Sparmatseto
Projects Γενικά Projects

Το πελατειακό σύστημα και οι επιπτώσεις στο κράτος

 

Το πελατειακό σύστημα και οι επιπτώσεις στο κράτος

 

Το πελατειακό σύστημα και οι επιπτώσεις στο κράτος

Η ορολογία πελατειακό σύστημα χρησιμοποιείται για να δηλώσει την αθέμιτη σχέση και τις συναλλαγές μεταξύ των πολιτικών και των πολιτών του κράτους, ώστε να εξυπηρετήσει το όφελος ιδιοτελών συμφερόντων και των δύο πλευρών. Πρόκειται για ένα σύστημα βαθιά ριζωμένο στην αντίληψη του Έλληνα, μακρόχρονη κληρονομιά της οθωμανικής αυτοκρατορίας, με σαφή επιρροή στην πορεία του Ελληνικού κράτους.

Το πελατειακό σύστημα, οδήγησε στη δυστοκία της εκβιομηχάνισης, γεγονός που λειτούργησε ως τροχοπέδη στην ανάπτυξη της χώρας και είχε ως απόρροια σημαντικές επιπτώσεις, με κύρια την αποτυχία να συγκροτηθεί ένα σύγχρονο αστικό κράτος. Διατήρησε για μεγάλο χρονικό διάστημα τον αγροτικό χαρακτήρα της κοινωνίας και απέτρεψε τις βιομηχανικές επενδύσεις. Η καθυστέρηση της ανάπτυξης του βιομηχανικού κλάδου εγκλώβισε τα εργατικά στρώματα στη γεωργική παραγωγή και όταν αυτή, κατά τη διάρκεια των χρόνων, επήλθε σε ύφεση (1860-1880), ανάγκασε τον γεωργικό πληθυσμό σε εξωτερική μετανάστευση, στερώντας την οικονομία από βιομηχανικό εργατικό δυναμικό. Αυτό το φαινόμενο θα παρατηρηθεί και την δεκαετία του 1950 και παρόλο που θα λειτουργήσει ως ασφαλιστική δικλείδα στις οικονομικές δραστηριότητες με την εισροή κεφαλαίου από το εξωτερικό, ουσιαστικά δεν θα ξεχρεώσει από το πελατειακό σύστημα την αδυναμία εκβιομηχάνισης από την ανύπαρκτη δανειοδότηση των βιομηχανικών επιχειρήσεων.

Η ακαρπία εκβιομηχάνισης, η μείωση της βάσης φορολογίας κατά τον 19ο και τον 20ο αιώνα, η χαμηλή αγροτική παραγωγή και κυρίως η τροφοδοσία των πελατειακών αναγκών της πολιτικής τάξης από τα δημόσια έσοδα, οδήγησαν στην καταρράκωση των δημόσιων πόρων.  Φυσικό επακόλουθο ήταν οι συνεχείς χρεωκοπίες που ήταν αποτέλεσμα των εξωτερικών δανεισμών και η στενή παρακολούθηση των οικονομικών του κράτους. Το φορολογικό σύστημα που κλήθηκε ως αντίβαρο για να καλυφθούν οι υποχρεώσεις, δεν καρποφόρησε. Η χαμηλή φορολόγηση των υψηλών κοινωνικών στρωμάτων μέχρι το 1955 και η πολιτική προστασία υπέρ της αγροτικών στρωμάτων που εφαρμόστηκε μετά το 1955 στέρησε πόρους οι οποίοι θα διοχετευόταν στην ανάπτυξη της βιομηχανίας.

 

 

Οι συνεχείς θεμελιακές παρεμβάσεις στο κράτος, επέφεραν τον έλεγχο της παραγωγής. Οι συσσωρευμένοι πόροι και τα προνόμια, διαχειρίζονται πλέον από την πολιτική τάξη, με σκοπό την διανομή τους για τη διατήρηση των πελατειακών σχέσεων. Αρχικοί  αποδέκτες οι πολίτες και εν συνεχεία, κυρίως την μεταπολιτευτική περίοδο, τα οργανωμένα συμφέροντα. Πρόκειται για μία νέα σχέση συναλλαγής που μπορεί να αποδοθεί αντιφατικά με τον όρο ¨πελατειακός φιλελευθερισμός¨ και παραμερίζει την παραγωγική ηθική και τη διαδικασία ανάπτυξης. Έτσι, η πηγή δύναμης και πόρων από την αγορά μεταφέρεται στο κράτος.

Αποτέλεσμα είναι η δημιουργία ενός εξαρτώμενου και αναποτελεσματικού κράτους, δέσμιο των ομάδων συμφερόντων, αφερέγγυο στη διαδικασία ανάπτυξης και στην κοινωνική πρόνοια. Η συνεχιζόμενη αυτή κατάσταση, ανέδειξε και μεγέθυνε τη  διαφθορά, η οποία συνεπάγεται τεράστιο κόστος για το κράτος και την κοινωνία καθότι τροφοδοτεί, υποθάλπει και διαιωνίζει την φοροδιαφυγή. Έτσι χάνονται σημαντικοί πόροι και επέρχεται αυτοδικαίως η αναποτελεσματικότητα της δράσης της δημόσιας διοίκησης (ΔΔ). Παράλληλα η σχέση διαφθοράς και πελατειακών σχέσεων εκκολάπτουν το φαινόμενο της γραφειοκρατίας που γίνεται κρίκος σύνδεσης στην αύξησητου κόστους λειτουργίας και κρατικής οργάνωσης, στερώντας από τη ΔΔ και τον κρατικό προϋπολογισμό.

Τέλος, από την καθιέρωση της καθολικής ψηφοφορίας  μέχρι και τις μέρες μας,το πελατειακό σύστημα επίδρασε αρνητικά στη φύση και τον χαρακτήρα της δημόσιας διοίκησης και προσέδωσε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά στη Δημοκρατία, που παρέμεινε διαδικαστική και φορμαλιστική. Διατηρήθηκε ο ασθενικός τρόπος διανομής των πόρων και των αγαθών και ο περιορισμός των δικαιωμάτων παρά την είσοδο της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε κοινωνικό επίπεδο, το πελατειακό σύστημα καλλιέργησε σταδιακά μία κουλτούρα κοινωνικών παροχών (επιδόματα και υπηρεσίες), προερχόμενες από τον κρατικό μηχανισμό που θεωρείτο ξένο σώμα στον κοινωνικό ιστό. Έτσι η κοινωνία μεταμόρφωσε το κράτος και κατ’ επέκταση τη ΔΔ από κοινωνικό αρωγό σε εξωθεσμική δομή .

 

 

 


Βιβλιογραφία:

  • ΕΚΔΑ, 2012, πρακτικά Συνεδρίου,Ηθική και Δεοντολογία στη Σύγχρονη Δημόσια Διοίκηση, Αθήνα.

 

Σχετικά άρθρα

Πώς η Ελληνική Επανάσταση ενέπνευσε τον Φιλελληνισμό σε ολόκληρο τον κόσμο

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Έργα του Θ. Μουσόπουλου για τα Άβδηρα και τους Αβδηρίτες σοφούς

Θανάσης Μουσόπουλος

Πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης η 4η Επιστημονική Συνάντηση (βίντεο)

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X