Sparmatseto
Αφιερώματα Βιβλίο Πρόσωπα

Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΒΛΑΧΟΠΑΝΟΣ ΜΑΣ ΞΕΝΑΓΕΙ ΣΕ ΕΝΑ ΓΥΜΝΑΣΙΟ ΘΗΛΕΩΝ ΣΤΑ ΠΡΩΤΑ ΜΕΤΑΠΟΛΕΜΙΚΑ ΧΡΟΝΙΑ

Σε πρόσφατο κείμενό μου μίλησα για τον «Ποιητικό Ουρανό» του Δημήτρη Βλαχοπάνου, υποσχέθηκα όμως ότι θα μιλήσω και για το  άλλο πλούσιο και ποικίλο έργο του. Σειρά έχει το ιδιαίτερο βιβλίο του «Πάμε μια βόλτα στο Θηλέων», σελ. 95, εκδ. Άπειρος Χώρα, 2018.

Να σημειώσω ότι τον συνάδελφο Δημήτρη Βλαχοπάνο τον γνώρισα ως πεζογράφο και διαφωτιστή της κοινής γνώμης για την τραγωδία του μαρτυρικού Κομμένου Άρτας, ιδιαίτερης πατρίδας του. Απόφοιτος της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, υπηρέτησε στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση για 33 χρόνια. Δραστήριος και ενεργός όλα τα χρόνια, δημοσιεύει άρθρα, κριτικές και κείμενα σε εφημερίδες και περιοδικά, καθώς και στον ηλεκτρονικό τύπο.

 Τα πρώτα βιβλία που εξέδωσε είναι ποιητικά: «εν κινήσει» (2004), «γράμματα ιάματα» (2006), «Του έρωτα και του μύθου» (2009) , «Τ’ ουρανού και της θάλασσας» (2015) και το 2020 «Στ’ ανοιχτότερα τ’ ουρανού». Επίσης έχει δημοσιεύσει τα μυθιστορήματα «ΚΟΜΜΕΝΟ ΠΟΤΑΜΙ» (2005), «Λίγο πριν τα σύννεφα» (2011), «Αγαπημένη μου αδελφή Αλεξ…», (2013, 2015) και «Ισαάκ Μιζάν, Αριθμός βραχίονα 182641 (2016, 2018) – τη συλλογή διηγημάτων «Πηγάδια και πήγασοι – αφηγήματα της δραχμούλας» (2007), τη συλλογή κειμένων «Άι Κομμένο – της άσβεστης μνήμης» (2007, 2009, 2018) τη μελέτη «Πάμε μια βόλτα στο θηλέων» (2018), ενώ το 2021 παρουσίασε το πεζογράφημα «Νομική και δένδρα εν δράσει».

*

Το βιβλίο για το οποίο θα πούμε λίγα στοιχεία, δημοσιευμένο το 2018, «Πάμε μια βόλτα στο θηλέων», ενώ μιλά για την Άρτα, αναμφίβολα αναφέρεται σε όλη τη μεταπολεμική Ελλάδα, γιατί αποτυπώνει ένα κλίμα και μια εποχή.

Θα ξεκινήσω, για να καταλάβουμε την όλη στάση του Δημήτρη Βλαχοπάνου, με την απάντηση που έδωσε το 2019 (στα Βιβλιομαγειρέματα) στην ερώτηση: «Πέστε της δυο λόγια για τον εαυτό της. Με τι ασχολείστε, πώς είναι η καθημερινότητα σας». Είπε:

«Έχω κλείσει τον κύκλο της εργασίας μου. Εργάστηκα ως φιλόλογος 33 χρόνια. Δαπάνησα και δαπανώ πολύ χρόνο για τα θέματα του πολιτισμού και του ανθρωπισμού. Διαβάζω και γράφω. Ασχολούμαι πολλές ώρες με το βιβλίο. Με στεναχωρούν πολλά πράγματα που βαίνουν στραβά, αλλά δε φταίνε τα πράγματα. Παρουσιάζω συγγραφείς και βιβλία τους, γράφω άρθρα, διορθώνω και επιμελούμαι κείμενα φίλων, πηγαίνω σε σχολεία και συλλόγους και μιλώ για τα βιβλία μου και τα θέματα που διαπραγματεύομαι, κοιμάμαι λίγο. Και, μέσα σ’ όλα αυτά, ψάχνω ευκαιρίες να ταξιδεύω. Γενικώς η καθημερινότητά μου είναι γεμάτη. Και τη γεμίζουν ακόμη περισσότερο, δίνοντάς της μιαν άλλη πνοή, τα δύο παιδιά μου και τα δύο εγγόνια μου: η Μυρσίνη, εφτά χρονών, και ο Δημητράκης, είκοσι δύο μηνών».

  Θα έλεγα ότι ο συγγραφέας είναι προσγειωμένος, ρεαλιστής, άνθρωπος καθημερινός και συνάμα «αγωνιστής για μια  καλύτερη κοινωνία και  ζωή».

  Εμείς οι  μεγαλύτεροι / μεγαλύτερες, που ζήσαμε στα πρώτα μετεμφυλιακά χρόνια,  έχουμε  παρόμοια βιώματα με αυτά που καταγράφει ο Βλαχοπάνος στο βιβλίο του.

Διαβάζουμε στο Οπισθόφυλλο του βιβλίου:

«Νοσταλγικές εικόνες μιας τρυφερής περιπλάνησης σε χρόνια σκληρά και αγαπημένα. Χρόνια μιας κυνηγημένης μα ανυπότακτης νιότης.

Κόμη εκτενισμένη απερίττως και τυλιγμένη πλεξίδας. Ποδιά μελανή, λευκόν περιλαίμιον, ζώνη μελανή. Ομοιόμορφη εξωτερική και εσωτερική ζωή. Όλα υπό αυστηρό έλεγχο.

  Σελίδες γεμάτες υποχρεώσεις, νουθεσίες και αποβολές.
Γυμνάσιο θηλέων. Ένας πίνακας ποικίλων αντιθέσεων και απέραντων συνειρμών. Η ομορφιά ενός περίπατου στο θηλέων. Και μιας στάσης στην αυλή της ιστορίας του. Ή στην ιστορία της αυλής του. Όλο και κάτι καλό μπορεί να προκύψει…».

Η Λουκία Αντωνίου σε κείμενό της (στην έκδοση «Βουλγαρέλι Άρτας») σημειώνει  για το βιβλίο ότι πρόκειται για μια σύντομη αναφορά στο γυμνάσιο Θηλέων Άρτας και της μηχανισμούς πειθαρχίας και καταστολής που εφάρμοζε το σχολείο από την εποχή του εμφυλίου πολέμου ως τη μεταπολίτευση, προκειμένου να τηρείται η τάξη όπως αυτή προβλεπόταν από την ισχύουσα τότε νομοθεσία και τη γενικότερη νοοτροπία της κοινωνίας.

Το υλικό του βιβλίου, με επίμετρο της διευθύντριας του 3ου Γενικού Λυκείου Άρτας Βαγγελιώς Μπρισένιου, στηρίζεται σε συγκεκριμένες πράξεις των συλλόγων διδασκόντων. Πράξεις που αφορούν κυρίως τη συμπεριφορά των μαθητριών και τις τιμωρίες που αποφάσιζαν να επιβάλλουν οι διδάσκοντες σε όσες παρέβαιναν τον κανονισμό του σχολείου και τις εντολές των καθηγητών τους. Το βιβλίο, 96 σελίδων, περιλαμβάνει κείμενο εμπλουτισμένο με φωτογραφίες κυρίως της εικοσαετίας από τις αρχές του ’50 ως τις αρχές του ’70.

Στην εισαγωγή του βιβλίου ο συγγραφέας γράφει:

«Το γυμνάσιο θηλέων Άρτας ήταν μια διαρκής και επίμονη υπόμνηση υποχρεώσεων από την πλευρά των δασκάλων και μία διαρκής και επίμονη ανυπακοή και εξέγερση από την πλευρά των μαθητριών. Παρά τους αμείωτους ελέγχους και την αδιάκοπη παρακολούθηση της ιδιωτικής τους ζωής, οι Αρτινές μαθήτριες αναζητούσαν διεξόδους προς τον έρωτα, τους χορούς, την τέχνη, τη μόδα. Και διεκδικούσαν το δικαίωμά τους να πλάσουν την προσωπικότητά τους με υλικά της φυγής και της επιθυμίας.

Αλλά το γυμνάσιο θηλέων Άρτας δεν ήταν παρά μια μικρογραφία των γυμνασίων, θηλέων και αρρένων, όλης  της χώρας τότε. Η επαγρύπνηση, από τη μια, των μηχανισμών για το στρίμωγμα των μαθητών και το κλείσιμό τους μες το μαντρί. Και η αναζήτηση, απ’ την άλλη, μέσων και τρόπων εκ μέρους των μαθητών για να βγουν έξω απ’ αυτό και να αναπνεύσουν τον αέρα της ελευθερίας».

*

Θα κλείσω την παρουσίαση του συναρπαστικού αυτού βιβλίου με δύο αποσπάσματα.

Το πρώτο είναι από Πρακτικό  του συλλόγου διδασκόντων, ο οποίος «λαβών υπ’ όψιν τα κειμένας  διατάξεις και την επιδειχθείσαν συμπεριφοράν κατά την διάρκειαν του σχολικού έτους εντός και εκτός σχολείου χαρακτηρίζει την διαγωγήν απασών  των φοιτησασών μαθητριών ως κοσμιωτάτην, πλην των κάτωθι δύο περιπτώσεων:

1)της μαθητρίας της ΣΤ΄ τάξεως  Αθ.Χρ. χαρακτηρίζει την διαγωγήν  ως κοσμίαν, διότι  δις συνελήφθη ερωτογραφούσα μετ’ εξωσχολικού, δι’ ό παράπτωμα εκλήθη ο πατήρ της εις το γραφείον, συνεζητήθησαν τα δέοντα και ελήφθησαν τα κατάλληλα μέτρα

2)της μαθητρίας  της Ζ΄  τάξεως  Ροντ. Ροδ. χαρακτηρίζει  επίσης την διαγωγήν ως κοσμίαν διά λόγους σκοπιμότητος και αποκατάστασιν της δημιουργηθείσης κακής εντυπώσεως μεταξύ των μαθητών και πολλών πολιτών της πόλεως περί του φρονήματός της,  ήτις συνελήφθη υπό της αστυνομίας ως θεαθείσα με κομμουνιστικήν προκήρυξιν, αλλά αφέθη αργότερον ελευθέρα ως μη αποδειχθέντος τούτου».

Το δεύτερο απόσπασμα είναι μια διατύπωση του Δημήτρη Βλαχοπάνου:

«Το σχολείο και συνολικότερα η εκπαίδευση είναι μια πολιτική υπόθεση μείζονος σημασίας».

Συγχαίρω  και  ευχαριστώ  τον Δημήτρη για το δυνατό έργο του. Θα τα ξαναπούμε.

 

ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

ΞΑΝΘΗ,  30 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2021

Σχετικά άρθρα

Θωμάς Εξάρχου, ο μεγάλος ευεργέτης της Ξάνθης

ΑΘΑΝΑΣΙΑ Π. ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ – “Αγαπητή μου Ευδοξία…” | Βιβλιοπρόταση

Mέρες αδέσποτες… στο σιδερένιο νησί | Όψεις και κοινωνιολογικές προεκτάσεις της ποιητικής του Χρήστου Θηβαίου

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X