης της φύσης. Η επανασύνδεση με το περιβάλλον, είτε με βόλτες στη φύση, είτε με πεζοπορία, είτε απλά με το να αφιερώσουμε μια στιγμή για να εκτιμήσουμε την ομορφιά γύρω μας, μπορεί να είναι ένας αποτελεσματικός τρόπος για να μας θυμίζει τι πραγματικά έχει σημασία.
Ίσως όμως ήρθε η ώρα να επανεξετάσουμε τον ορισμό του πλούτου.
Η ταινία μικρού μήκους “Happiness” του Steve Cutts είναι ένας καθρέφτης που αντανακλά τη σύγχρονη ζωή και τις παγίδες της. Ωστόσο, πέρα από την κριτική, υπάρχει ένα μήνυμα ελπίδας.
Αφυπνίζοντας τη συνείδησή μας, διερωτώμενοι ενεργά τι πραγματικά εκτιμούμε και λαμβάνοντας μέτρα για να ζήσουμε σύμφωνα με αυτές τις αξίες, μπορούμε να βρούμε την αληθινή ευτυχία.
Όχι ως ένα προϊόν που αγοράζεται, αλλά ως μια εμπειρία που πρέπει να ζήσουμε. Ήρθε η ώρα να σταματήσουμε να είμαστε αρουραίος στον λαβύρινθο του καταναλωτισμού και να αγκαλιάσουμε μια ζωή με σκοπό, νόημα και σύνδεση. Αυτό δεν είναι απλώς ένα σχόλιο για τον καταναλωτισμό, αλλά ένα κάλεσμα για ενδοσκόπηση. Ζούμε τη ζωή μας σε έναν ατελείωτο κύκλο επιθυμίας και κατανάλωσης ή αναζητούμε σκοπό και νόημα πέρα από το υλικό;
Ως κοινωνία και ως άτομα, αξίζει να θέσουμε αυτό το ερώτημα, και ίσως, όπως οι αρουραίοι στην ταινία μικρού μήκους, να βρούμε μια διέξοδο από την ξέφρενη κούρσα προς το ανικανοποίητο.
Αυτή η ταινία μικρού μήκους δεν είναι ένα καλλιτεχνικό έργο, αλλά και μια βαθιά κοινωνική κριτική. Μας κάνει να προβληματιστούμε σχετικά με την αδυσώπητη αναζήτηση της ευτυχίας σε μια κοινωνία που κυριαρχείται από τον καταναλωτισμό και τη σύγκριση. Σε έναν κόσμο όπου συχνά μετράμε τους εαυτούς μας με βάση το τι κατέχουμε και όχι με το ποιοι είμαστε, το “Happiness” χρησιμεύει ως υπενθύμιση ότι η αληθινή ευτυχία θα μπορούσε να βρίσκεται ακριβώς μπροστά μας, αρκεί να σταματήσουμε και να την κοιτάξουμε κατάματα.
Δείτε ολόκληρη την ταινία: