Πώς η βιομηχανική εποχή επέφερε τον μετασχηματισμό των έμφυλων σχέσεων
Πώς η βιομηχανική εποχή επέφερε τον μετασχηματισμό των έμφυλων σχέσεων
Οι ραγδαίες αλλαγές στη βιομηχανική επανάσταση είχαν σοβαρές επιπτώσεις στις ταξικές και έμφυλες σχέσεις. Για το γυναικείο φύλο, μετά τον 18ο αιώνα, οι επιπτώσεις αυτές ήταν έντονες αν λάβουμε υπόψη αρχικά τα ταξικά χαρακτηριστικά των γυναικών και μετέπειτα τον οικονομικό τους βίο.
Η κατάρρευση των οικογενειακών μονάδων παραγωγής, είχαν άμεσο αρνητικό αποτέλεσμα στις γυναίκες καθώς τις περιόρισαν στην ενασχόλησή τους με την παραγωγική διαδικασία. Έτσι περιήλθαν σε θέση απόλυτης εξάρτησης από τους πατέρες και τους συζύγους τους. Οι γυναίκες των ανώτερων κοινωνικών τάξεων, που είχαν πατέρα ή σύζυγο εύρωστο, κατέληγαν σε έναν προνομιακό βίο απραξίας ζώντας όπως χαρακτηριστικά παρομοιάστηκε σε ένα χρυσό κλουβί. Από την άλλη, οι γυναίκες των φτωχότερων οικογενειών εργάζονται σε χαμηλόμισθες εργασίες και δεν είχαν καθόλου κοινωνική αναγνώριση. Η ανεύρεσης συζύγου αποτελούσε σωτήρια σανίδα γι’ αυτές. Αν δεν εύρισκαν σύζυγο κατέληγαν στην φτώχεια και στην εξάρτηση από τη φιλανθρωπία.
[penci_related_posts dis_pview=”yes” dis_pdate=”no” title=”Η γοητεία του υπερρεαλισμού | Του Άρι Ασσαριωτάκη” background=”#eee” border=”” thumbright=”no” number=”1″ style=”grid” align=”none” withids=”77094″ displayby=”recent_posts” orderby=”rand”]
Αυτές οι συνθήκες δημιούργησαν ένα σημαντικό ζήτημα, το «γυναικείο πρόβλημα» όπως αποκαλέστηκε από του βικτοριανούς. Αυτοί ανέπτυξαν ένα σύνολο ιδεών για τις γυναίκες που χαρακτηρίστηκε ως «ιδεολογία του περιορισμού στην οικιακή ζωή». Η ιδεολογία αυτή περιέκλειε την άποψη ότι άνδρες και γυναίκες διαφέρουν από τη φύση τους και η θέση της γυναίκας ήταν στο σπίτι. Κάθε απόπειρα της στον κόσμο της εργασίας αποτελούσε απειλή για την αγνότητα της. Η μοναδική αποδεκτή ασχολία εκτός των οικιακών υποχρεώσεων ήταν η ενασχόληση τους με τη φιλανθρωπία.
Η αρνητική ιδεολογία ως προς τον οικιακό περιορισμό της γυναίκας εισήρθε στις εργατικές τάξεις και στον χώρο της εργασίας, ξεκινώντας μία εκστρατεία κατά της απασχόλησης των γυναικών στα εργοστάσια. Σε αυτό συνεπικουρούσε ο φόβος του ανταγωνισμού μεταξύ γυναικών και ανδρών. Ένα παράδειγμα που αποτυπώνει την αρνητική ιδεολογία είναι τα διατάγματα των Μεταλλείων και των Εργοστασίων, που απαγόρευαν και περιόριζαν τις γυναίκες να εργάζονται στα ορυχεία. Παρόλο που τα διατάγματα αυτά ήταν δημιουργήματα μεταρρυθμίσεων της μεσαίας τάξης έγιναν ευρεία αποδεκτά από τους άνδρες εργαζόμενους. Μπορεί φαινομενικά να προστάτευαν τις γυναίκες από τις κακές συνθήκες εργασίας και εκμετάλλευσης αλλά στην πραγματικότητα υποδείκνυαν την διαφορετικότητα και την κατωτερότητα των γυναικών στην εργασία. Πάραυτα η φτώχεια και η ανασφάλεια που υπήρχε στην εργατική τάξη εξασφάλιζε την εργασία των γυναικών όπου υπήρχε διαθεσιμότητα.
Οι γυναίκες που δεν κατόρθωναν να βρουν εργασία κατέληγαν στα πτωχοκομεία ή εξαναγκάζονταν στην πορνεία. Αυτές που κατόρθωναν να βρουν εργασία σε αγρούς, σε σπίτια ή σε εργοστάσια είχαν να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα του διαχωρισμού του οικιακού από τον επαγγελματικό τόπο, με αποτέλεσμα δύσκολα να συνδυάζουν την εργασία με την ανατροφή των παιδιών. Υιοθετήθηκαν μεν λύσεις που εξακολουθούν να είναι ίδιες με την σημερινή εποχή (μερική απασχόληση, εργασία στο σπίτι, ανεύρεση ατόμου για φύλαξη των παιδιών) αλλά η εργασία των γυναικών και υπό αυτές τις συνθήκες, συνέχιζε να περιέχει περιορισμό σε σχέση με τους άνδρες.
[penci_related_posts dis_pview=”yes” dis_pdate=”no” title=”Τα ανταγωνιστικά επιχειρήματα για την κυριαρχία και τη φύση της πολιτικής εξουσίας” background=”#eee” border=”” thumbright=”no” number=”1″ style=”grid” align=”none” withids=”77035″ displayby=”recent_posts” orderby=”rand”]
Άξιο αναφοράς σε αυτό το σημείο είναι και ο κατά φύλο καταμερισμός της εργασίας. Η χαμηλή ειδίκευση των γυναικών, το φθηνό κοστολόγιό τους και η μικρή πιθανότητα να ενταχθούν σε συνδικάτα τις έφερε σε προτίμηση στις νέες βιομηχανικές εργασίες. Αυτό όμως δεν οδήγησε στο τέλος της κατηγοριοποίησης ανδρικών και γυναικείων εργασιών. Τουναντίον, έφερε βιομηχανικές συγκρούσεις επειδή οι άνδρες αγωνίζονταν να κρατήσουν τα προνόμιά τους. Η αντιστάθμιση σε αυτή την κατάσταση ήταν ο συμβιβασμός και οι υποσχέσεις στους άνδρες για καλύτερες θέσεις εργασίας με καλύτερες απολαβές πράγμα που οδήγησε στην κυριαρχία των ανδρών στη βιομηχανική οικονομία. Με αυτό τον τρόπο είχαμε την ενίσχυση των στερεοτύπων για τις γυναικείες και τις ανδρικές εργασίες.
Επιπροσθέτως, η πατριαρχική δομή και ο τρόπος λειτουργίας της συντελούσε στην ασθενή νομική θέση της παντρεμένης γυναίκας καθώς δεν της αναγνώριζε περιουσιακά δικαιώματα, δικά της έσοδα ακόμα και αν αυτά προϋπήρχαν του γάμου, το δικαίωμα του διαζυγίου και της κηδεμονίας των παιδιών.
Έχει υποστηριχθεί από την Χάιντι Χάρτμαν, ότι η επιδείνωση της θέσης των γυναικών μέσω της εκμετάλλευσης και την υποβάθμισης τους, δεν οφείλεται στον βιομηχανικό καπιταλισμό, αλλά στη διαιώνιση των πατριαρχικών αντιλήψεων, οι οποίες προϋπήρχαν. Οι αντιλήψεις αυτές χρονικά διήρκησαν για περίπου έναν αιώνα.
Την ίδια περίοδο αναπτύσσεται και το φεμινιστικό κίνημα και φέρνει έτσι την αρχή των διεκδικήσεων των δικαιωμάτων των γυναικών γενικότερα ώστε να έχουμε στις μέρες μας την αντιμετώπιση της γυναικάς με σεβασμό και όχι ως αντικείμενο εκμετάλλευσης και κατωτερότητας.
Βιβλιογραφία:
- Hall, S. &Gieben, B., 2003. Η διαμόρφωση της νεωτερικότητας: Οικονομία, κοινωνία, πολιτική, πολιτισμός. Αθήνα: Εκδόσεις Σαββάλα.
