Ευγνωμοσύνη για τα πρώτα μου βήματα… το περιοδικό «Γιατί» και ο Βασίλης Τζανακάρης
Ευγνωμοσύνη για τα πρώτα μου βήματα… το περιοδικό «Γιατί» και ο Βασίλης Τζανακάρης
Καθώς το 2022 συμπληρώνονται πενήντα χρόνια από την έκδοση του πρώτου μου βιβλίου, το 1972, και από τα πρώτα μου βήματα στην πολιτιστική ζωή της Ξάνθης, αναστοχάζομαι και ευγνωμονώ όσους με συμπαραστάθηκαν στα βήματα της πρώτης δεκαετίας.
Ο Στέφανος Ιωαννίδης και τα «Θρακικά Χρονικά» που εξέδιδε, η Κατίνα Βέικου Σεραμέτη, ο Ευάγγελος Λάμπρου και ο Χρήστος Παυλίδης αποτέλεσαν στηρίγματά μου. Την ίδια περίοδο ξεκίνησαν οι δημοσιεύσεις μου σε περιοδικά, κυρίως της επαρχίας. Αναφέρομαι στις συνεργασίες μου με τα περιοδικά Νέα Σύνορα, Κρητική Εστία, Τριφυλιακή Εστία, Ελεύθερο Πνεύμα και το περιοδικό Γιατί.
Ήδη δημοσίευσα κείμενα για τις συνεργασίες μου με τα τέσσερα πρώτα, απομένει το περιοδικό Γιατί, στο οποίο θα αναφερθώ στη συνέχεια.
Το περιοδικό Γιατί
Η συνεργασία με το περιοδικό «Γιατί» και τον εκδότη του φίλο Βασίλη Τζανακάρη κράτησε πολλά χρόνια, από το 1979 οπότε δημοσιεύθηκε το πρώτο μου κείμενο «Ο κόσμος του Οδυσσέα Ελύτη» ως το 1994 «Πολιτιστική ζωή και κίνηση στο έργο του Τόλη Καζαντζή (1938-1991)» – βρήκα πρόχειρα αυτή την εργασία στο αρχείο μου. Το περιοδικό σταμάτησε την έκδοσή του το 2009. Σε αυτό το πολυετές διάστημα δημοσιεύθηκε πληθώρα κειμένων μου. Ο Βασίλης Τζανακάρης πολλές φορές επίσης έκρινε και παρουσίασε βιβλία και εργασίες μου. Μπορώ με βεβαιότητα να τονίσω ότι η συνεργασία μου με το «Γιατί» έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην πορεία και στη δράση μου.
Τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα ασχολούμενος με τη πνευματική κίνηση της ευρύτερης περιοχής μας παρουσίασα τον Βασίλη Τζανακάρη και το έργο του. Το 2017 παρουσίασα μαζί με τον φίλο σερραίο επίσης Θωμά Βουγιουκλή το βιβλίο του Τζανακάρη «Η Ελλάδα φλέγεται». Στο σχετικό άρθρο μου «Ψυχοπαθολογία Ειρήνης και Πολέμου» γράφω:
«Tον Βασίλη Τζανακάρη και τη σύζυγό του Μαρία Καραογλάνη τους γνωρίζουμε κοντά 40 χρόνια, από το 1978. Είχα τη χαρά να συνεργαστώ στο διάστημα 1978 – 2009 με το περιοδικό που έβγαζε στα Σέρρας ο Βασίλης, εννοώ το ανεπανάληπτο όργανο πολιτιστικού και πολιτικού στοχασμού ΓΙΑΤΙ.
Ο Βασίλης Τζανακάρης (γεννήθηκε στην Πεντάπολη το 1944, αλλά μεγάλωσε και έζησε στην πόλη των Σερρών. Σπούδασε πολιτικές και οικονομικές επιστήμες στο Α.Π.Θ. και από τα δεκάξι του χρόνια ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Εξέδωσε τρεις εφημερίδες και δεκαεννέα βιβλία. Το βιβλίο του “Δακρυσμένη Μικρασία” τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας 2008 στην κατηγορία “Χρονικό – Μαρτυρία” για τα Σέρρας και την ευρύτερη περιοχή μας είναι μεγάλο κεφάλαιο, ερευνητής και τεχνίτης του λόγου. Κάτοχος ενός μεγάλου και ποικίλου Αρχείου, που το σχημάτισε με πολύ κόπο και μεγάλες οικονομικές θυσίες.
Το σημαντικότερο, όμως, κατά τη γνώμη μου είναι ότι κυριαρχείται από μια έντονα προοδευτική Φιλοσοφία για επαρχιακό τύπο, όπου Πολιτισμός και Πολιτικός Προβληματισμός (με τη γενική αλλά και ειδική έννοια του όρου) επικρατεί».
Πρόσφατα στη σειρά κειμένων για την Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, στο άρθρο «ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΑ ΣΕΡΡΑΣ – ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ» γράφω: «Να πω την γκρίνια μου – νομίζω ότι κανονικά στην περιφέρειά μας πρέπει να ενταχθούν και τα Σέρρας – για να έχουμε μαζί μας ένα μεγάλο άνθρωπο των γραμμάτων και της δημοσιογραφίας – τον Βασίλη Τζανακάρη που στο «Γιατί» του για πολλά χρόνια φιλοξενούσε κείμενά μου, νεοσσού όντος».
Στην ίδια σειρά κειμένων, παρουσιάζοντας τη λογοτεχνία των Σερρών σε άλλο κείμενο γράφω:
«Παράλληλα με το «Γιατί» ο Τζανακάρης συνέγραψε ποιητικές συλλογές, διηγήματα, χρονικά, εξέδωσε μια σειρά βιβλίων με θεματική γύρω από την πόλη των Σερρών. Αναφέρω δύο εξαιρετικά: το 2007 κυκλοφόρησε από το Μεταίχμιο το βιβλίο «Δακρυσμένη Μικρασία 1919-1922» που απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Χρονικού-Μαρτυρίας το 2008. Το 2016 κυκλοφόρησε το βιβλίο «Η Ελλάδα φλέγεται: Από την είσοδο των Γερμανοβουλγάρων στη ματωμένη Αθήνα των Δεκεμβριανών» (Μεταίχμιο).
Στην παρουσίαση αυτού του βιβλίου στην Ξάνθη μίλησα με θέμα «Ψυχοπαθολογία Ειρήνης και Πολέμου» (22 Μαρτίου 2017). Σημείωσα: «Αναμφίβολα ο Τζανακάρης και στη γραφή ιστορικών βιβλίων – χρονικών – λευκωμάτων εργάζεται με μια φιλοσοφία που μου θυμίζει τον Φρέντυ Γερμανό και τον ξανθιώτη φίλο Χρήστο Χριστοδούλου, με τον οποίο συνεργάστηκε τηλεοπτικά στα ηρωικά και αποκαλυπτικά Κερδύλια. Εννοώ ότι η τέχνη του λόγου / λογοτεχνία καθώς και ο κινηματογραφικός λόγος /αφήγηση είναι οικεία στον Τζανακάρη σε κάθε γραπτό του. Επιπλέον, σημειώνω κάτι που παρατηρεί σε μια κριτική του και ο Χρήστος Ζαφείρης, ιδιαίτερη έμφαση στα ιστοριογραφήματά του παίζει η μικροϊστορία – η ιστορία του καθημερινού απλού ανθρώπου ή ιστορία της καθημερινής ζωής σε σχέση με τα «μεγάλα» γεγονότα».
Ο Βασίλης Τζανακάρης ξεκίνησε την πορεία του δημοσιεύοντας ποιήματα το 1972 «Τα Σιωπηλά Πένθη». Ακολούθησαν το 1978 «Τα Ερωτικά», ενώ – πολύ αργότερα – το 1997 εκδίδει τη συλλογή «Τα λαϊκά που ήξερες».
Από τα Ερωτικά, το ποίημα «Εξομολόγηση»:
– Θα σου πω το μυστικό μου!
Δεν χρειάζεται να ‘σαι προσευχή για να τ’ αντέξεις.
Δεν χρειάζεται να ‘σαι αγιόκλημα για να τ’ αγκαλιάσεις.
Μον’ να! Ας ξέχναγες ένα πρωινό, ολάνοιχτο
Το παραθύρι της κάμαράς μου…
Από τη συλλογή Τα λαϊκά που ήξερες :
ΜΝΗΜΕΣ
Το σπιτάκι ήταν μικρό. Μερικοί θα το ήθελαν ίσα ίσα για να χωράει την αγάπη τους, άλλοι στο πλάι της θάλασσας, στην άκρη του χωριού, στην κορυφή ενός ανεμοδαρμένου βράχου και μερικοί στη μέση από ένα απέραντο κήπο με μυρτιές, οπωροφόρα και πικροδάφνες. Μόνο εσύ, όταν ήρθε η ώρα να αποφασίσεις, το προτίμησες πλάι σ’ ένα παλιό εγκαταλειμμένο στρατόπεδο συγκέντρωσης, με την σμπαραλιασμένη του είσοδο, τα κομμένα συρματοπλέγματα, τα ξεχαρβαλωμένα παραπήγματα και τις χορταριασμένες πανύψηλες καμινάδες του.
Γιατί μόνο εσύ επέμενες να θυμάσαι…».
Μια και τιμούμε φέτος τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική Πληγή του 1922, να σημειώσουμε ότι τα βιβλία «Εάλω η Σμύρνη», «Σμύρνη 1919-1922», «Εις θάνατον!» και «Στο όνομα της προσφυγιάς» του Βασίλη Ι. Τζανακάρη που σχετίζονται με τη μικρασιατική εκστρατεία και την καταστροφή κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.
Επανερχόμαστε στο περιοδικό «Γιατί». Ο Βασίλης Τζανακάρης το 2019 γράφει στο FB:
2009 – 2019: Δέκα χρόνια χωρίς το περιοδικό ΓΙΑΤΙ
Στα τέλη Ιουνίου 2009, ύστερα από 34 χρόνια ανελλιπούς ανά μήνα κυκλοφορίας, 408 τεύχη, 34 συνολικά εκδόσεις, (όσες και τα χρόνια κυκλοφορίας του), 80 πολυσέλιδα αφιερώματα, περισσότερες από 120 σημαντικές συνεντεύξεις και περισσότερες από 10 εκθέσεις σπάνιου αρχειακού υλικού, ολοκλήρωσε τον εκδοτικό κύκλο του το Σερραϊκό περιοδικό ΓΙΑΤΙ. Το τελευταίο και συλλεκτικό τεύχος του κυκλοφόρησε με 128 σελίδες και παρουσιάστηκε στις 23 Ιουνίου σε πανηγυρική συνέντευξη τύπου στο ξενοδοχείο “Ελπίδα” […] Μιλώντας για το περιοδικό στην παρουσίαση του τελευταίου τεύχους του ο Βασίλης Τζανακάρης είπε ανάμεσα σε άλλα:
« …Το ΓΙΑΤΙ παρ΄ όλο που δεν ήταν περιοδικό “καριέρας” κατάφερε να επιβιώσει (και μάλιστα αξιοπρεπώς) στη σκληρή και ανελέητη πραγματικότητα της περιφέρειας ξεπερνώντας μύριες όσες δυσκολίες με μοναδικό όπλο του τα “νιάτα”, τον αντικομφορμιστικό του πνεύμα, το πάθος του για την ιστορική έρευνα και τον πολιτισμό, την άρνησή του να στρατευθεί κάτω από κομματικές σημαίες, την αντίθεσή του να συμβαδίσει με οποιοδήποτε κατεστημένο και τέλος τον παθιασμένο έρωτα των ανθρώπων που το διακονούσαν για την πόλη που το γέννησε, τα Σέρρας…».
Στην εφημερίδα «Μακεδονία» σε σχετικό αφιέρωμα διαβάζουμε κάτι που με συγκίνησε ιδιαίτερα: «Δεν μας αρέσουν οι ρυτίδες, το περιοδικό φεύγει πάνω στη λεβεντιά του», λέει ο Βασίλης Τζανακάρης για το σερραϊκό περιοδικό “Γιατί”, που κλείνει οριστικά έπειτα από 34 χρόνια προσφοράς στον πολιτισμό και την τοπική ιστορία.
Τίτλοι Κειμένων μου στο περιοδικό Γιατί
Κλείνουμε το κείμενο αυτό ευγνωμοσύνης στον Βασίλη Τζανακάρη για τη συνδρομή του στην πορεία μου στον δρόμο των Γραμμάτων και του Πολιτισμού, παραθέτοντας συνοπτικά τους τίτλους κειμένων μου στο περιοδικό «Γιατί».
ΛΟΓΟΤΕΧΝΕΣ + ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ
Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης 1,2 / Διονύσης Σαββόπουλος / Κ.Γ.Καρυωτάκης Αφιέρωμα στα 90 χρόνια από τη γέννησή του / Η ‘Οδύσσεια’ του Νίκου Καζαντζάκη – μια νέα φιλοσοφική ανάγνωση στον Ομηρικό μύθο / Μικρό Ανθολόγιο αντιστασιακής λογοτεχνίας / Τάσος Λειβαδίτης, ο ποιητής της εξορίας / Νικηφόρος Βρεττάκος, 50 χρόνια αγώνας και αγωνία για τον Άνθρωπο! / Η Τυπολογία και οι στόχοι του χιούμορ στην ‘Πάπισσα Ιωάννα’ του Εμμανουήλ Ροΐδη / Ξένοι Νεοελληνιστές και Κ. Π. Καβάφης / Αντίθεση Κέντρου – Περιφέρειας σε ορισμένα ποιήματα του Κ. Π. Καβάφη / Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, οι Άγγλοι και τα Ελγίνεια Μάρμαρα / Ο Δημήτρης Δούκαρης έφυγε… / Για τον Δημήτρη Δούκαρη – μικρές τομές στο έργο και τη ζωή του / Μανόλης Αναγνωστάκης, 40 χρόνια αγώνας για τον άνθρωπο, για την ποίηση / Η σύγχρονη νεοελληνική ποίηση/ Ο Κωστής Παλαμάς για την Ειρήνη / Μικρή κατάθεση στον Άγγελο Σικελιανό / Στη γειτονιά του Αίμου – Ποίηση και Ειρήνη / Τρία κείμενα για τη λογοτεχνία σήμερα: Για τη λειτουργία της λογοτεχνίας στη σύγχρονη κοινωνία – Στοιχεία και σκέψεις για το ρόλο των λογοτεχνικών διαγωνισμών – Η ποίηση και οι νέοι / Χρήστος Πέτρου / Έρωτος σπαράγματα – Στράτωνος Μούσα παιδική
ΘΡΑΚΗ ΞΑΝΘΗ
Αγωνιστικό στοιχείο στο έργο του Κώστα Θρακιώτη / Στοιχεία για τη Θρακική Λαογραφία και το Λαογραφικό Μουσείο της Ξάνθης / Η Θράκη στην ποίηση της Έφης Πανσελήνου / Στέφανος Ιωαννίδης / Ψάχνοντας τα χνάρια του θρακιώτη πρωτοπόρου Βλάσιου Σκορδέλη (1835-1898)
ΣΕΡΡΑΣ
Μερικά στοιχεία και πληροφορίες αλλοτικών εποχών περί της εκπαίδευσης στην πόλη των Σερρών / Μίλτος Κουντουράς 1926 – Ένας μεγάλος παιδαγωγός στο διδασκαλείο των Σερρών
ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ – ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ
Πολιτισμός και τοπική αυτοδιοίκηση / Πρώτο Συμπόσιο νεοελληνικής Ποίησης – Πάτρα 1981 / Δεύτερο Συμπόσιο Ποίησης – Πάτρα / Τα πολιτιστικά στη χώρα μας και ειδικότερα στην Ξάνθη – Πολιτιστική Αποκέντρωση / Ο Κινηματογράφος και η Κινηματογραφική Λέσχη στην κοινωνία / Σκέψεις και προτάσεις για την επαρχιακή – τοπική λογοτεχνία / Ο πνευματικός άνθρωπος μπροστά στην Αλλαγή / 1981: Μια πολιτιστική τομή για την Ελλάδα / Ο πνευματικός άνθρωπος, ένας χρόνος πορείας για την Αλλαγή
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΚΕΙΜΕΝΑ Θ.ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ
Έρχομαι από τη ρούσικη γη 1,2 / Ο χρόνος δικός μας, Αμέτ! Ποίηση / 6 Ανέκδοτα ποιήματα / Οικοκτονία ή Επιβίωση; / Ούτε η μοναξιά είναι δυνατή ούτε η συνύπαρξη!
Το 1987 στο «Ανθολόγιον ερωτικών και άλλων τινών συναισθημάτων» για τα 150 τεύχη του ΓΙΑΤΙ περιέχονται δύο κείμενά μου: Τρία κείμενα για τη λογοτεχνία σήμερα + Ο Κωνσταντίνος Καβάφης, οι Άγγλοι και τα Ελγίνεια Μάρμαρα
Το περιοδικό «Γιατί» και ο Βασίλης Τζανακάρης έπαιξαν σημαντικότατο ρόλο στην πορεία μου. Τους ευγνωμονώ.