Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

ΚΩΣΤΗΣ ΜΟΣΚΩΦ – ΔΙΑΡΚΗΣ ΕΡΩΤΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ (Θαυμάζοντας τα Αρχαία του Σταθμού Βενιζέλου) | Του Θανάση Μουσόπουλου

Αυτό το διάστημα ασχολούμαι με τον Μίκη Θεοδωράκη και τον  Μητροπολιτικό Σιδηρόδρομο της Θεσσαλονίκης. Και για τα δύο θέματά μου βρήκα σύνεδρο και συμπορευτή τον ξεχωριστό έλληνα, τον αλησμόνητo Κωστή Μοσκώφ, στο βιβλίο του «Λαϊκισμός ή Πρωτοπορία; Δοκίμια ΙΙΙ», εκδ. Καστανιώτη, 1985.

Τις απόψεις του Μοσκώφ για τον Μίκη, θα τις μεταφέρω σε άλλο γραπτό. Στο ακόλουθο κείμενο, αφού πω δυο τρία πράγματα για τη ζωή και το έργο του, θα φωτίσω τον διαρκή έρωτά του για τη Θεσσαλονίκη, με την ευκαιρία του θέματος που σχετίζεται με τα αξιόλογα ευρήματα του σταθμού Βενιζέλου.

Κωστής Μοσκώφ (Θεσσαλονίκη15 Νοεμβρίου 1939 – Θεσσαλονίκη29 Ιουνίου 1998), ήταν Έλληνας ποιητήςιστορικόςδοκιμιογράφοςσυγγραφέας και δημοσιογράφος. Κατέλαβε σημαντικές διοικητικές και όχι μόνο θέσεις ενώ θεωρείται ένας από τους αξιόλογους εκπροσώπους της αριστερής διανόησης και της μεταπολεμικής λογοτεχνίας της Θεσσαλονίκης.

Έχει δημοσιεύσει σειρά εργασιών του σε περιοδικά και ημερήσιες εφημερίδες, ενώ έγραψε πλειάδα βιβλίων μεταξύ των οποίων “Η εθνική και κοινωνική συνείδηση στην Ελλάδα” (1972), “Η κοινωνική συνείδηση στην ποίηση της Θεσσαλονίκης” (1978), “Εισαγωγικά στο κίνημα της εργατικής τάξης στην Ελλάδα” (1978), “Η πράξη και η σιωπή – Τα όρια του έρωτα και της ιστορίας. Δοκίμια” (1983), “Για τον έρωτα και την επανάσταση – Ποιήματα” (1989). Το 1994 κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις “Καστανιώτη” η επιλογή και μετάφραση που έκανε ο ίδιος σε έργα Αράβων ποιητών. Πέθανε στις 27 Ιουνίου 1998.

  Ένα χαρακτηριστικό για τους έρωτες του Κωστή ποίημά του:

Σ’ αυτόν τον τόπο

ο άνεμος δεν κουράστηκε

τρεις χιλιάδες χρόνια·

– η Ιστορία

τραυλίζει την ταυτότητά της·

τα πράγματα

γίνονται πρόσωπα

– ματώνουν,

καθώς ενσαρκώνονται…

Σιωπή,

«Εσύ που ψιθυρίζεις όλη νύκτα

μέσα μου την ροή σου»

–μυστικό αηδόνι μου–

δυο φορές και χίλιες

κελάρι

μιας αγάπης πεθαμένης…

Τα πρώτα βιβλία του που διάβασα αναφέρονται στη Θεσσαλονίκη: «Η κοινωνική συνείδηση στην ποίηση της Θεσσαλονίκης και «Θεσσαλονίκη: 1700-1912, τομή της μεταπρατικής πόλης.

Το θέμα του Κωστή Μοσκώφ είναι η Θεσσαλονίκη, ως η κυρίαρχη δεσπόζουσα πόλη στα νότια Βαλκάνια – το σταυροδρόμι και η αντανάκλαση των πολυποίκιλων οικονομικοκοινωνικών μεταβολών – με επιπτώσεις που αφορούν το σύνολο των Βαλκανικών λαών.

Θα περιοριστούμε στον τόμο που εξετάζουμε «Λαϊκισμός ή Πρωτοπορία; Δοκίμια ΙΙΙ», υπάρχει ένα κεφάλαιο με τίτλο «Θεσσαλονίκη» στις σελίδες 149 – 167, με έξι κείμενα.

«Η Θεσσαλονίκη είναι μία πόλη ‘ερωτική’ – με την πιο βαθιά έννοια αυτής της λέξης. Είναι το κέντρο της Πράξης, και έτσι το κέντρο και του Λόγου του βορειοελλαδικού χώρου, μιας Πράξης και ενός Λόγου που βασίζονται στην κυριαρχική πρακτική του ελληνικού κόσμου σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας του, σε όλη την πορεία του μες στον Καιρό – ως τρόπος  ζωής καθοριζόμενος από την ανταλλαγή, όχι μόνο υλικών αγαθών, εμπορευμάτων, αλλά και αισθήσεων και ιδεών – και βλεμμάτων – τρόπος ζωής που μετουσιώνει το Εγώ του ατόμου σε ένα πολυπρόσωπο Εμείς καταλύοντας το μοναχικό εαυτό του, μετουσιώνοντας έτσι την ύλη στο εξανθρωπισμένο ‘όλο σώμα’ του κόσμου […]

Από τον 2ο π.Χ. αιώνα που υποκαθιστά όχι μόνο οικονομικά αλλά και πολιτικά και πολιτιστικά τη μακεδονική πρωτεύουσα του 4ου π.Χ. αιώνα Πέλλα, η Θεσσαλονίκη γίνεται το επίκεντρο της πυκνής αυτής ανθρώπινης Πράξης που δημιούργησε τον καινούριο ελληνογενή πολιτισμό της καθ’ ημάς Ανατολής […]

Η Θεσσαλονίκη γίνεται, όπως την αποκαλούν τα κείμενα της οθωμανικής εποχής, η δεύτερη Ιερουσαλήμ, κοινό κέντρο όπου αλληλοπεριχωρούνται ο ορθόδοξος, ο εβραϊκός και ο ισλαμικός πολιτισμός».

Η Θεσσαλονίκη, θα λέγαμε, είναι το αντίπαλο δέος της Αθήνας.  Πολλές φορές, μάλιστα, σκέφτομαι ότι όπως καταστράφηκε  η Αθήνα του 19ου αιώνα, κινδυνεύει να καταστραφεί  και η Θεσσαλονίκη η αρχαία και βυζαντινή…

Ας ακούσουμε τον Κωστή:

«Η Ελλάδα της Θεσσαλονίκης είναι μια άλλη Ελλάδα – η Ελλάδα που δεν αλλοτριώθηκε από το μεταπρατικό μικροαστικό φρόνημα, ή που δεν αλλοτριώθηκε ακόμα […] Η άλλη αυτή Ελλάδα είναι έτσι ο προσωπικός, ο ερωτικός Λόγος της, δομημένος ως αρχιτεκτονική».

Αναφέρει στη συνέχεια ο Μοσκώφ όλα τα αρχιτεκτονικά διαχρονικά στοιχεία που πιστοποιούν ως τις μέρες μας την αναλλοτρίωτη Θεσσαλονίκη.

Σε μια άλλη ενότητα, με τίτλο «Παρεμβάσεις πολιτικές», αναφέρεται στο Τραμ που το ξήλωσαν το 1953 για να μας «εκμοντερνίσουν». Προτείνει ο Μοσκώφ διαδρομές τραμ για την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη «τον άξονα Βαρδάρη – Εγνατίας – Αγγελάκη – παραλιακής λεωφόρου – Καλαμαριά, με προεκτάσεις στις δυτικές και στις ανατολικές συνοικίες». Φαντάζομαι ότι η πρόταση του αυτή για τραμ ανταποκρίνεται στις διαδρομές του Μητροπολιτικού Σιδηροδρόμου – του φαντασμένα ονομαζομένου μετρό.

  Πόση χαρά και ευφροσύνη θα ένιωθε ο Κωστής αν προσέθετε  στο σχεδιασμό του τα ευρήματα του σταθμού Βενιζέλου!

ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ

ΞΑΝΘΗ, αρχές Οκτωβρίου 2021

Σχετικά άρθρα

Δημοσθένης Σωτηρούδης: Περιγράφοντας τον αρχέγονο κύκλο της ζωής

Βασίλειος Μακέδος

ΠΑΛΑΜΑΣ ΚΑΙ ΚΑΒΑΦΗΣ

Θανάσης Μουσόπουλος

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ (1923 – 2001): Αφιέρωμα στη μνήμη του μεγάλου Δημιουργού της Ξάνθης

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X