Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

ΣΤΙΛΠΩΝ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ Ο ΜΕΓΑΣ ΘΡΑΚΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΟΣ (μέρος ΙΙ)

 

ΣΤΙΛΠΩΝ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ (1887 – 1964) Ο ΜΕΓΑΣ ΘΡΑΚΑΣ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΛΑΟΓΡΑΦΟΣ (μέρος ΙΙ)

 

 

ΣΤΙΛΠΩΝ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ

Έναν μικρό περίπατο στα έργα του Κυριακίδη που σχετίζονται με τη Θράκη.

Ξεκινούμε με τις λαογραφικές εργασίες. Η πρώτη είναι «Τα κατά τον γάμον έθιμα εν Γκιουμουλτζίνη», που έγραψε φοιτητής ακόμα της φιλολογίας, δίνει εν πρώτοις ακριβή περιγραφή των γαμήλιων τελετών, όπως τελούνταν παλαιότερα στη γενέτειρά του. Η περιγραφή των εθίμων δημοσιεύεται πρώτα στο τοπικό ιδίωμα και στη συνέχεια, για πληρέστερη κατανόηση, μεταφέρεται το σχε­τικό κείμενο στην καθαρεύουσα. Παραθέτονται εννέα γαμήλια τραγούδια. Η δεύτερη εργασία είναι δη­μοσίευση επτά παραλλαγών δημοτικών τραγουδιών της παλαιάς Γκιουμουλτζίνας. Οι λαογραφικές εργασίες του Κυριακίδη ολοκληρώνονται με τη δημο­σίευση εννέα Θρακικών παραδόσεων (από την ευρύτερη περιοχή της (Κο­μοτηνής) το 1922. Οι παραδόσεις αυτές σχολιάζονται και συσχετίζονται με άλλες από το ομώνυμο έργο του δασκάλου του Ν. Γ. Πολίτη. Το 1921 δημοσίευσε επίσης ένα σύντομο άρθρο όπου ταυ­τίζει μια σημερινή τοπωνυμία (Μπουλούστρα) με τον βυζαντινό οικισμό Πολύστυλον, που θεωρείται ότι κτίσθηκε στα ερείπια των αρχαίων Αβδήρων. Υποστηρίζει ότι είναι δυνατό το όνομα Πολύστυλον να μεταβλη­θεί «γλωσσικώς» σε Μπουλούστρα και αυτό κάνει στο εν λόγω άρθρο του.

 

Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα ιστορικά του δημοσιεύματα (συνολικά εν­νέα) για τη Θράκη. Το πρώτο απ’ αυτά «Η Δυτική Θράκη και οι Βούλγα­ροι», 1919. Με το βιβλίο αυτό ο Κυριακίδης αποδύεται στην προσπάθεια να αποδείξει την ελληνικότητα και την ιστορική συνέχεια της Δυτικής Θράκης από τα αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα και παράλληλα υποστηρίζει την ανυ­παρξία ιστορικών ή εθνολογικών δικαιωμάτων των Βουλγάρων σ’ αυτή. Ενδεικτικό είναι το κεφάλαιο, στο οποίο επισκοπεί την εθνολογική κατά­σταση τω ν Θρακών. Ακολουθεί  η μελέτη «Το Παπίκιον όρος» (1923) η οποία προσδιορίζει την ακριβή θέση του. Ακριβέστερα το Παπίκιον όρος τοποθετείται στα δυτικά του χω­ριού Σουσούρκιοϊ (σήμερα Σωστής). Ακολουθεί η εργασία του «Θρακικά ταξίδια» (1931) η οποία δίνει, με λεπτομερείς περιγραφές και τεκμηριωμένες πληροφορίες, την ιστορική ει­κόνα του Κάστρου της Μπουρούς ή Μπουρού Καλέ, το οποίο βρίσκεται στη βορειοδυτική άκρη της λίμνης Μπουρούς, η εργα­σία συνοδεύεται από φωτογραφικό υλικό φρουρίων και βυζαντινών μονο­γραμμάτων.

 

Ο Στίλπων Κυριακίδης μέγας Θράκας Λαογράφος και Ιστορικός, όχι μόνο για όσα έπραξε και για όσα ενέπνευσε.

 

Το 1939 συνέγραψε την πολυσέλιδη πραγματεία «Το Βολερόν», που έδειξε ότι το Βολερό δεν ήταν πόλη αλλά γεωγραφική περιφέρεια, που αντιστοιχούσε περίπου με τη σημερινή Δυτική Θράκη (εκτός από την περιοχή του Έβρου). Το 1946 δημοσίευσε τη διάλεξή του «Ή Θράκη κατά τούς βυζαντινούς χρόνους». Ο συγγραφέας θεωρεί τη Θράκη την περίοδο αυτή «προπύργιον της Κωνσταντινουπόλε­ως και του Ελληνισμού κατά των από βορρά κατερχομένων ποικιλωνύμων βαρβάρων». Την ίδια χρονιά κυκλοφορεί το βιβλίο «Τα βόρεια εθνολογικά όρια τού Ελληνισμού». Για τη Θράκη υποστηρίζει, ότι ολόκληρη μέχρι τον Αίμο είναι ελληνική εκτός από τη Ροδόπη, «όπου ό πληθυσμός είναι σύμμεικτος εκ Σλάβων, Ελλήνων, Ούζων και Ούγγρων, με επικράτησιν των Ελλήνων εις τας πόλεις και τα κάστρα». Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η εργασία του Κυριακίδη « Ο Μομτσίλος και το κράτος του», που δημοσιεύτηκε το 1950.

 

Στα Θρακικά (ιστορικά) δημοσιεύματα του Κυριακίδη μπορεί να συνα- ριθμηθεί και ένα άρθρο του (1928), που αφορά ταξιδιωτικές εντυπώσεις και πληροφορίες του Γάλλου καπουκίνου και περιηγητή Robert de Dreux από το ταξίδι του στη Θράκη (1666). Ο Robert de Dreux, παρότι δεν ανή­κει της τάξεις των μεγάλων περιηγητών, είναι φιλομαθής και περίεργος και ενδιαφέρεται για αρχαία κατάλοιπα και την κατάσταση των κατοίκων της εποχής.

 

 

ΠΕΡΙ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑΝ ΤΗΣ ΘΡΑΚΗΣ

Το τελευταίο βιβλίο του Κυριακίδη που παρουσιάζουμε αναφέρεται αποκλειστικά στην ιστορία της Θράκης και εκδόθηκε το I960. Περιλαμβάνει τρεις δια­λέξεις:

α) Ό Ελληνισμός των συγχρόνων Θρακών (αφορά στην καταγωγή των σημερινών κατοίκων της Θράκης),

β) Η ιστορία της Ξάνθης και

γ) Η ιστορία της Κομοτηνής.

Όπως γράφει ο ίδιος στον πρόλογο του βιβλίου, συνέθεσε τις διαλέξεις αυτές γιατί δεν υπήρχε — μέχρι τότε— σχετικό βι­βλίο για την ιστορία της Θράκης και των πόλεων της. Η πρώτη διά­λεξη γράφτηκε εξαιτίας της σύγχυσης που επικρατούσε στους σύγχρονους (λόγιους) Θράκες σε σχέση με τους αρχαίους Θράκες, προς τους οποίους συσχέτιζαν τους σύγχρονους, χωρίς να ληφθεί υπόψη το μακραίωνο ιστο­ρικό διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ τους.

Οι τρεις αυτές διαλέξεις δόθηκαν κατά σειρά τα έτη 1959, 1953, 1954, στη μετεμφυλιακή περίοδο, οπότε υπήρχε μια γενικότερη αναστάτωση με τον ψυχρό πόλεμο και τις βλέψεις γειτόνων και «φίλων» μας. Ο Στίλπων Κυριακίδης  κατά κάποιο τρόπο στις τρεις αυτές διαλέξεις συμπυκνώνει τα ως τότε πορίσματα των ερευνών του. Σημειώνει:

«Περαιτέρω επί τόπου έρευναι δεν είναι διόλου απίθανον να φέρουν εις φως και αρχαιότερα και νέα βυζαντινά στοιχεία. Το έργον της ανευρέσεως και δημοσιεύσεως αυτών ανήκει εις τους εντοπίους λογίους, καθήκον των οποίων επίσης είναι η συγκέντρωσις και δημοσίευσις του επιχωριάζοντος λαογραφικού και γλωσσικού υλικού».

 

Ο Στίλπων Κυριακίδης μέγας Θράκας Λαογράφος και Ιστορικός, όχι μόνο για όσα έπραξε και για όσα ενέπνευσε.

Σχετικά άρθρα

Ο χρόνος για να έχει νόημα, πρέπει να τον ζεις! Συνέντευξη με τον συγγραφέα Κωνσταντίνο Τριανταφυλλάκη!

Βία και πειθώ: ο Κωστής Παλαμάς μιλά για τη διακυβέρνηση το 1919

Θανάσης Μουσόπουλος

Οι Underhill West κυκλοφορούν ολοκαίνουριο special τραγούδι καραντίνας!

Βασίλης Δελιάδης

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X