Κάτι σαν σπίτι
Ψηφιακή Έκθεση στα πλαίσια του project Οπτικοποιώντας την Ανθρωπότητα
Κάτι σαν σπίτι
Το σπίτι ως χώρος όπου συμπλέκει τον Τόπο, τον Χρόνο και τη Μνήμη συνέχει στον ιστό του ανθρώπους, αισθήματα, προσδοκίες, ελπίδες και απογοητεύσεις .
Πρώτος ο Όμηρος επένδυσε στην Οδύσσεια την έννοια του σπιτιού με το βάρος του νόστου και τους συνειρμούς της αγάπης και της αφοσίωσης των μελών της οικογένειας. Η εικόνα του «καπνού αναθρώσκοντος» έγινε το σύμβολο par excellence διαχρονικό και παγκόσμιο της εστίας ως χώρου επιστροφής σε ένα κόσμο φροντίδας και προστασίας. Στον Φαίδρο του Πλάτωνα η κοσμική πομπή των θεών του Ολύμπου αποτελείται από τον Δία που οδηγεί δέκα θεούς και θεές του Ολύμπου μέσα από τα πλάτη του Ουρανού. Αυτή που λείπει είναι η Εστία που δεν εγκαταλείπει τη θέση της στο σπίτι ποτέ. Είναι εκεί πάντα, το κέντρο της ζωής των θνητών, σύμβολο και εχέγγυο σταθερότητας και προστασίας.
Από το τέλος του 19ου αιώνα και τις αρχές του 20ου, συγγραφείς και καλλιτέχνες, υπο το πρίσμα της νεωτερικότητας επανεξέτασαν την έννοια του σπιτιού και αναθεώρησαν τους παραδοσιακούς συνειρμούς της. Μέσα στο κλίμα μιας γενικότερης αντίδρασης απέναντι στην πατριαρχική οικογένεια του υπερισχύοντος καπιταλισμού, στον συντηρητισμό του κοινωνικού καθωσπρεπισμού και στην διπλή ηθική της ανδρικής εξουσίας αντιπαραθέτουν την ελεύθερη έκφραση του εγώ, την αναζήτηση της προσωπικής ευτυχίας έξω από τα παραδεδομένα σχήματα, την αναθεώρηση αξιών και αρχών.
Στο πλαίσιο αυτό στα έργα που συμπεριλαμβάνονται στην ενότητα “Feels Like Home” παρουσιάζονται εικόνες ενός συλλογικού ασυνείδητου που δεν προέρχονται απαραίτητα από βιώματα της παιδικής μας ηλικίας αλλά από αυτό που αυτή συμβολίζει: την αθωότητα, την ασφάλεια, τη σιγουριά «του πρώτου σπιτιού», της μητρικής αγκαλιάς. H απελευθερωτική ορμή της φαντασίας, ενισχυμένη από την πλάνα γοητεία της ανάμνησης επενδύουν το σπίτι, είτε σαν χώρο είτε σαν ιδεολόγημα, με πλήθος σημαινόμενα και συνειρμούς.
Τονίζεται η ιδιωτικότητα ως ουσιώδες συστατικό της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, της προσωπικής έκφρασης και ελευθερίας αλλά και ως αντίπαλο δέος στην σκληρότητα και την αδιαφορία του δημόσιου βίου, και παρουσιάζεται το σπίτι ως χώρος υπαρξιακός, μεταφορά για την ανθρώπινη ανάγκη του ανήκειν, αλλά και τη μεταφυσική αναζήτηση της εστίας, του κέντρου.
Τέλος γίνεται αναφορά σε εναλλακτικά «σπίτια» (φυλακές, σανατόρια, πρόχειρα καταλύματα αστέγων κ.α.) που ανατρέπουν τις θετικές συνδηλώσεις του όρου αλλά δεν παύουν να αποτελούν καταφύγιο για όσους τα κατοικούν. Η τέχνη, άλλωστε, ως αντίλογος στο εφησυχαστικό πρότυπο του ισοπεδωτικού λόγου της εξουσίας, πάντα καθρεφτίζει τον Άλλο και το Αλλού.
Επιμελητική ομάδα Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης
Περιηγηθείτε στην έκθεση κάνοντας ΚΛΙΚ ΕΔΩ