Sparmatseto
Projects Γενικά Projects

Ομοιότητες και οι διαφορές της βεμπεριανής προσέγγισης στη γραφειοκρατία με εκείνη των Wilson&Goodnow

 

Ομοιότητες και οι διαφορές της βεμπεριανής προσέγγισης στη γραφειοκρατία με εκείνη των Wilson&Goodnow

 

 

Ομοιότητες και οι διαφορές της βεμπεριανής προσέγγισης στη γραφειοκρατία με εκείνη των Wilson&Goodnow

Ανεξάρτητα από την κυρίαρχη μορφή διακυβέρνησης και τον τρόπο που αυτή εξασφαλίζει την ισορροπία στις δομές ενός κράτους, η γραφειοκρατία ήταν άλλος ένας παράγοντες στην εποχή της νεωτερικότητας που έγινε αντικείμενο μελέτης. Σκοπός ήταν η καλυτέρευση των δεσμών που συμβάλλουν στη διατήρηση της οργανωτικής δομής του κράτους.

Η γραφειοκρατία, υπήρξε διαχρονικά τροχοπέδη στα γρανάζια του κράτους. Επικράτησε πάντα ως αρνητικός όρος κατά την αναφορά της, καθώς οδηγεί τη σκέψη στην αναποτελεσματικότητα και στην επιβράδυνση των διαδικασιών που αντιμετωπίζουν συνεχώς οι πολίτες στις συναλλαγές τους με το κράτος.

Η σχέση γραφειοκρατίας-κράτους είναι αλληλένδετη καθώς χωρίς τη γραφειοκρατία δεν υπάρχει κράτος. Άρρηκτα συνδεδεμένη με την οργάνωση του κράτους παίζει σημαντικό ρόλο στη δομή της κοινωνικής ζωής. Το βασικό μέλημα σε ένα σύγχρονο κράτος είναι να δημιουργήσει μία γραφειοκρατία που να εξυπηρετεί τις ανάγκες του και τις ανάγκες των πολιτών αλλά το κυριότερο να έχει ευελιξία.

 

Μαξ Βέμπερ

Ο Μαξ Βέμπερ ήταν αυτός που πρώτος μελέτησε και ανέλυσε τη γραφειοκρατία. Παρόλο που την απεχθανόταν τη θεωρούσε αναπόφευκτη. Η ανάλυσή του έγινε πάνω  στο γερμανικό μοντέλο γραφειοκρατίας. Από την άλλη, στις αρχές του 20ου αιώνα, άλλοι δύο μελετητές, οι Ουίλσον και Γκούντνοου, ανέλυσαν τη γραφειοκρατία σε ένα  διαφορετικό  διοικητικό σύστημα, το αμερικανικό.

Παρόλο που και ο Βέμπερ και οι Ουίλσον και Γκούντνοου πίστευαν ότι ένα διοικητικό σύστημα θα πρέπει να λειτουργεί σε δημοκρατικά πλαίσια, είχαν διαφωνία ως προς τον τρόπο οργάνωσης.

Σύμφωνα με τη θεωρία του Βέμπερ ένα ιδεατός τύπος γραφειοκρατίας θα πρέπει να είναι ορθολογικά οργανωμένος και με ιεραρχικές δομές. Κατά την προσέγγιση του Βέμπερ τα διοικητικά αξιώματα πρέπει να υπόκεινται σε ιεραρχική δομή  με ξεχωριστό για το καθένα τομέα αρμοδιοτήτων. Οι δημόσιοι υπάλληλοι δεν πρέπει να είναι αιρετοί άλλα να διορίζονται κατά αξιοκρατικό τρόπο και σύμφωνα με τα τεχνικά προσόντα τους όπως αυτά καθορίζονται από τα πτυχία και τις εξετάσεις. Η αμοιβή για την εργασία τους θα γίνεται ανάλογα με τη βαθμίδα που ανήκουν και θα είναι καθορισμένη γιατί η απασχόλησή τους θα είναι αποκλειστική του δημοσίου υπαλλήλου με καριέρα. Ο αξιωματούχος δεν θα κατέχει τα αξίωματά του και θα υπόκειται σε έλεγχο και πειθαρχία. Γενικότερα η προαγωγή θα ήταν προϊόν κρίσης των ανωτέρων.

 

Wilson&Goodnow

Οι Ουίλσον και Γκούντνοου σε αντίθεση με τον Βέμπερ, υποστήριζαν ότι θα μπορούσε να συνδυαστεί η δημοκρατία και η αποτελεσματικότητα. Αυτό θα ήταν δυνατόν μέσω του διαχωρισμού του πολιτικού συστήματος το οποίο χαράζει την πολιτική,  από το διοικητικό σύστημα το οποίο επιβάλλει την πολιτική. Συμφωνούσαν στην υπαγωγή ελέγχου αλλά μόνο των διοικητικών αξιωματούχων από τους αιρετούς πολιτικούς αξιωματούχους. Κατέληγαν σε αυτό το συμπέρασμα διότι πίστευαν ότι  οι διοικητικοί υπάλληλοι δεν ασκούν ποτέ πολιτική άλλα ακολουθούν τους νόμους και τις πολιτικές που χαράζουν οι αιρετοί αξιωματούχοι. Η θεωρία του διαχωρισμού του πολιτικού συστήματος των Ουίλσον και Γκούντνοου αμφισβητείται από τους πολιτικούς επιστήμονες σήμερα διότι οι διοικητικοί αξιωματούχοι κατέχουν την εξειδικευμένη γνώση, παίρνουν αποφάσεις μετά από πολιτικές οδηγίες με αποτέλεσμα να ασκούν πολιτική σε μεγάλο βαθμό .

Μία άλλη διαφορά μεταξύ των δύο προσεγγίσεων είναι ότι ο Βέμπερ κάνει λόγο για μία γραφειοκρατία στα πλαίσια μιας εξαιρετικά αυταρχικής κοινωνίας με αυστηρό διαχωρισμό των κοινωνικών στρωμάτων που ο πολίτης δεν αντιδρά απέναντι στους γραφειοκράτες. Η προσέγγιση  της γραφειοκρατίας από τους Ουίλσον και Γκούντνοου κάνει λόγο για μία πολύ διαφορετική κοινωνία με ελευθερία στην άσκηση κριτικής άλλα και απαίτηση για απολογία των πράξεων των  γραφειοκρατών.

Τέλος, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι δύο αυτές προσεγγίσεις ταυτίζονται στη δυσκολία εφαρμογής τους. Από τη μία, το γραφειοκρατικό σύστημα δεν είναι απρόσωπο, προβλέψιμο και ακριβές όσο το βεμπεριανό μοντέλο με αποτέλεσμα η φιλία, ο αυτοσχεδιασμός, η ανεπισημότητα και η επιχειρηματικότητα να αποτελούν συνήθεις καταστάσεις ώστε να δυσχεράνουν την ισχύ του συστήματος στην πληρότητά του. Από την άλλη, κάποιες κυβερνητικές υπηρεσίες, κυρίως στο διοικητικό αμερικανικό σύστημα που ανέλυσαν  οι Ουίλσον και Γκούντνοου, λειτουργούν ως ομάδες συμφερόντων  που ασκούν πιέσεις στα νομοθετικά σώματα με σκοπό το οικονομικό τους όφελος.

 


Βιβλιογραφία

  • Roskin, M. G., Cord, R. L. ,Medeiros, J. A., &Jones, W. S., 2008. Εισαγωγή στην Πολιτική Επιστήμη, 10η έκδοση. Αθήνα – Θεσσαλονίκη: Επίκεντρο.

Σχετικά άρθρα

Το μονοπάτι του πολεμιστή στα χρόνια του κορωνοϊού

MOMus – Μητροπολιτικός Οργανισμός Μουσείων Εικαστικών Τεχνών Θεσσαλονίκης η εκκίνηση

Βασίλειος Μακέδος

Ιστορικό Αρχείο του Πολιτιστικού Ιδρύματος Ομίλου Πειραιώς: κέντρο οικονομικής ιστορίας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X