Sparmatseto
Βιβλίο

ΘΡΑΚΙΚΗ ΕΠΕΤΗΡΙΔΑ ΤΟΥ Μ.Ο. Κομοτηνής (μέρος ΙΙ)

 

ΘΡΑΚΙΚΗ ΕΠΕΤΗΡΙΔΑ ΤΟΥ Μ.Ο. Κομοτηνής (μέρος ΙΙ)

 

 

ΘΕΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΑΣ ΘΡΑΚΗΣ

Ύστερα από την Ιστορία Θρακικής Λογοτεχνίας, σειρά έχουν τρία άρθρα που κατά κύριο λόγο αναφέρονται πολύπλευρα στην αρχαία Θράκη: Δημόκριτος, Ρήσος, Ναυτική Ιστορία, τομείς: φιλοσοφία, τέχνη, οικονομία.

 

  1. Κοινωνικές απόψεις του Δημόκριτου, τ. 4, 1983, σελ.57 – 63
  2. Ο μυθικός βασιλιάς της Θράκης Ρήσος στον Όμηρο και στον Ευριπίδη, τ. 6, 1985-86, σελ. 189 – 202
  3. Ναυτική Ιστορία της Θράκης, τ. 8, 1991, σελ. 239 – 252

 

Κοινωνικές απόψεις του Δημόκριτου

Το άρθρο αυτό αποτελεί Εισήγηση στα «Δημοκρίτεια ‘83» της Κοινότητας Αβδήρων, 24/7/83, με την ευκαιρία των 2500 χρόνων του Δημόκριτου. Γίνεται αναφορά στους τομείς του πολιτισμού, στην ατομική και κοινωνική ζωή. Αναφέρεται στη δημοκρατία, στην παιδεία, στην εξέλιξη του ανθρώπου. Κατά τη γνώμη του Δημόκριτου η ευτυχία είναι η βάση της ατομικής και κοινωνικής ζωής.

Στην κατακλείδα του άρθρου σημειώνεται:

«(Ο Δημόκριτος) προσπάθησε, απαλλαγμένος από προκαταλήψεις και προλήψεις, να μελετήσει τον άνθρωπο και τον πολιτισμό, και τόλμησε να σαλπίσει την εμπιστοσύνη σ’ ένα καλύτερο αύριο του ανθρώπου, ένα αύριο που θα βγει μέσα από την ελευθερία και τη δημοκρατία […] Έγινε άγγελος της έρευνας, και της λογικής, της ελευθερίας και του ανθρωπισμού […] Ο Δημόκριτος είναι ένα ολόφωτο μάτι που μας δείχνει το δρόμο της ειρήνης και της προόδου στις ταραγμένες μέρες μας. Είναι ένας οδηγός στη φυσική επιστήμη που επιβάλλει τη χρησιμοποίηση των πορισμάτων της έρευνας για ειρηνικούς και μόνο σκοπούς».

[Για τα Άβδηρα, τον Δημόκριτο και τους άλλους αβδηρίτες σοφούς δημοσίευσα σχετικά βιβλία. Παραπέμπω στο άρθρο μου «Έργα του Θ. Μουσόπουλου για τα Άβδηρα και τους αβδηρίτες σοφούς»].

 

 

Ο μυθικός βασιλιάς της Θράκης Ρήσος στον Όμηρο και στον Ευριπίδη

Το άρθρο αυτό, που τεκμηριώνεται από πλήθος πηγών και πληροφοριών, εντάσσεται στην ευρύτερη έρευνά μου για τη θέση της Θράκης στην αρχαιοελληνική Γραμματεία.

Στην εργασία αναφέρεται ο τρόπος, με τον οποίο, αρχικά ο Όμηρος στο Κ της Ιλιάδας και στη συνέχεια ο Ευριπίδης στο φερόμενο ως έργο του «Ρήσος», παρουσιάζεται ο μυθικός βασιλιάς της Θράκης Ρήσος που μόλις φτάνει στην Τροία, στο δέκατο έτος του Τρωικού πολέμου, φονεύεται.

Παραθέτονται αποσπάσματα των επών του Ομήρου που αναφέρονται στη Θράκη και αναλυτικότερα προσεγγίζεται η ραψωδία Κ της Ιλιάδας, που μιλά για τον Ρήσο. Ανάλογα παρουσιάζονται αποσπάσματα δραματικών έργων του Ευριπίδη που αναφέρονται στην Θράκη, ενώ εκτενέστερα εξετάζεται το έργο «Ρήσος».

Ένα γενικό πλαίσιο της παράδοσης, ομηρικής και δραματικής, για τον Ρήσο: «Τα γεγονότα του «Ρήσου» περιέχονται στη ραψωδία Κ και είναι γνωστά με τον τίτλο «Δολώνεια». Μετά την οργή του Αχιλλέα και την αποχή του από τη μάχη, οι Τρώες νικούν τους Έλληνες, έχουν στρατοπεδεύσει έξω στην πεδιάδα και γενικά τους έχουν φέρει σε δύσκολη θέση. Μια νύχτα οι Αχαιοί σε σύντομη σύσκεψη αποφασίζουν να στείλουν τον Οδυσσέα με το Διομήδη να κατασκοπεύσουν τους εχθρούς. Εκείνη τη νύχτα κι ο Έκτορας για τον ίδιο σκοπό στέλνει στο ελληνικό στρατόπεδο το Δόλωνα, που όμως αιχμαλωτίζεται από το Διομήδη και τον Οδυσσέα κι ανακρίνεται. Τους πληροφορεί ότι έχει φτάσει σύμμαχος της Τροίας, ο Θρακιώτης βασιλιάς Ρήσος. Μαθαίνοντας αυτοί όσα ήθελαν, σκοτώνουν τον Δόλωνα, κατορθώνουν να εισχωρήσουν στις τρωικές θέσεις, σκοτώνουν τον Ρήσο και δώδεκα δικούς του, παίρνουν τα θαυμάσια λευκά άλογά του και γυρίζουν πίσω σώοι και αβλαβείς. Αυτά τα περιστατικά αποτελούν τον πυρήνα της υπόθεσης» (κατά τη διατύπωση Τ. Πάσχου, Αρχαία Ελληνική Γραμματεία).

[Η εργασία μου για τον Ρήσο ήταν η αρχή για μια σειρά ερευνών και κειμένων για τη Θράκη και τους αρχαίους συγγραφείς. Το 1998 εκδόθηκε το βιβλίο μου “Αγέρηδες και κύματα” (στις εκδ. Σπανίδη), σελ. 125. Όπως σημειώνω στον Πρόλογο του βιβλίου «Είναι ευχάριστο το γεγονός ότι οι σημαντικότεροι αρχαίοι Έλληνες λογοτέχνες, ποιητές και πεζογράφοι, μέσα στα έργα τους αναφέρονται στη Θράκη και στους κατοίκους αυτής της αχανούς – κατά τα πρώτα κλασικά χρόνια – περιοχής της Χερσονήσου του Αίμου […] Ο περίπατός μας αυτός στους αρχαίους Έλληνες συγγραφείς καλύπτει κοντά χίλια χρόνια». Το βιβλίο διαιρείται σε δύο μέρη: Στο Α΄ μέρος περιέχεται: Εισαγωγή στο Έπος, αποσπάσματα από Όμηρο και Ησίοδο – Εισαγωγή στη λυρική ποίηση, αποσπάσματα από τους λυρικούς ποιητές Αρχίλοχο, Τυρταίο, Αλκαίο, Πίνδαρο – Εισαγωγή στο Δράμα, αποσπάσματα από τους δραματικούς ποιητές Αισχύλο, Σοφοκλή, Ευριπίδη, Αριστοφάνη – Εισαγωγή στον Πεζό λόγο, αποσπάσματα από Ηρόδοτο, Θουκυδίδη, Πλάτωνα, Ξενοφώντα, Στράβωνα, Αρριανό. Στο Β΄ μέρος υπάρχουν τέσσερες μελέτες: Ο Μυθικός βασιλιάς της Θράκης Ρήσος στον Όμηρο και στον Ευριπίδη – Ο Ηρόδοτος και ο Θουκυδίδης για τη Θράκη – Θουκυδίδης και Θράκη: Οι πόλεμοι και η Παθολογία τους – Ο Ανακρέων και τα Άβδηρα].

 

 

Ναυτική Ιστορία της Θράκης

Η εργασία αυτή είναι το κείμενο ομιλίας μου στα πλαίσια της Ναυτικής Εβδομάδας 1990 στην Ξάνθη.

Επιχειρείται ένας περίπατος θαλάσσιος δώδεκα χιλιάδων χρόνων στο Αιγαίο και στα παράλια της Θράκης. Γίνεται αναφορά στον μυθολογικό πλούτο της περιοχής, στα Άβδηρα και στους άλλους λιμένες της Θράκης, στην κλασική, ρωμαϊκή εποχή, στην υστερορωμαϊκή περίοδο, στη βυζαντινή εποχή σε σχέση πάντοτε με τη θαλάσσια και οικονομική ζωή.

Στη συνέχεια γίνεται αναφορά στους αιώνες της Οθωμανοκρατίας και στην οικονομική και ναυτική ανάπτυξη της Θράκης στα δύσκολα εκείνα χρόνια. Η ναυτική αξία της Θράκης αποδείχτηκε ιδιαιτέρα κατά την περίοδο της Επανάστασης του 1821 και τη συμμετοχή των Θρακιωτών στον Αγώνα στο χώρο της Θράκης αλλά και στη νότια Ελλάδα.

Κλείσαμε τον περίπατό μας με τη ναυτική ιστορία της Θράκης κατά τα μετεπαναστατικά δύσκολα χρόνια, αναφέροντας επίσης λογοτέχνες θρακιώτες και θρακιώτισσες που έχουν θαλασσινά θέματα στις δημιουργίες τους.

Ανάμεσα στα άλλα παραθέτουμε το ωραιότατο δημοτικό τραγούδι για την αρχικαπετάνισσα της Θράκης Δόμνα Βισβίζη, που το έφερε στο φως ο αείμνηστος Αντώνης Ρωσσίδης:

Πουλάκι πόθεν έρχεσαι, πουλάκι γι΄ αποκρίσου
μην είδες και μην άκουσες για την κυρά Δομνίτσα
την όμορφη, τη δυνατή, την αρχικαπετάνα,
πούχει καράβι ατίμητο και πρώτο μεσ’ στα πρώτα,
καράβι γοργοτάξιδο, καράβι τιμημένο,
καράβι που πολέμησε στης Ίμπρος το μπουγάζι;

Και το πουλάκι στάθηκε και το πουλάκι λέει,
την είδα την απάντησα σιμά στο Αγιονόρος
τρεις μέρες επολέμαγε με δυο χιλιάδες Τούρκους
Καράβια εδώ, καράβια εκεί, καράβια παρά πέρα
και τούτη σαν τον αετό ώρμαγε και χτυπούσε
δεξιά ζερβά κι ανάστροφα κι όπου βολούσε ακόμα
κι άκουγες βόγγους δυνατούς και στεναγμούς μεγάλους
κι άκουγες κλάματα πικρά, κατάρες στην κατάρα
κι θάλασσες κοκκίνιζαν ως φέσια των αγάδων

Παρατίθεται επίσης στο τέλος του άρθρου βιβλιογραφία σχετική με τα θέματα που αναφέραμε στο άρθρο μας.

(συνεχίζεται)

Σχετικά άρθρα

ΕΡΙΚ ΕΜΑΝΟΥΕΛ ΣΜΙΤ και το «Αγαπητέ Θεέ»

Θανάσης Μουσόπουλος

“Τα Αδέλφια” του Milton Hatoum

Θανάσης Μουσόπουλος

Προσεγγίζοντας τον β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο – λογοτεχνία

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X