Sparmatseto
Αφιερώματα Τέχνες

Το δέντρο στη τέχνη | Συμβολισμός ή αναγκαιότητα

Το δέντρο, σε όλες του τις απεικονίσεις, θεωρείται ως ένας από τους αρχαιότερους φίλους της τέχνης.

Εδώ και πολλά χρόνια, τα δέντρα χρησιμοποιούνται ως ισχυρά σύμβολα της ζωής, της γνώσης και της ιερότητας σε πίνακες ζωγραφικής και γενικά σε έργα τέχνης.

Τα δέντρα είναι ζωογόνα και γεμάτα θαύματα.

Δεν είναι περίεργο λοιπόν που οι καλλιτέχνες έχουν εμμονή μαζί τους εδώ και πάρα πολλά χρόνια!

Χωρίς τα δέντρα που μετατρέπουν το φως του ήλιου σε οξυγόνο, οι άνθρωποι και τα υπόλοιπα όντα του πλανήτη μας δεν θα μπορούσαν να υπάρχουν.

Επειδή τα δέντρα είναι η αιμοδοσία της ανθρώπινης υγείας και ευεξίας, οι καλλιτέχνες έχουν αναπτύξει μαζί τους μια σχέση αγάπης προσφέροντας μας μια πληθώρα συναρπαστικών έργων τέχνης στο διάβα του χρόνου.

Υπάρχουν σχεδόν απεριόριστες εκφραστικές επιλογές με απεικονίσεις δέντρων στην τέχνη, με τις μορφές τους να απλώνουν τα κλαδιά τους μέσα από τοπία, αφηρημένα έργα και πολλά άλλα.

The Mulberry Tree in Autumn – Vincent Van Gogh (1889)
Τα δέντρα μεταφέρονται στον καμβά σε πολλά επίπεδα, κυρίως όμως σε:
  • Κορμούς (γυμνά): Αναπαράσταση του κενού, της γύμνιας και της λαχτάρας.
  • Με ρίζες: Αναπαράσταση της προσγείωσης, της σταθερότητας, της σιγουριάς.
  • Δασικές εκτάσεις: Αναπαράσταση της αφθονίας, της ζωής, της ελπίδας.
  • Μοναχικά: Αναπαράσταση της μοναξιάς, της ανεξαρτησίας, της ανθεκτικότητας.

Επειδή τα δέντρα εμφανίζονται τόσο συχνά και με πολλές παραλλαγές στην καθημερινότητα μας, οι καλλιτέχνες τα χρησιμοποιούν για να αποτυπώσουν πολλά συναισθήματα στον καμβά.

Τα δέντρα στην τέχνη έχουν ιδιαίτερα έντονη παρουσία στα ιμπρεσιονιστικά έργα, όπου οι καλλιτέχνες μπορούν να εξερευνήσουν την ουσία αυτών των πανίσχυρων ζωογόνων όντων.

Δύσκολα θα περπατήσετε σε ένα μουσείο ή μια γκαλερί τέχνης χωρίς να συναντήσετε τουλάχιστον ένα δέντρο. Τα δέντρα στην τέχνη είναι σχεδόν εξίσου συνηθισμένα όπως τα ζώα, κάτι που δεν είναι διόλου ευκαταφρόνητο!

 

Τα δέντρα στην Ιστορία της Τέχνης

Σε όλη την ιστορία της τέχνης, τα δέντρα έχουν χρησιμοποιηθεί ως σύμβολο της ανάπτυξης, του παροδικού θανάτου και της αναγέννησης.

Οι δενδρώδεις απεικονίσεις παίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στη μυθολογία, τη λαογραφία και τον πολιτισμό, όπως φαίνεται από τα τοτέμ, μέχρι το Δέντρο της Ζωής, το Ιερό Δέντρο, άλλα και το Δέντρο της Γνώσης.

Τα δέντρα συνδέονται εγγενώς με τη δημιουργία του σύμπαντος, με τις ρίζες τους να χρησιμεύουν ως σύνδεσμος με τον κάτω κόσμο, τον κορμό ως την έκφραση τους στη γη και το φύλλωμα σαν την επέκταση τους στον ουρανό.

Τα δέντρα όμως δεν περιορίζονται μόνο στις εικαστικές τέχνες.

Πολλοί λαϊκοί χαρακτήρες στη λογοτεχνία και σε ιστορίες διαφόρων φυλών φτάνουν στον ουρανό σκαρφαλώνοντας στα κλαδιά των δέντρων, επιτρέποντας στους χαρακτήρες αυτούς να ανακαλύψουν τη φώτιση και την γνώση.

The Tree of Life – Gustav Klimt (1905)
Ορισμένοι τύποι δέντρων στην ιστορία της τέχνης έχουν διαδραματίσει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο:

Η ελιά: Αγαπημένα δέντρα του Βαν Γκογκ και του σουρεαλιστή Σαλβαδόρ Νταλί, τα ελαιόδεντρα συνήθως εκφράζουν σύμβολα της ειρήνης και του χριστιανισμού.  Ο Νταλί χρησιμοποίησε την ελιά στον θρυλικό του πίνακα «Η εμμονή της μνήμης» για να αποτυπώσει μια ίσως ξεχασμένη αντίληψη.

Συκιά / πλατάνι: Ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο που συμβολίζει τη λαγνεία και τη γονιμότητα. Ο Αδάμ και η Εύα απεικονίζονται συχνά με φύλλα συκής, υποδηλώνοντας την επιείκεια και την υπερβολή που αποζητά η ανθρωπότητα από το θείο.

Μυρτιά: Ένα δέντρο που συνδέεται με τη θεά Αφροδίτη και ήταν εξαιρετικά δημοφιλές κατά την περίοδο της Αναγέννησης στην Ευρώπη. Συνήθως χρησιμοποιείται ως σύμβολο της αγάπης, ενώ εμφανίζεται ξανά και ξανά σε έργα τέχνης που καλύπτουν γενιές και γενιές.

Το δέντρο Juniper: Σύμβολο της αρετής και της αγνότητας. Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι εξερευνούσε συνήθως το δέντρο του κωνοφόρου άρκευθου, ενώ ήταν επίσης κοινό μεταξύ των ζωγράφων της Αναγέννησης πως ασχολούταν έντονα με τις ιδέες της σεξουαλικής κατανόησης.

Το πεύκο: Κοινό σύμβολο του θανάτου. Οποιοδήποτε φυτό φυτρώνει δίπλα σε πεύκα τείνει να πεθαίνει πολύ σύντομα, γεγονός που δημιουργεί έναν προφανή συσχετισμό μεταξύ των θεμάτων τέχνης που τοποθετούνται σε κοντινή απόσταση από το άκρως μοιραίο πεύκο.

Paul Cιzanne – Study of Trees (1904)
Τα δέντρα στη σύγχρονη τέχνη

Στον κόσμο της σύγχρονης τέχνης, τα δέντρα εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται ως σύμβολα για τη διερεύνηση των πολλών συναισθημάτων που βιώνει ο σύγχρονος άνθρωπος.

Οι καλλιτέχνες χρησιμοποιούν τα δέντρα για να εξερευνήσουν και να επανεφεύρουν τη λαογραφία και τη μυθολογία, για να κάνουν ένα εύστοχο σχόλιο σχετικά με τη σύνδεση ή την αποσύνδεσή μας με την «μητέρα φύση» – χρησιμοποιώντας τα ως κορυφαίο σύμβολο για τον κόσμο της τέχνης.

Φτάνοντας στις μέρες μας, με την αναγκαιότητα της προστασίας της φύσης να είναι μονόδρομος, επιβάλλεται εμείς σαν συνειδητοί πολίτες, άσχετα αν είμαστε φιλότεχνοι ή όχι, αλλά που πρέπει να φροντίσουμε για το μέλλον των επόμενων γενεών, να προστατεύσουμε την «κληρονομιά» μας, βάζοντας κανόνες συναισθηματικούς και ηθικούς για ένα καλύτερο αύριο.

Δεδομένης της μόλυνσης του περιβάλλοντος και την βιοποικιλότητα να απειλείται θα πρέπει να θεσπίσουμε αυστηρούς και απαράβατους νόμους για την διάσωση της έτσι ώστε οι επόμενοι κάτοικοι του πλανήτη μας να μην γνωρίζουν τα δέντρα μόνο από την αποτύπωση τους στους πίνακες που θα τους αφήσουμε.

Γι’ αυτό λοιπόν ξεκινήστε από σήμερα.

Φροντίστε να αφιερώνετε καθημερινά έστω και ένα λεπτό για να φροντίσετε το δέντρο έξω από το παράθυρό σας.

Έχει εμπνεύσει γενιές και γενιές καλλιτεχνών να δημιουργήσουν απίστευτα έργα πολιτισμού.

Εκτιμήσετε λοιπόν το ταπεινό δεντράκι που σας δίνει ζωή!

Σχετικά άρθρα

Η δεύτερη έκπληξη του έρωτα | Από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας

Βασίλειος Μακέδος

Απολαύστε δωρεάν θεατρικές παραστάσεις από το σπίτι σας

Βασίλειος Μακέδος

Ποιήματα Εποχής – 18 | Η σύγχρονη ποιητική φωνή της Μάγδας Παπαδημητρίου Σαμοθράκη

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X