Sparmatseto
Projects Γενικά Projects

Η συνταγματική αναθεώρηση του Ελευθερίου Βενιζέλου το 1911 και η “βαθεία τομή” του Κωνσταντίνου Καραμανλή το 1963

 

Συνταγματική αναθεώρηση του 1911

 

 Συνταγματική αναθεώρηση του 1911

Η αναθεώρηση του Συντάγματος του 1911 εισήγαγε βασικές καινοτόμες μεταρρυθμίσεις  εμπνέοντας  την κοινή νομοθεσία με πλήθος νομοθετημάτων που διέπουν ακόμα και σήμερα σημαντικές πτυχές της οικονομικής και κοινωνικής ζωής μας.

 

Οι σπουδαιότερες ήταν:

α) η καθιέρωση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων με εγγύηση την σταδιοδρομία τους περιφρουρούμενη από τα υπηρεσιακά συμβούλια όσο αναφορά τις τοποθετήσεις, τις μεταθέσεις και την παύση τους σε περίπτωση που υποπέσουν σε πειθαρχικό παράπτωμα. Ενισχυόταν δε με την διασφάλιση των δικαιωμάτων των υπαλλήλων από Συμβούλιο της Επικρατείας, ως ανωτάτου διοικητικού δικαστηρίου, στην εκδίκαση των προσφυγών των υπαλλήλων.Η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων αποτελούσε αντίβαρο της κομματικής ασυδοσίας και θα διασφάλιζε τη συνέχεια του κράτους και την ουδετερότητα του διοικητικού μηχανισμού κόβοντας τον πολιτικό ομφάλιο λώρο εξάρτησης των πολιτών από τους αναδυόμενους στην εξουσία πολιτικούς (Αλιβιζάτος Ν.Κ., 2004, σελ: 78-79).

 

β) η κατοχύρωση της δικαστικής ανεξαρτησίας μέσω της μονιμότητας των δικαστικών οργάνων (εισαγγελείς – αντιεισαγγελείς – κατώτεροι δικαστικοί λειτουργοί) και την θεσμική θωράκιση τηςμε την ίδρυση του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου, του Δικαστηρίου Συγκρούσεως Καθηκόντων και του Δικαστηρίου Αγωγών Κακοδικίας. Ιδιαίτερα το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο απαρτιζόταν από Αρεοπαγίτες που ήταν υπεύθυνοι για την τοποθέτηση, μετάθεση και προαγωγή των δικαστικών λειτουργών παρέχοντας τις εγγυήσεις για σταδιοδρομία και προσωπική ανεξαρτησία. Η δικαστική ανεξαρτησία, δίδοντας ελευθερία στους λειτουργούς απαγκιστρωμένη από κάθε είδους πιέσεις και επιρροές, ανεπηρέαστη, παρέχει εγγύηση υπέρ των πολιτών για την εμπέδωση ενός κράτους δικαίου (Αλιβιζάτος Ν.Κ., 2004, σελ: 79).

 

Η πρόταση του Βενιζέλου για σύγκλιση αναθεωρητικής και όχι συντακτικής Βουλής, φανερώνει τις προθέσεις του να μην θέσει πολιτειακό ζήτημα. Επιδίωξεέναν θεσμικό εκσυγχρονισμό με ριζικές τομές σε επίπεδο κράτους δικαίου και πολιτικού φιλελευθερισμού. Στόχος του ήταν να προχωρήσει σε ένα ανορθωτικό αστικό εκσυγχρονιστικό έργο, συνεχίζοντας το έργο του Τρικούπη με την υπερίσχυση της αρχής της νομιμότητας.Προσδοκούσε την εκτόνωση τους πολιτικής κρίσης, την αναζωογόνηση τους πολιτικής ζωής, την εξάλειψη των πελατειακών σχέσεων και της διαφθοράς, και την εγκαθίδρυση ενός κράτους δικαίου λειτουργώντας σύμφωνα με τους νόμους και το Σύνταγμα(Αλιβιζάτος Ν. Κ., 2011, σελ: 168).

 

 

Η «βαθεία τομή» του 1963

 «Βαθεία τομή» ονομάστηκε η προσπάθεια της κυβέρνησης της ΕΡΕ να αναθεωρήσει το Σύνταγμα του 1952 μέσω της πρότασης που κατέθεσαν οι υπουργοί της στις αρχές του 1963.Επιδίωξη της ήταν ο εξορθολογισμός του κοινοβουλευτικού συστήματος που έμεινε στάσιμος λόγω του εμφυλίου πολέμου και η ενίσχυση της εκτελεστικής και νομοθετικής εξουσίας ώστε να καταστούν τελεσφόροι οι κρατικοί θεσμοί και αποτελεσματική η κρατική δράση. Σύμφωνα με τους προτείνοντες, η συνταγματική αναθεώρηση είχε στόχο την λήψη αναγκαίων ριζοσπαστικών μέτρων ώστε να οδηγηθεί η χώρα από την υπανάπτυξη στην πρόοδο και την ανάπτυξη (Αλιβιζάτος Ν. Κ., 2011, σελ: 375).

 

Σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις που προέβλεπε ήταν:

  • η έκδοση νομοθετικών πράξεων από την κυβέρνηση, χωρίς προηγούμενη εξουσιοδότηση, προκειμένου να ρυθμίζονται εξαιρετικά επείγοντα θέματα,
  • η καθιέρωση της πρακτικής των «νόμων – πλαισίων»,
  • η διάτμηση της Βουλής και η λειτουργία της σε δύο τμήματα ώστε να επιταχυνθεί το κοινοβουλευτικό και το νομοθετικό έργο,
  • η νέα περιοριστική ρύθμιση της ασυλίας των βουλευτών,
  • η πρόβλεψη ρήτρας απαγόρευσης για την καταχρηστική άσκηση των ατομικών και πολιτικών δικαιωμάτων,
  • η σύσταση ενός συνταγματικού δικαστηρίου, εμπνευσμένο από το Θεμελιώδη Νόμο της Βόννης (άρθρο 21, παρ. 2),που θα είχε αποκλειστική αρμοδιότητα να κηρύττει εκτός νόμου τα πολιτικά κόμματα που θα είχαν αντιδημοκρατική δράση(Αλιβιζάτος Ν. Κ., 2011, σελ : 376-377).

 

Η προσπάθεια αυτή, αντί να αποτελέσει λαμπρή σελίδα της συνταγματικής μας ιστορίας,προσέκρουσε στην δυσπιστία και στις έντονες αντιδράσεις της Ένωσης Κέντρου και της ΕΔΑ.Κυρίως με την πρόταση σύστασης συνταγματικού δικαστηρίουπου φανέρωνε καθαρά ότι η προτεινόμενη ρύθμιση εν μέσω κλίματος Ψυχρού Πολέμου, είχε σκοπό την εξουδετέρωση ενός αντιπάλου αριστερής πολιτικής ιδεολογίας προκειμένου να μην διεκδικήσει την εξουσία ακόμα και με νόμιμο τρόπο.  Έτσι άλλαζε τον προσανατολισμό της αναθεώρησης και του προσέδιδε αντικομουνιστικό χαρακτήρα(Αλιβιζάτος Ν. Κ., 2011, σελ: 380). Αν συνυπολογίσουμε και την πρόταση για ποινικοποίηση της καταχρηστικής άσκησης δικαιωμάτων, τότε αναμφισβήτητα η «βαθεία τομή» περιόριζε τις λαϊκές ελευθερίες και δικαιολογημένα χαρακτηρίστηκε ως απόπειρα σύνθεσης του Συντάγματος με «παρασύνταγμα» και αλλαγής της πολιτικής ατζέντας.

 

 

Βιβλιογραφία
  • Αλιβιζάτος Ν.Κ., 2004, «Η Αναθεώρηση του 1911 και ο θεσμικός εκσυγχρονισμός της χώρας», στο: 30 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975: τα ελληνικά Συντάγματα από το Ρήγα έως σήμερα, Αθήνα: Βουλή των Ελλήνων, διαθέσιμο στο: http://www.24grammata.com/wp-content/uploads/2012/05/SYNTAGMATA-24grammata.com_1.pdf
  • Αλιβιζάτος Ν. Κ., 2011, Το Σύνταγμα και οι εχθροί του στη νεοελληνική Ιστορία 1800-2010, Αθήνα: Πόλις.

Σχετικά άρθρα

Ξαναμετρώ τις στάσεις του Μετρό | Του Κώστα Μπλιάτκα

Κωνσταντίνος Μπλιάτκας

Ο καραγκιόζης και το 1821 (μέρος ΙΙ)

Θανάσης Μουσόπουλος

Art Traveling | Βερολίνο-Ένα δημιουργικό Hot Spot

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X