Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Ποιο νόημα κρύβεται πίσω από το έργο του Μιχαήλ Άγγελου, “Η Δημιουργία του Αδάμ”

Ο Μιχαήλ Άγγελος (Μικελάντζελο ντι Λοντοβίκο Μπουοναρότι Σιμόνι) ήταν ένας από τους σπουδαιότερους καλλιτέχνες της ιταλικής Αναγέννησης που η κληρονομιά του ζει μέχρι σήμερα. Το μεγαλύτερο αριστούργημά του ήταν ίσως το εσωτερικό της Καπέλα Σιξτίνα, την οποία στόλισε με μια εκπληκτική σειρά από βιβλικές τοιχογραφίες, ένα εκπληκτικό καλλιτεχνικό επίτευγμα που του πήρε πάνω από έξι χρόνια για να το ολοκληρώσει, από το 1508-1512.

Μια από τις πιο πολυσυζητημένες τοιχογραφίες μέσα στην Καπέλα Σιξτίνα είναι η “Δημιουργία του Αδάμ”, που απεικονίζει τον Θεό να απλώνει το χέρι του και να αγγίζει το δάχτυλο του Αδάμ για να του δώσει το δώρο της ζωής.

Πρόκειται για μια πολύπλοκη σκηνή με πολλά επίπεδα συμβολισμού, που ωθεί πολλούς να αναρωτηθούν ποιο είναι το βαθύτερο νόημα πίσω από αυτό το έργο τέχνης που κόβει την ανθρώπινη ανάσα μέχρι σήμερα.

Ο Μιχαήλ Άγγελος απεικονίζει τον Θεό να δίνει ζωή στον άνθρωπο…

Το πιο άμεσο νόημα στη Δημιουργία του Αδάμ του Μιχαήλ Αγγέλου είναι η στιγμή που ο Θεός δημιούργησε την ανθρώπινη ζωή, όπως περιγράφεται στο βιβλίο της Γένεσης της χριστιανικής Βίβλου: “Τότε ο Θεός είπε: “Ας φτιάξουμε τον άνθρωπο σύμφωνα με την εικόνα τη δική μας και την ομοίωση. Και ας εξουσιάζουν πάνω στα ψάρια της θάλασσας και πάνω στα πουλιά του ουρανού και πάνω στα ζώα και πάνω σε όλη τη γη και πάνω σε κάθε ερπετό που σέρνεται στη γη”.

Ο Μιχαήλ Άγγελος επέλεξε να απεικονίσει αυτή τη στιγμή με απόλυτη σαφήνεια, ζωγραφίζοντας τον Θεό να απλώνει το χέρι και να αγγίζει το δάχτυλο του Αδάμ με το δικό του, για να δημιουργήσει την πρώτη μεγάλη σπίθα της ζωής.

Ο Θεός δίνει στον Αδάμ το δώρο της νοημοσύνης…

Πολλοί είναι αυτοί που έχουν μελετήσει τη σύνθεση του Μιχαήλ Άγγελου με περισσότερες λεπτομέρειες και έχουν βρει πιθανά κρυμμένα νοήματα. Ένα επιχείρημα που διατυπώθηκε πειστικά από τον ιατρό Frank Lynn Meshberger είναι ότι το σχήμα του πέπλου των αγγέλων που περιβάλλουν τον Θεό μοιάζει με αυτό ενός ανθρώπινου εγκεφάλου!!

Μιχαήλ Άγγελος, Η δημιουργία του Αδάμ, Καπέλα Σιξτίνα (1508-1512)

Ο Meshberger παρατήρησε εκπληκτικούς συσχετισμούς μεταξύ του σχεδίου του Μιχαήλ Άγγελου και της ανατομίας ενός πραγματικού εγκεφάλου, παρατηρώντας θωράκια στον εσωτερικό και εξωτερικό εγκέφαλο, το στέλεχος του εγκεφάλου, τη βασική αρτηρία, την υπόφυση και το οπτικό χάσμα – αυτό το εκπληκτικό επίπεδο ακρίβειας αποκαλύπτει τη βαθιά κατανόηση του Μιχαήλ Άγγελου για την ανθρώπινη ανατομία και την επιθυμία του να τη μεταφέρει στο έργο του.

Ο Μιχαήλ Άγγελος θεωρούσε ότι πρέπει να στοχεύουμε σε πνευματικές αναζητήσεις…

Ακόμη πιο εκπληκτικά, ο Meshberger επισημαίνει πώς ο Θεός προσεγγίζει από τη συναισθηματική πλευρά του εγκεφάλου, την περιοχή που ασχολείται με τη δημιουργικότητα και τη διάνοια. Ο Αδάμ είναι ήδη ζωντανός και με πλήρη συνείδηση στον πίνακα του Μιχαήλ Άγγελου, οπότε δεν είναι απλώς το δώρο της ζωής που χαρίζεται στον Αδάμ αυτή τη στιγμή, αλλά κάτι περισσότερο – το δώρο της καλλιτεχνικής και ακαδημαϊκής ικανότητας.

Ο Μιχαήλ Άγγελος πίστευε βαθύτατα ότι το καλλιτεχνικό του ταλέντο ήταν ένα θεόσταλτο δώρο που προοριζόταν να μοιραστεί, και κατά κάποιον τρόπο ίσως  βλέπει εδώ τη δική του εικόνα στο σώμα και το μυαλό του Αδάμ. Ίσως, επίσης, να βλέπει όλη την ανθρωπότητα και την απίστευτη αφύπνιση της ανθρώπινης ικανότητας που εξελισσότανε κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης, η οποία οδήγησε σε τέτοιες απίστευτες στιγμές καλλιτεχνικής επανάστασης. Είναι σαν ο Μιχαήλ Άγγελος να έδινε εντολή σε όλους τους ανθρώπους να αγωνιστούν για το υψηλότερο δυνατό επίπεδο δημιουργίας, επειδή μας είχε δοθεί το θεϊκό δώρο της συνείδησης.

Ο Αδάμ γεννιέται από μία μήτρα…

Μια ακόμη λεπτομέρεια σχετικά με την ανθρώπινη ανατομία βρίσκεται σ’ αυτό το έργο.

Από πολλούς έχει παρατηρηθεί ότι το σχήμα που δημιουργούν ο Θεός και οι άγγελοι μοιάζει με αυτό μιας μήτρας και ενός πλακούντα, υποδηλώνοντας ότι ο Αδάμ γεννήθηκε, αντί να δημιουργείται απ’ ευθείας από τον Θεό.

Κάποιοι μάλιστα έχουν συγκρίνει τον κύκλο των αγγέλων στο βάθος με την επιφάνεια του πλακούντα, και τη γραμμή που ενώνει το τεντωμένο χέρι του Θεού με αυτό του Αδάμ σαν έναν ομφάλιο λώρο. Αυτή η σύνδεση υποδεικνύει μια σημαντικά αυξανόμενη συνειδητοποίηση της επιστήμης και της ανατομικής κατανόησης κατά τη διάρκεια της Αναγέννησης.

Έχει μεγάλο ενδιαφέρον η παρατήρηση, ότι η παρουσία του Θεού είναι πολύ πιο κυρίαρχη από την παρουσία του Αδάμ στη σκηνή, πράγμα που είναι ίσως κατανοητό, αφού εδώ απεικονίζεται ως ο δημιουργός της ζωής και του σύμπαντος.

Αλλά το χέρι του Θεού περιβάλλει επίσης το χέρι ενός εξέχοντος γυναικείου χαρακτήρα, ίσως ένα μητρικό αντίστοιχο του πατρικού ρόλου. Είναι σχεδόν σαν να μας λέει ο Μιχαήλ Άγγελος ότι κατανοεί τη σημασία της γυναίκας στη γέννηση και στη δημιουργία.

Αν αυτό αληθεύει, αποτελεί ένα συναρπαστικά πολύπλοκο επιχείρημα για την ισότητα των φύλων μέσα στη βιβλική ιστορία της δημιουργίας και τον ζωτικό ρόλο των γυναικών μέσα σε αυτήν.

Σχετικά άρθρα

Θρησκεία και Τέχνη.

Άννα Γαλανού “Μαργκώ” | Της Λεύκης Σαραντινού

Λεύκη Σαραντινού

Παπίκιον Όρος – Το “Άγιον Όρος” της Θράκης

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X