Συντάκτης: Νίκος Σεργκενλίδης

Αλήθεια, πόσο εύκολο είναι να ταχθεί κανείς απόλυτα υπέρ ή απόλυτα κατά σε ένα κοινωνικό ζήτημα ή μια κοινωνική κατάσταση; Υπάρχουν κάποια κοινωνικά ζητήματα, που διαχρονικά προκαλούν προβληματισμό και έντονες συζητήσεις και αντιπαραθέσεις σε πολλές από τις περισσότερες κοινωνίες του κόσμου μας. Στις ΗΠΑ η πρόσφατη απόφαση (Dobbs εναντίον Jackson, 2022) του Ανώτατου Δικαστηρίου (Supreme Court) ανέτρεψε την παλαιότερη απόφαση Roe εναντίον Wade (1973), η οποία και είχε καθιερώσει το δικαίωμα των γυναικών στη διακοπή της κύησης, με αποτέλεσμα να εκδηλωθεί εκ νέου η αντιπαράθεση που είχε ξεσπάσει κατά την δεκαετία του 70 σχετικά με το δικαίωμα της γυναίκας στην…

(Αφιέρωμα στα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση του 1821) Πριν την άφιξη του Ιωάννη Καποδίστρια, η επαναστατημένη Ελλάδα δεν είχε σχεδόν τακτικά δικαστήρια. Τα μοναδικά δικαστήρια ήταν ένα εμποροδικείο στην Ερμούπολη Σύρου, ένα στην Αίγινα και ένα κακουργιοδικείο στο Ναύπλιο, που ιδρύθηκε το 1826, αλλά καταργήθηκε με ψήφισμα της Εθνοσυνέλευσης της Τροιζήνας. Πριν από την Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας (1827), οι αστικές διαφορές των πολιτών κρίνονταν από επιτροπές διαιτητών, που τις διόριζε η κυβέρνηση που όμως τελικά και αυτές απαγορεύτηκαν διότι έρχονταν σε αντίθεση με το Σύνταγμα. Το αποτέλεσμα ήταν να προτρέπονται οι διάδικοι σε αιρετοκρισίες, δηλαδή να ορίζουν τους…

Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις κατά την περίοδο της σύστασης του νέου ελληνικού κράτους ήταν οπωσδήποτε η ενοποίηση των πολλών και διαφορετικών κανόνων που ίσχυαν σε διαφορετικές περιοχές της ελληνικής επικράτειας. Η κατάκτηση του ελλαδικού χώρου από τους Οθωμανούς είχε ως αποτέλεσμα στο χώρο τουλάχιστον του δημοσίου δικαίου, δηλαδή στο χώρο που δημιουργούνται δικαιώματα και υποχρεώσεις ανάμεσα στο Κράτος και τους πολίτες, όλα τα γεγονότα, και ιδίως το ποινικό δίκαιο και το σύστημα απονομής δικαιοσύνης, να ρυθμίζονται από μια κατακτήτρια δύναμη στην οποία κυριαρχεί η παράδοση του Ισλάμ. Ωστόσο, στο ιδιωτικό δίκαιο, επικρατούσε ευρεία ευχέρεια ρύθμισης των σχέσεων των πολιτών…

Ο Καρλ Μαρξ στην εισαγωγή του έργου του «Κριτική της Εγελιανής Φιλοσοφίας του Κράτους και του Δικαίου (1843)» γράφει: «Η θρησκεία είναι ο στεναγμός του καταπιεζόμενου πλάσματος, η θαλπωρή ενός άκαρδου κόσμου, είναι το πνεύμα ενός κόσμου από όπου το πνεύμα έχει λείψει. Η θρησκεία είναι το όπιο του λαού» Από την παραπάνω πρόταση, δυστυχώς η φράση που επαναλαμβάνεται συνέχεια μέσα στο χρόνο είναι μόνο η τελευταία, πως δηλαδή η θρησκεία είναι το όπιο του λαού, επιχειρώντας να υποστηριχθεί η άποψη πως ο Μαρξ θεωρούσε την θρησκεία ένα είδος δηλητηρίου, και παραβλέποντας τεχνηέντως την πλήρη πρόταση, από την οποία συνάγεται…

Δίπλα στον ηδονικό, στον ιστορικό και στον φιλοσοφικό Καβάφη υπάρχει και ο πολιτικός καβάφης. Ο ποιητής είχε δηλώσει: «είμαι και εγώ ελληνικός», το 1891 αρθρογραφεί για την επιστροφή των, κλεμμένων από τον Έλγιν, μαρμάρων του Παρθενώνα, το 1893 αρθρογραφεί για την ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Θα μπορούσε κανείς να αναφέρει πλειάδα ποιημάτων του ποιητή που αναγνωρίζονται ως πολιτικά. Προσωπικά επέλεξα να παρουσιάσω τρία, που εκτιμώ ότι αποδίδουν την πολιτική σκέψη του ποιητή συνδεδεμένη πάντοτε με πραγματικά ή μυθοπλαστικά ιστορικά γεγονότα. α) Ο ποιητής αποστρεφόταν την ιμπεριαλιστική πολιτική των Άγγλων στην Αίγυπτο. Σε αυτό συνετέλεσε και το γεγονός πως,…

Με αφορμή την έξαρση των προσφυγικών ροών, χρήσιμο είναι πάντοτε να εξετάζει κανείς την ιστορία. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει για εμάς τους Ξανθιώτες η εξιστόρηση της λογοτέχνιδας και ποιήτριας Κατίνας Βέϊκου Σεραμέτη, η οποία κατά την ηλικία των 10 ετών περίπου αναγκάστηκε μαζί με την οικογένειά της να εγκαταλείψει την εστία της στους Επιβάτες της Ανατολικής Θράκης. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή, η άφιξη του Κεμάλ στη Σμύρνη, στις 31 Αυγούστου του 1922, σήμανε και την εκδήλωση έντονης κρίσης μεταξύ της Τουρκίας και της Μεγάλης Βρετανίας, αλλά και μεταξύ Μεγάλης Βρετανίας και Γαλλίας. Την κρίση πυροδότησε η δήλωση του Κεμάλ ότι μόνο…

Τον Θανάση Μουσόπουλο τον γνωρίζω από τα χρόνια της εφηβείας μου. Είχα την τιμή να είμαι μαθητής του. Αλλά έχω από τότε και την τιμή να είμαι και μαθητής του και φίλος του. Είναι ένας άνθρωπος δραστήριος που ασχολείται με σχεδόν όλα τα είδη του γραπτού λόγου. Νομίζω όμως ότι στην ποίηση, ο Θανάσης καταφέρνει και βγάζει τα εσώψυχά του. Με αφορμή την τελευταία ποιητική του δουλειά «Υψιπετείν», κάποιες σκέψεις ίσως να βοηθήσουν στην κατανόηση της ποίησής του γενικότερα. – Καταρχήν, εκτιμώ πως η ποίηση του Θανάση είναι προσωπική, βιωματική, εντός της οποίας διοχετεύει τις αναμνήσεις του, τις επιθυμίες…

Με αφορμή τη συμπλήρωση 16 ετών από τον θάνατο του Στέφανου Ιωαννίδη, αλλά και 73 ετών από την απελευθέρωση της Ξάνθης από τη βουλγαρική κατοχή, χρήσιμο είναι, για να αντιληφθεί κανείς τη συνολική διάσταση της προσωπικότητάς του, να εξετάσει τις κρίσιμες ιστορικές συνθήκες που επικρατούσαν κατά την παιδική και εφηβική του ηλικία, καθώς αυτή συμπίπτει με τα δύσκολα χρόνια του Μεσοπολέμου, της Κατοχής, της Αντίστασης και του Εμφυλίου. Ο ίδιος ο Στέφανος Ιωαννίδης στο έργο του «Τα παιδιά των Πελαργών» παρουσιάζει μια μυθιστορηματική μετάπλαση της εποχής εκείνης, που ξεκινά από τη μέρα της κήρυξης του πολέμου του ’40 και φτάνει…