Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Άξιον εστί – Οδυσσέας Ελύτης

 

Άξιον εστί – Οδυσσέας Ελύτης

 

Άξιον εστί – Οδυσσέας Ελύτης

Ο Οδυσσέας Ελύτης υπήρξε ένας από τους τελευταίους της λογοτεχνικής γενιάς του ’30 αλλά και από τους πρώτους που δέχτηκαν και ενσωμάτωσαν στο έργο τους τις επαναστατικές θεωρίες ενός μοντέρνου κινήματος. Η λεκτική του ακρίβεια αξιοθαύμαστη, η τεχνική του απίστευτη, η εκφραστικότητα του συγκλονιστική.

 

Το Άξιον Εστί, αποτελεί μνημειώδες έργο και πολυμεταφρασμένο αριστούργημα που του χάρισε το  Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979. Από φράση εκκλησιαστικού ύμνου γίνεται σύμβολο της πίστης του Ελύτη. Αντικατοπτρίζει τον παντοτινό θρίαμβο της ζωής μέσα από τις δυσκολίες, τους κινδύνους και το θάνατο. Τον θρίαμβο του καλού έναντι του κακού. Η πορεία που ακολουθεί η μοίρα της Ελλάδας και των ανθρώπων της στα μάτια του Ελύτη. Σου προκαλεί δέος κάθε φορά που βρίσκεσαι απέναντι του, είτε το διαβάζεις είτε το ακούς μελοποιημένο από τον σπουδαίο Μίκη Θεοδωράκη.

 

Συγκλονιστική και άκρως συγκινητική είναι η ιστορία για την έμπνευση που οδήγησε στη σύλληψη και την ολοκλήρωση του ποιητικού αυτού έργου. Όπως εξομολογήθηκε ο ίδιος σε μία συνέντευξη του περίπου 10 χρόνια μετά την έκδοση του :  «Όσο κι αν μπορεί να φανεί παράξενο, την αρχική αφορμή να γράψω το ποίημα μου την έδωσε η διαμονή μου στην Ευρώπη τα χρόνια του ’48 με ’51. Ήταν τα φοβερά χρόνια όπου όλα τα δεινά μαζί – πόλεμος, κατοχή, κίνημα, εμφύλιος – δεν είχανε αφήσει πέτρα πάνω στη πέτρα. Θυμάμαι την μέρα που κατέβαινα να μπω στο αεροπλάνο, ένα τσούρμο παιδιά που παίζανε σε ένα ανοιχτό οικόπεδο. Το αυτοκίνητό μας αναγκάστηκε να σταματήσει για μια στιγμή και βάλθηκα να τα παρατηρώ. Ήτανε κυριολεκτικά μες τα κουρέλια. Χλωμά, βρώμικα, σκελετωμένα με γόνατα παραμορφωμένα, με ρουφηγμένα πρόσωπα. Τριγυρίζανε μέσα στις τσουκνίδες του οικοπέδου ανάμεσα σε τρύπιες λεκάνες και σωρούς σκουπιδιών. Αυτή ήταν η τελευταία εικόνα που έπαιρνα από την Ελλάδα.Και αυτή, σκεπτόμουνα, ήταν η μοίρα του Γένους που ακολούθησε το δρόμο της Αρετής και πάλεψε αιώνες για να υπάρξει».

 

Η εικόνα που πήρε μαζί του από την Ελλάδα έρχεται πολύ σύντομα σε αντιδιαστολή με ένα εντελώς διαφορετικό σκηνικό που συναντά στο Ούσι της Λωζάνης.

 

Συνεχίζει στη συνέντευξη του : «Πριν περάσουν 24 ώρες περιδιάβαζα στο Ουσί της Λωζάννης, στο μικρό δάσος πλάι στη λίμνη. Και ξαφνικά άκουσα καλπασμούς και χαρούμενες φωνές. Ήταν τα Ελβετόπαιδα που έβγαιναν να κάνουν την καθημερινή τους ιππασία. Αυτά που από πέντε γενεές και πλέον, δεν ήξεραν τι θα πει αγώνας, πείνα, θυσία. Ροδοκόκκινα, γελαστά, ντυμένα σαν πριγκιπόπουλα, με συνοδούς που φορούσαν στολές με χρυσά κουμπιά, περάσανε από μπροστά μου και μ’ άφησαν σε μια κατάσταση που ξεπερνούσε την αγανάκτηση….

 

Η παραμονή μου στην Ευρώπη με έκανε να βλέπω πιο καθαρά το δράμα του τόπου μας. Εκεί αναπηδούσε πιο ανάγλυφο το άδικο που κατάτρεχε τον ποιητή. Σιγά-σιγά αυτά τα δύο ταυτίστηκαν μέσα μου. Το επαναλαμβάνω, μπορεί να φαίνεται παράξενο, αλλά έβλεπα καθαρά ότι η μοίρα της Ελλάδας ανάμεσα στα άλλα έθνη ήταν ότι και η μοίρα του ποιητή ανάμεσα στους άλλους ανθρώπους – και βέβαια εννοώ τους ανθρώπους του χρήματος και της εξουσίας. Αυτό ήταν ο πρώτος σπινθήρας, ήταν το πρώτο εύρημα. Και η ανάγκη που ένιωθα για μια δέηση, μου ‘δωσε ένα δεύτερο εύρημα. Να δώσω, δηλαδή, σ’ αυτή τη διαμαρτυρία μου για το άδικο τη μορφή μιας εκκλησιαστικής λειτουργίας. Κι έτσι γεννήθηκε το Άξιον Εστί

 

Η Ελλάδα όρθωσε το ανάστημα της. Ταξίδεψε μέσα από τους στίχους του Ελύτη στα πέρατα της Γης αναδυόμενη με την πιο αυθεντική και ιερή μορφής της. Άλλωστε όπως πίστευε και ο ίδιος ο ποιητής, η μοίρα του Έλληνα ήταν συνυφασμένη πάντα με τον ηρωισμό και τον θρίαμβο:

 

«Εάν αποσυνθέσεις την Ελλάδα, στο τέλος θα δεις να σου απομένουν μια ελιά, ένα αμπέλι κι ένα καράβι. Που σημαίνει: με άλλα τόσα την ξαναφτιάχνεις».

 

 

Σχετικά άρθρα

Ιωάννης Π. Βλαζάκης: ένας Έλληνας με εξειδίκευση στην εραλδική τέχνη

Βασίλειος Μακέδος

Οι απόψεις του Γιώργου Θεοτοκά για τον ρόλο του πνευματικού ανθρώπου (μέρος Ι)

Θανάσης Μουσόπουλος

Το ΚΘΒΕ αποχαιρετά τον ηθοποιό Χριστόφορο Καζαντζίδη

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X