Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Προσεγγίζοντας τη λογοτεχνία της Καβάλας (β΄μέρος) | Του Θανάση Μουσόπουλου

ΠΡΟΣΕΓΓΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ ΤΗΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

Του Θανάση Μουσόπουλου

Β΄

«ΚΑΒΑΛΙΩΤΕΣ ΠΕΖΟΓΡΑΦΟΙ», Ανθολόγηση Διαμ. Αξιώτη, Εισαγωγή Αλέξη Ζήρα, 1985

  Στις 225 σελίδες του τόμου, που είναι έκδοση της Δημοτικής Βιβλιοθήκης Καβάλας, ανθολογούνται 14 πεζογράφοι που είτε γεννήθηκαν, είτε έζησαν κάποια χρόνια στην Καβάλα.

Προηγείται Πρόλογος του Ανθολόγου Διαμαντή Αξιώτη (σελ. 9-12), που δίδει συνοπτικά το σκεπτικό της εργασίας του, καθώς και τα περιοδικά της Καβάλας και Θάσου που περιέχουν πλούσιο λογοτεχνικό υλικό.

Ακολουθεί Εισαγωγή του Αλέξη Ζήρα «Τα πρόσωπα της πόλης και η περιήγηση των πολιτών της « (σελ.  13 – 21). Στο κείμενο αυτό  ο γνωστός  γραμματολόγος παρουσιάζει το λογοτεχνικό πρόσωπο της πόλης και τα χαρακτηριστικά των πεζογράφων που ανθολογούνται  στον τόμο.

Θα παρουσιάσω συνοπτικά 5 από τους ανθολογούμενους πεζογράφους, με το έργο των οποίων έχω κάποια επαφή. Οι 4 από αυτούς αναφέρθηκαν και στο κείμενό μου για την ποίηση, πέμπτος είναι ο Φώτης Πρασίνης.

Ξεκινώ με τον Βασίλη Βασιλικό (1934 -), που στον τόμο αυτό ανθολογείται το κείμενό του «Η πραγματική τους ιστορία». Ο Ζήρας παρατηρεί ότι «είναι ένα από τα πολλά αφηγήματα που έχει ως πρώτη ύλη του κάποιο προσωπικό βίωμα του Β. Βασιλικού». Ένα απόσπασμα:

«Το κλάμα της δεν σταματούσε. Φτάσαν στο Μόναχο, κατεβήκαν στο Σταθμό. Εκεί άλλο δράμα. Εκατοντάδες Έλληνες – πλησίαζε το ορθόδοξο Πάσχα – με τις βαλίτσες δεμένες με κορδόνια, γεμάτες πράγματα, εργάτες απ’ τα κάτεργα της Γερμανίας και του Βελγίου τις στοές, είχαν μπλοκαριστεί. Τα τρένα δεν ξεκινούσαν. Τα σύνορα είχαν κλειστεί».

Δεύτερος ο Πρόδρομος Μάρκογλου (1935 -) που ανθολογούνται δύο κείμενά του: «Επεισόδιο» και «Τα γεγονότα ήταν προκατασκευασμένα». Στα διηγήματά του, όπως παρατηρεί ο Αλέξης Ζήρας παίζουν ρόλο οι πολιτικές αντιπαραθέσεις, η πολιτική μισαλλοδοξία και το κλίμα εθνικοφροσύνης στην μετά τον πόλεμο περίοδο. Ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από το πρώτο κείμενό του:

«Ο άλλος που πυροβόλησε έτρεξε στην ταβέρνα, μπήκε μέσα και πέρασε στην πίσω πλευρά, άνοιξε την τζαμωτή πόρτα του βάθους και βγήκε στον κήπο. Ο ταβερνιάρης και κανα-δυό πελάτες πάγωσαν με την παρουσία του Χίτη. Τον βρήκε  πεσμένο στη μέση της μικρής αυλής».

Νιώθω την ανάγκη να πω δυο λόγια παραπάνω για τον Διαμαντή Αξιώτη (1942 – ) που είναι επιμελητής των δύο Ανθολογιών και για τον Θεόδωρο Γρηγοριάδη (Παλαιοχώρι Παγγαίου 1956 – ).

Ο Διαμαντής Αξιώτης έπαιξε σημαντικό ρόλο στα λογοτεχνικά πράγματα της Καβάλας. Πλούσιο το ως τώρα έργο του: Ποιητικές συλλογές, Ανθολογίες, Θεατρικά Αναλόγια, Πεζά, συμμετοχή σε συλλογικά έργα, δημοσιεύματα σε εφημερίδες και περιοδικά.  Κείμενό του συμπεριλαμβάνεται στα κείμενα νεοελληνικής λογοτεχνίας της Β΄ γυμνασίου. Και στο παρελθόν μίλησα και έγραψα για το πλούσιο έργο του, επίκειται άρθρο στη σειρά αυτή για τους λογοτέχνες της Καβάλας.

Στον τόμο που παρουσιάζουμε υπάρχουν δύο διηγήματά του: «Η Άννα του κλήδονα» και «Το πέρασμα της Γοργόνας».

Ένα μικρό απόσπασμα από το πρώτο: « Μωρέ την είχαν καλο-πάρει τα χρόνια την Άννα της και ψηλή ήταν και γουρλωμάτα ήταν και αχλάδα ήταν. Απ΄ τα χαράματα στο δρόμο, μέχρει το θάμπωμα, με μια σκούπα στο χέρι, να ξεριζώνει χορταρικά και χώμα που έδεναν τις πέτρες του κακοτράχαλου κατήφορου, κάνοντάς τον έτσι περισσότερο εχθρικό για τα μονίμως ματωμένα μας γόνατα».

Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης – εγώ τον φωνάζω Θοδωρή – σπούδασε αγγλική φιλολογία και δούλεψε στη μέση εκπαίδευση, ξεκινώντας από τον Έβρο. Τότε που εκδόθηκαν οι δύο ανθολογίες, ποιητών και πεζογράφων της Καβάλας, ήταν στα πρώτα του βήματα. Από το 1990 και μετά παρουσίασε με μεγάλη επιτυχία τα πολλά πεζογραφήματά του. Έχω γράψει πρόσφατα για το έργο του «Ζωή μεθόρια» (Πατάκης 2015), αλλά και παλιότερα. Στη σειρά  των κειμένων για την Καβάλα, θα γράψω. Τώρα, αναφερόμενος στην Ανθολογία, σημειώνω ότι έχουμε δύο διηγήματα «Σαν την ταινία ‘Ευδοκία’» και «Δεν ήτανε κι ο μόνος» (ανέκδοτα). Ένα απόσπασμα από το πρώτο:

«Στην επόμενη πρόβα, ανατρίχιασα μόλις με πληροφόρησε μια κοπέλα πως ο πρωταγωνιστής ο Γιώργος, ο Τάσος δηλαδή της Γκόλφως ήταν το κόκκινο πανί για όλη την οικογένεια της Μαρίας παρόλο που τα δύο παιδιά από το δημοτικό είχαν συμπαθήσει ο ένας τον άλλον».

*

Θα ολοκληρώσουμε τον περίπατό μας στους πεζογράφους της Καβάλας με τον Φώτη Πρασίνη, που τον πρωτογνώρισα μέσα από τα «Θρακικά Χρονικά». Απέστειλε το 1962 δύο επιστολές στον Στέφανο Ιωαννίδη που δημοσιεύθηκαν στα τεύχη 5 και 6, το 1965 στο τεύχος 19 υπάρχει επιστολή για το Αφιέρωμα στον Γεώργιο Βιζυηνό, ενώ το  1973 στον τευχότομο 30 – τη χρονιά που πέθανε δημοσιεύεται  κριτικό κείμενο του Στέφανου Ιωαννίδη για το έργο του και ένα διήγημα του Φώτη Πρασίνη. Σε αυτά τα δημοσιεύματα θα αναφερθώ σε άλλο κείμενο εκτενέστερο για τον Θρακιώτη Φώτη Πρασίνη

Τώρα περιορίζομαι στο ότι ο Φώτης Πρασίνης γεννήθηκε στη Μάδυτο της Ανατολικής Θράκης το 1912, ενώ μετά  τη Μικρασιατική καταστροφή η οικογένειά του βρέθηκε στην Καβάλα. Πέθανε ξαφνικά το 1973. Ο Πρασίνης όσο ζούσε δεν κατάφερε να εκδώσει βιβλίο, έτσι τα πεζογραφήματα και άλλες εργασίες του δημοσιεύονταν σε λογοτεχνικά περιοδικά της χώρας και σε περιοδικά και εφημερίδες της Καβάλας.

Στην Ανθολογία του 1985 περιλαμβάνονται δύο κείμενα του Φ. Πρασίνη: «Μια φορά ήρθα και κάθισα κοντά στο Θεό» και «Τα πρώτα χρόνια». Επαινετικός είναι ο λόγος του Αλέξη Ζήρα: «Αν την πλαστικότητα, που παραμένει αμείωτη ως το τέλος του κάθε διηγήματος, τη δούμε σε συνδυασμό με τον ποιητικό λυρισμό ίσως θα μπορούσαμε να εντοπίσουμε και τις συγγένειες του άγνωστου στο πλατύ κοινό πεζογράφου: είναι η λογοτεχνία των βόρειων χωρών και ειδικότερα οι Σκανδιναβοί μυθιστοριογράφοι».

Κλείνουμε με ένα απόσπασμα από το πρώτο κείμενο του Φ. Πρασίνη: «Δεν είχα τίποτα άλλο να πω. Τον είδα που τραβούσε σιγά σιγά από πάνω μου τα μάτια, και να τα ρίχνει στην άστρωτη γη του φούρνου. Η κουβέντα για τον πόλεμο και τον πατέρα τον είχε μερέψει. Μάζεψα όλο το κουράγιο μου καθώς δε μ’ έβλεπε και αποτελείωσα έτσι την Ιστορία μου.

– Πρέπει να δουλέψω, αλλιώς δε γίνεται».

(Στη συνέχεια των κειμένων θα αναφερθούμε σε καβαλιώτες λογοτέχνες  που έχω καταπιαστεί στο παρελθόν με  το έργο τους).

ΘΑΝΑΣΗΣ ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΣ 

ΞΑΝΘΗ, ΙΟΥΝΙΟΣ 2021

Σχετικά άρθρα

Ο σπουδαίος κύριος Ennio Morricone

Μαρία Σκαμπαρδώνη

Η Σιωπή των Ταγών | Του Άρι Ασσαριωτάκη

Πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης η 6η Επιστημονική Συνάντηση (βίντεο)

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X