Sparmatseto
Μουσική

Γυναίκες Συνθέτριες | Μπαρόκ 1600 – 1750 (μέρος Ι)

 

Γυναίκες Συνθέτριες | Μπαρόκ 1600 – 1750 (μέρος Ι)

 

Μπαρόκ Εισαγωγικά

Το ενδιαφέρον για τα ελληνικά γράμματα που αναπτύχθηκε την εποχή της Αναγέννησης συνεχίζεται και την περίοδο μετά το 1600, γνωστή ως Μπαρόκ. Η περίοδος του Μπαρόκ συνδέθηκε με την άνοδο του απολυταρχισμού στην Ευρώπη αλλά και με μια σταδιακή αναθεώρηση των παραδοσιακών ιδεών και αξιών. Ήδη από τον 17ο αιώνα οικοδομήθηκε μια νέα κοσμοαντίληψη περισσότερο ορθολογική και μηχανιστική, που θεμελιώθηκε από τον Καρτέσιο, τον Τζον Λοκ και τον Νεύτωνα

Oι συνθέτες επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους στην πολυφωνική και αντιστικτική δομή της μουσικής και στην ικανότητα της μουσικής να ξυπνά και να εκφράζει τις ανθρώπινες ψυχικές καταστάσεις (λύπη, χαρά, φόβο, θαυμασμό κλπ.), μια ιδέα που έχει τις ρίζες της στα αρχαία ελληνικά κείμενα που καταπιάνονται με τη μουσική. Με στόχο την αναβίωση των αρχαίων ελληνικών τραγωδιών και την έκφραση των ψυχικών καταστάσεων γράφονται οι πρώτες όπερες, δηλ. μεγάλα μουσικά έργα με πλοκή, που τραγουδιούνται και παίζονται στη σκηνή. Αλλά και η μουσική για όργανα γνωρίζει πρωτόγνωρη άνθηση, καθώς εργαστήρια οργάνων κατασκευάζουν υπέροχα σε ήχο και δυνατότητες μουσικά όργανα, κυρίως βιολιά. Με τέτοια ανάπτυξη στην οργανοποιία οι μουσικοί δεν μπορούν παρά να γράψουν μουσική που να εξαντλεί τις δυνατότητες των οργάνων αυτών. Έτσι εμφανίζονται καινούρια μουσικά είδη όπως το κοντσέρτο και η σονάτα. Aλλά και η μουσική γλώσσα εξελίσσεται: μπαίνουν τα θεμέλια του Τονικού Μουσικού Συστήματος, δηλ. το πώς ακούγονται πολλοί ήχοι μαζί και πώς διαδέχεται ο ένας τον άλλον, έτσι ώστε το αποτέλεσμα να είναι οικείο με τα σημερινά κριτήρια. Σε αυτή την εξέλιξη βοήθησε η τάση να συνοδεύονται συνεχώς οι μελωδίες από συγχορδίες (πολλούς ήχους μαζί) και μια μπάσα γραμμή παιγμένη από ένα βαθύφωνο (basso) όργανο, τεχνική που ονομάστηκε «συνεχές βάσιμο» (basso continuo)!

 

 

Όμως πίσω από όλες τις καινοτομίες βρίσκεται η μπαρόκ προτίμηση για αντιθέσεις ηχοχρωμάτων, ρυθμών, ύφους, συναισθημάτων κλπ. Μια εσωτερική πορεία που οδηγεί στην αποκάλυψη του άγριου και θηριώδους βάθους του ανθρώπου, τα εξπρεσιονιστικά στοιχεία του Ρέμπραντ, τον ρομαντισμό και την ανατρεπτικότητα της Αρτεμισίας Τζεντιλέσκι, το φως του Καραβάτζιο, την έκπληξη και τον διχασμό του Γκόγια. Τα πάντα είναι ανήσυχα, αιωρούνται, γι’ αυτό βρίσκονται στην «ηλικία των ανέμων». Ο Πιερ Μποσάν επισημαίνει πως το Μπαρόκ είναι «η νέα εποχή – η ηλικία των ανέμων». Μια ηλικία ανέμων βεβαρημένη από σύγκρουση όγκων και ρυθμών, με δραματική σοβαρότητα με αντιθέσεις φωτός και σκιάς που δημιουργούν μια θεατρική εντύπωση.

Η χώρα που έπαιξε σημαντικό ρόλο σε όλες τις παραπάνω αλλαγές ή από την οποία ξεκίνησαν πολλές από αυτές είναι η Ιταλία. Προς το τέλος του Μπαρόκ, γύρω στο 1750, η μουσική γλώσσα είχε γίνει διεθνής, με ιταλικές όμως ρίζες.

Αν κοιτάξουμε και στις άλλες τέχνες και τις επιστήμες, θα δούμε πως σημαντικά ονόματα, ίσως ακόμη πιο γνωστά από των μουσικών, έζησαν αυτή την εποχή: Γαλιλαίος και Νεύτωνας στις επιστήμες, Λοκ και Ντεκάρτ στη φιλοσοφία, Μολιέρος και Λαφονταίν στη λογοτεχνία, Ρέμπραντ, Καραβάτζιο, Ζορζ ντε λα Τουρ,  Θουρμπαράν  και Βερμέερ στη ζωγραφική.

Δεν απαγορευόταν στις γυναίκες να παίζουν το μουσικό “όργανο” στις εκκλησίες.  Έτσι, μπορεί κανείς να βρει τα ίχνη από τις πρώτες “γυναίκες οργανίστες” κατά τον δέκατο έβδομο αιώνα: Thierry Marguerite, που γεννήθηκε το 1650, συγγραφέας ενός βιβλίου για το όργανο.   Marie Racquet γεννήθηκε περίπου το 1634, οργανίστας του παρισινού μοναστηρίου “Οι κόρες του Σταυρού”  και η αδελφή της Charlotte Cecilia, που γεννήθηκε το 1644, οργανοπαίκτης (1670) της Μονής Λονγπρέ. Μις Desruisseaux η οποία τοποθετήθηκε  το 1695 στην ηγεσία των οργανιστών. Μις Dudouet, οργανίστας του Hôtel-Dieu του Παρισιού το 1690. Πώς εξελίχθηκαν ως οργανίστες οι ανωτέρω γυναίκες; Είτε από τον πατέρα τους, ο οποίος ήταν ο  ίδιος  μουσικός ήδη, ή ακόμα από ένα δάσκαλο.

Την ίδια εποχή (17ος αιώνας) εμφανίζονται επίσης οι “τσεμπαλίστριες”, αν και εκείνη την εποχή η συντεχνία των οργανιστών και τσεμπαλιστών συγκεντρώθηκαν στην ίδια ένωση των μουσικών.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται: Δεσποινίες Letellier και Rebours, που συνδέονται με την κ Louis και Οves δύο «δασκάλες για το τσέμπαλο» που κοσμούν ένα ημερολόγιο  του Pradel το 1692.  Ιδιαίτερα η Anne Chabanceau de la Barre  (1628-1688), τραγουδίστρια, λαουτίστρια, χορεύτρια και κλαβεσινίστρια, κόρη του οργανίστα του Πέτρου ΙΙΙ Chabanceau de la Barre. Έλαβε ακόμη, το Γενάρη του 1661 ένα δίπλωμα Μουσικής από τον βασιλιά για να την ανταμείψει για την “υπεροχή της φωνής της .”

 

Συνεχίζεται…

Σχετικά άρθρα

Ποίηση και Μουσική σε Ένα vol1

Έφη Ζάννη

Βασίλης Παπακωνσταντίνου YouTube Live Streaming

Βασίλειος Μακέδος

Το Woodstock και ο Μύθος του | Από τις εκδόσεις ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X