Sparmatseto
Projects Γενικά Projects

Φιλελευθερισμός, Ιστορικός δομισμός ή ρεαλισμός

 

Φιλελευθερισμός, Ιστορικός δομισμός ή ρεαλισμός

Κοινά σημεία στα θεωρητικά ρεύματα της Διεθνούς Πολιτικής Οικονομίας

 

Φιλελευθερισμός, Ιστορικός δομισμός ή ρεαλισμός

Η ΔΠΟ ως επιστημονικός κλάδος για την μελέτη των διεθνών σχέσεων χρησιμοποιεί εκτός από διαεπιστημονικά εργαλεία και θεωρητικές προσεγγίσεις. Οι κυριότερες είναι ο ρεαλισμός, ο φιλελευθερισμός και ο ιστορικός δομισμός.

 

 

Ρεαλισμός

Η θεωρητική προσέγγιση του ρεαλισμού ανάγει το κράτος ως τον κύριο δρώντα στη διεθνή πολιτική οικονομία που ο Hobbes το προσομοιάζει ως γιγάντιο τέρας. Το κράτος κατέχει και ασκεί την εξουσία ευρισκόμενο στην κορυφή από κάθε άλλο κοινωνικοπολιτικό οργανισμό στην επικράτεια του. Δρα ορθολογικά με απώτερο σκοπό την μεγιστοποίηση του οφέλους του και τα ζητήματα που πρωτίστως το ενδιαφέρουν είναι η κυριαρχία και η εθνική ασφάλεια. Κατά αυτή τη θεωρία τα κράτη θεωρούν τη διεθνή πολιτική πραγματικότητα εγγενώς συγκρουσιακή.

 

Φιλελευθερισμός

Η θεωρητική προσέγγιση του φιλελευθερισμού προσδίδει σημαντικό ρόλο στο κράτος ως δρώντα στη διεθνή πολιτική σκηνή άλλα όχι τον κυρίαρχο. Συμφωνά με τη θεωρία αυτή, ταυτόχρονα με το κράτος στην διεθνή πολιτική, δρουν και άλλοι παράγοντες όπως οι πολυεθνικές εταιρείες, διεθνείς οργανισμοί και οι ομάδες συμφερόντων και επηρεάζουν τις εξελίξεις σε τέτοιο βαθμό που είναι δυνατό το κράτος να χάσει την πρωταρχικότητα του. Κυρίαρχο ρόλο διαδραματίζουν οι συνεργασίες  σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο που διαμορφώνουν και ρυθμίζουν τη διεθνή πολιτική σκηνή ενώ η ασφάλεια και η κυριαρχία λαμβάνει δεύτερο ρόλο χωρίς ουσιαστικά να υποβαθμίζεται.

 

Ιστορικός Δομισμός

Η θέση του ιστορικού  δομισμού, υποστηρίζει ότι ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής σε μία οικονομία γεννά εγγενείς ταξικές ανισότητες. Υπό αυτές τις συνθήκες έχουμε την μεταφορά της δράσης από τα κράτη στις κοινωνικές τάξεις οι οποίες συγκρούονται μεταξύ τους τόσο σε εσωτερικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Τα κράτη πλέον όπως και τα άλλα υποκείμενα ως δρώντες εκπροσωπούν το συμφέρον των τάξεων στην καπιταλιστική κοινωνία .

 

Σύγκριση των προσεγγίσεων

Παρά τη διαφορετική αντίληψη και προσέγγιση των τριών θεωριών, μπορούμε να παρατηρήσουμε κοινά σημεία μεταξύ του ρεαλισμού και του φιλελευθερισμού όπως :

  • τα κράτη αποτελούν τους κύριους δρώντες στο παγκόσμιο στερέωμα και τις διεθνείς σχέσεις, με τον ρεαλισμό να αποστασιοποιείται ελαφρώς από τον τρόπο συμμετοχής των κρατών σε διεθνείς συνεργασίες.
  • τα κράτη δρουν ορθολογικά με κύριο γνώμονα την προώθηση και τη διασφάλιση των συμφερόντων και της ασφάλειας τους.
  • στη θεωρία του ρεαλισμού υποστηρίζεται η δομή ενός άναρχου διεθνούς συστήματος λόγω της έλλειψης μιας κυρίαρχης ρυθμιστικής αρχής. Παράλληλα θεωρείται ότι η λύση του προβλήματος, της δημιουργίας δηλαδή μίας αρμονικής συμμαχίας για τον κοινό συμφέρον, βρίσκεται στην συνεργασία μεταξύ των κρατών. Το ίδιο κοινό συμφέρον επιτυγχάνεται και με τον φιλελευθερισμό μέσα από τις διακρατικές συνεργασίες. Αυτό δεν αποκλείει βέβαια και στις δύο περιπτώσεις να υπάρξουν συγκρούσεις όταν απειλούνται οι κρατικές ή διακρατικές συμφωνίες .

Τέλος, είναι φανερό ότι τόσο ο ρεαλισμός όσο και ο φιλελευθερισμός, μέσα από τη συνεργασία των κρατών, έχουν ως κύριο μέλημα την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα, την ασφάλεια και την ειρήνη. Υπό το πρίσμα των οικονομικό-πολιτικών εξελίξεων που επήλθαν χρονικά από τη δεκαετία του 1970 και της νέας πραγματικότητας που επέφεραν στις διεθνείς σχέσεις, θα μπορούσαμε υποστηρίξουμε ότι ο φιλελευθερισμός αποτέλεσε μετεξελιγμένη μορφή του  ρεαλισμού.

 


Βιβλιογραφία:

  • Μανώλη Παναγιώτα, Μαρής Γεώργιος, (2015),Εισαγωγή στη Διεθνή Πολιτική Οικονομία, Αθήνα: Σύνδεσμος Ελληνικών Ακαδημαϊκών Βιβλιοθηκών.
  • Φραγκόνικολόπουλος Χρήστος, Προέδρου Φίλιππος, (2018), Εισαγωγή στην Παγκόσμια Πολιτική. Έννοιες, Θεωρήσεις, Δρώντες, Δομές και Διαδικασίες, Αθήνα, Εκδόσεις : Επίκεντρο.

 

Σχετικά άρθρα

Κωστής Παλαμάς και ειρήνη

Θανάσης Μουσόπουλος

Τη γλώσσα μου έδωσαν ελληνική – Οδυσσέας Ελύτης

ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ ΚΑΙ ΚΡΙΣΗ

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X