Sparmatseto
Βιβλίο

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ KATA THN ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ (μέρος Ι)

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ KATA THN ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ (1450-1600)

 

 Εισαγωγή

 Κατά την Αναγεννησιακή περίοδο (15oς-16oς αιώνας),με κέντρο την Ιταλία,  ένα μεγάλο μέρος της διασωθείσας μουσικής της Ευρώπης του 14ου αιώνα είναι λαϊκά τραγούδια. Από τα μέσα του 15ου αιώνα, η πολυφωνία χρησιμοποιούταν από συνθέτες και τραγουδιστές σε θρησκευτικές συνθέσεις. Διακεκριμένοι συνθέτες της περιόδου  οι Παλεστρίνα, Τόμας Μόρλεϋ (Thomas Morley) και Ορλάντο ντι Λάσσο, Ζοσκέν ντε Πρε, και Μοντεβέρντι μπορεί να μην θυμίζουν πολλά στον σημερινό ακροατή. Στην εποχή τους όμως εξυμνήθηκαν όσο και οι σύγχρονοί τους Σαίξπηρ, Μιχαήλ Άγγελος, ντα Βίντσι και Κοπέρνικος.

Σίγουρα όλοι -μουσικοί, συγγραφείς, καλλιτέχνες και επιστήμονες- μοιράζονταν το κοινό ενδιαφέρον τους για την αρχαιοελληνική και λατινική γραμματεία και τέχνη. Αυτό το «αναγεννημένο» ενδιαφέρον για τα κλασικά κείμενα χαρακτηρίζει τον 15ο και 16ο αιώνα, ή συμβατικά την περίοδο από το 1450 μέχρι το 1600 περίπου, γνωστή και σαν Αναγέννηση. Η μελέτη των αρχαίων κειμένων οδήγησε στον επαναπροσδιορισμό της ανθρώπινης σκέψης και κατ’ επέκταση στο ενδιαφέρον για ανάδειξη του ατόμου και για ανακάλυψη του ανθρώπινου πνεύματος, της ανθρώπινης προσωπικότητας και των ανθρωπίνων συναισθημάτων. Στο πλαίσιο αυτό αναδείχθηκε στην περίοδο αυτή ο κοσμικός χαρακτήρας της, καθώς τα περισσότερα από τα θέματά της αντλούνταν από την καθημερινή ζωή και το ανθρώπινο περιβάλλον.

 

 

Επιπλέον, η τέχνη άρχισε να λειτουργεί συνειδητά από τους δημιουργούς της ως ένα μέσο εξωτερίκευσης και αντανάκλασης του ανθρώπινου συναισθήματος. Ιδιαίτερα για τη μουσική διαδόθηκε μέσα από τους κύκλους των ουμανιστών η αντίληψη ότι η τέχνη μπορεί να επηρεάσει την ανθρώπινη ζωή, ότι είναι ένας σημαντικός φορέας των ανθρώπινων παθών και ότι ακόμη μπορεί να επηρεάσει τον χαρακτήρα του ατόμου, κυρίως όταν συνδυάζεται με τη γλώσσα. Σημαντική πηγή έμπνευσης των παραπάνω απόψεων αποτέλεσαν ως ένα βαθμό οι ιδέες του Πλάτωνα και του Αριστοτέλη και κυρίως η θεωρία τους «περί μίμησης».

 

Η Μουσική

Τέσσερα σημαντικά κοινωνικά φαινόμενα έχουν άμεσο αντίκτυπο στη μουσική αυτής της περιόδου:

α)η εξάπλωση του Ανθρωπισμού ή Ουμανισμού, που επηρέασε τον τρόπο σύνθεσης,

β) η εκκλησιαστική Μεταρρύθμιση, που οδήγησε σε νέα μουσικά είδη,

γ)η άνοδος της αστικής τάξης, που ευνόησε, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη της οργανικής μουσικής και

δ)Η εμφάνιση της μουσικής τυπογραφίας γύρω στο 1500 έκανε τη μουσική προσιτή σε μεγαλύτερο κοινό.

 

Ο Πετρούτσι (Ottaviano Petroucci), ένας από τους σημαντικότερους τυπογράφους της εποχής, δημιούργησε τα πρώτα κινητά στοιχεία για τη νότα και το πεντάγραμμο. Τα πρώτα μουσικά έργα που εκτυπώθηκαν ήταν χορικά, ενώ το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε ήταν μία συλλογή μοτέτων του Ζοσκέν Ντεπρέ (Josquin des Prez)́ το 1501. Ακολούθησε η εκτύπωση πολλών εκδόσεων και η διάδοση της μουσικής γίνεται με ταχύτερους ρυθμούς.

Η μουσική εκπαίδευση έγινε απαραίτητο στοιχείο μιας καλής ανατροφής, όχι μόνο στους αριστοκρατικούς κύκλους, αλλά και στην αστική τάξη. Παρόλο που στο μεγαλύτερο μέρος της η μουσική παραμένει φωνητική (a cappella), την περίοδο της Αναγέννησης συναντάμε και τις πρώτες καταγραφές μουσικής για όργανα, κυρίως χορευτικής μουσικής. Λειτουργίες, μοτέτα, σανσόν και μαδριγάλια είναι τα κύρια είδη μουσικής με τα οποία ο αναγεννησιακός συνθέτης δημιουργεί κατάνυξη στην εκκλησία, δέος στις επίσημες τελετές και ευθυμία στις κοσμικές συγκεντρώσεις, επιδιώκοντας έτσι να εξασφαλίσει την εύνοια ενός ευγενούς ή ενός καρδινάλιου και τελικά μια σίγουρη θέση στην υπηρεσία του.

 

 

Είδη μουσικής σύνθεσης στην Αναγέννηση

Είδη μουσικής σύνθεσης στην Αναγέννηση:

Chanson (τραγούδι): Το πιο γνωστό είδος κοσμικής μουσικής αυτής της περιόδου. Αποτελεί εξέλιξη της παλιάς καντιλένας, συνήθως είναι τρίφωνο ή τετράφωνο και τα λόγια βρίσκονται στον cantus με τις άλλες φωνές συνοδευτικές.

Missa (Λειτουργία): Είναι το κυριότερο είδος θρησκευτικής μουσικής. Δε χρησιμοποιείται πλέον ο όρος tenor, αλλά ο όρος cantus firmus (c.f.), που είναι μία σταθερή μελωδία και αποτελεί αφετηρία για τη σύνθεση. Μπορεί να προέρχεται και από κοσμική μελωδία και δίνει το όνομά του σε όλη τη λειτουργία. Σε αυτή την περίπτωση, ονομάζεται Missa- παρωδία.

Motetus (μοτέτο): Εγκαταλείπεται η χρήση των πολλών κειμένων και η ισορρυθμία της Ars Nova. Είναι κυρίως είδος θρησκευτικής μουσικής (όχι λειτουργικής). Υπάρχει τάση ομοιομορφίας των φωνών και κατάργηση του cantus firmus (c.f.).

Frotola (φρόττολα): Εμφανίστηκε κυρίως στη Κεντρική και Βόρεια Ιταλία. Έχει τετράφωνη ομοφωνική γραφή και τα θέματα είναι κυρίως ερωτικά. Η soprano είναι η κυριότερη φωνή.

Villanella (βιλανέλα): Στροφικό χορευτικό τραγούδι ναπολιτάνικης προέλευσης, αρχικά τρίφωνο με κυρίαρχη φωνή τη soprano λαικής προελεύσεως (villanus=χωριάτης).

Madrigal (μαδριγάλι):Είναι το κυρίαρχο είδος κοσμικής μουσικής του 16ου αι. Έχει τα μουσικά χαρακτηριστικά του μοτέτου αλλά προέρχεται από τη λαική μουσική. Δεν έχει στροφική μορφή. Χαρακτηριστικοί είναι οι Μαδριγαλισμοί, μελωδικά σχήματα που χρησιμοποιούνταν για να ερμηνεύσουν φράσεις ή λέξεις του κειμένου. Το μαδριγάλι συνήθως δεν έχει επαναλήψεις και αποτελεί αυτό που στα αγγλικά ονομάζεται “διαπερατή σύνθεσηThroughcomposed. Σε αυτόν τον τύπο σύνθεσης, οι συνθέτες επιχειρούν να αποδώσουν με μουσικό τρόπο το νόημα του κειμένου όχι συνολικά, αλλά της κάθε φράσης ξεχωριστά ή τονιζοντας ορισμένες λέξεις κλειδιά. Ετυμολογικά η λέξη μαδριγάλι έχει τρείς ενδεχόμενες προελεύσεις: materialis (υλικό, υπό την έννοια του κοσμικού), matricalis (μητρικό, υπο την έννοια της μητρικής γλώσσας), mandrialis (ποιμενικό,υπο την έννοια της βουκολικής του θεματολογίας).

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ KATA THN ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΗ

Συνεχίζεται..

Σχετικά άρθρα

ΠΟΛΙΤΙΣΜΩ ΑΦΟΥ… ποιήματα και κύματα, του Θωμά Βουγιουκλή

Πιτσιμπούργκο της Σώτης Τριανταφύλλου | Βιβλιοπρόταση

Δήμητρα Πυργελή

Άννα Γαλανού “Μαργκώ” | Της Λεύκης Σαραντινού

Λεύκη Σαραντινού

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X