Sparmatseto
Μουσική

ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ ΤΡΟΥΒΕΡΕΣ (Trouveresses)

 

ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ ΤΡΟΥΒΕΡΕΣ (Trouveresses)

Γυναίκες συνθέτριες

 

 

ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ ΤΡΟΥΒΕΡΕΣ (Trouveresses)

Επίσης τον 12ο και 13ο αιώνα γνωστές γυναίκες συνθετριες αναπτύσσονται στην Βόρεια  Γαλλία, οι οποίες γραφουν τα ποιημάτα τους και τραγουδούν στην γλώσσα του βορρά “Langue doil”. Αυτή η γλώσσα η οποία είναι λατινογενής και αναπτύχθηκε στο βόρειο τμήμα της Γαλατίας, διατήρησε  ένα υπόστρωμα Κέλτικο και υπέστη μεγαλυτερη επιρροή από την γερμανική γλώσσα απο ότι η  συγγενική γλώσσα του οκ “la langue d’ oc” που διατηρείται στην νότια Γαλλία.

Η λέξη  “trouvere” έχει την ίδια ετυμολογία με την λέξη ‘trobadour” από το λατινικό ρήμα “tropare” που σημαίνει εφευρίσκω, συνθέτω, ανακαλύπτω.

Οι τρουβέρες συνθέτριες  σπουδάζουν σε ακαδημίες και μουσικά κολλέγια που ονομάζονται μενεστραντιζ (menestrandie ou menestrandise) και αυτές όταν αποφοιτούν ως μουσικοί ονομάζονται μενεστρέλ (menestrels).

 

1.-  Maroie de Diergnau  de Lille

H Maroie de Diergnau ήταν μία Γαλλίδα τρουβερές(Trouveresses) από την περιοχή της Λίλ(Lille) στην βόρεια Γαλλία, η οποία έζησε τον 13ο αιώνα.

Δύο απο τα τραγούδια της είναι γνωστά μέχρι σήμερα:

Ενα το “ Mout m’abelist quant je voi revenir.”

 

Και το δευτερο ένα   “jeu parti” βασισμένο σε διάλογο και συζήτηση όχι με σκοπό την αντιπαράθεση αλλά για την ευχαρίστηση αυτής καθεαυτής της συζήτησης.

 

“Je vous pri,Dame Maroie.”

 

Σε ικετεύω Λαίδη Μαργκο

Να αντιπαρατατεθεις με εμένα.

 

Μια γυναίκα αθώα και γαλήνια

αγαπιεται βαθειά και πιστά

και αγαπάει βαθεία σε αντάλλαγμα

 

Λαίδη Μαργκό αξίζει

να κρίνεις την αλήθεια δίκαια.

Μια και ο έρωτας

τους διακατέχει σε τέτοιο βαθμό

που τρυφερά αγαπούν ο ένας τον άλλον

ο καθένας με μια πιστή καρδιά, λέω…

 

 

2.- Blanche de Castille

Η Λευκή της Καστίλλης (Blanca de Castilla, 4 Μαρτίου 1188 – 27 Νοεμβρίου 1252) ήταν βασίλισσα της Γαλλίας ως σύζυγος του Λουδοβίκου Η’. Ήταν η τρίτη κόρη του βασιλιά της Καστίλλης Αλφόνσου του Η΄ και της Ελεονώρας της Αγγλίας (κόρης των βασιλιάδων Ερρίκου Β΄ και Ελεονώρας της Ακουιτανίας, αδελφής του Ιωάννη του Ακτήμονα).

Τον Μάιο 1200 επήλθε συμφωνία μεταξύ του βασιλιά της Γαλλίας Φιλίππου Β΄ Αυγούστου, και του θείου της Άγγλου βασιλιά Ιωάννη του Ακτήμονα, με την οποία ο γιος και διάδοχος του Γάλλου βασιλιά Λουδοβίκος θα παντρευόταν την αδελφή της Λευκής, Ουρράκα. Τότε επενέβη η γιαγιά της, βασιλομήτωρ Ελεονώρα της Ακουιτανίας, που ήξερε τον δυναμικό της χαρακτήρα και πρότεινε την Λευκή στην θέση της νύφης αντί της αδελφής της. Η πρόταση έγινε αποδεκτή και η Λευκή έφτασε στην Γαλλική αυλή μαζί με τον θείο της, όπου και έγινε ο γάμος της με τον Γάλλο διάδοχο.

 

Aκετά φιλόδοξη και πανούργα, πρότεινε στον σύζυγο της να καταλάβουν τον Αγγλικό θρόνο (1216) την εποχή που οι βαρόνοι έκαναν την επανάσταση κατά του βασιλιά τους και θείου της Ιωάννη. Την ενέργειά τους αυτή αποδοκίμασε ο πεθερός της βασιλιάς Φίλιππος – Αύγουστος, που αρνήθηκε να τους υποστηρίξει. Τελικά κατάφεραν μόλις για ένα χρόνο να καταλάβουν τον Αγγλικό θρόνο (1216 – 1217), οργανώνοντας η ίδια δύο εκστρατείες με τον Ευστάθιο Μοναχό και το Ροβέρτο του Τάραντα. Τελικά οι φιλοδοξίες της έπεσαν στο κενό και επέστρεψε στη Γαλλία.

Είχε μεγάλη επιρροή στον αδύναμου χαρακτήρα σύζυγό της την εποχή που ήταν βασιλείς (1223 – 1226). Μετά τον πρόωρο θάνατό του, ανέλαβε την αντιβασιλεία για λογαριασμό του διαδόχου βασιλιά Λουδοβίκου Θ΄ του Άγιου (το μεγαλύτερο από τα έξι επιζώντα τότε παιδιά της, από τα 12 που έκανε). Εκεί είχε να αντιμετωπίσει βαρύτατα προβλήματα που της κληρονόμησε ο σύζυγός της, όπως οι κρατικές υποθέσεις, η εξέγερση των βαρώνων και η επίθεση του βασιλιά της Αγγλίας (1230).

Η δυναμική γυναίκα δεν πτοήθηκε όμως σε τίποτα, ενώ βρέθηκαν δύο ισχυροί άντρες όπως o τροβαδούρος  Θεοβάλδος Α΄ της Ναβάρρας (Thibaut de Champagne) και ο απεσταλμένος του πάπα, διπλωμάτης, Ρομάνο Μποναβεντούρα, να της πλέξουν εγκώμια πέρα από την λυσσώδη αντιπάθεια που της είχαν οι περισσότεροι.

Πολλά ακούστηκαν για τον παράφορο έρωτα του  Θεοβάλδου με την χήρα του Λουδοβίκου του Λέοντα Λευκή της Καστίλλης, για την οποία έγραψε πολλούς στίχους. Ο πρώτος χρονογράφος που επιβεβαιώνει τις φήμες για έρωτα μεταξύ Θεοβάλδου και Λευκής ήταν ο Ρότζερ Βέντοβερ. Κατά τη μαρτυρία του, ο Θεοβάλδος είχε κυριευθεί με παράφορο πάθος προσπαθώντας αποδεδειγμένα να δηλητηριάσει τον Λουδοβίκο στην πολιορκία της Αβινιόν. Ο Ματθαίος Πάρις λέει άλλη μια ιστορία: ότι Γάλλοι βαρόνοι ζήτησαν από τον Λουδοβίκο Θ΄ να προκαλέσει τον Θεοβάλδο σε μονομαχία για να εκδικηθεί τον θάνατο του πατέρα του, αλλά μεσολάβησε η μητέρα του, Λευκή, και ο Λουδοβίκος αρνήθηκε.

Επίσης ο Μπoναβεντουρα  πολύ επιδέξιος διπλωματικός, οδήγησε τις διαπραγματεύσεις με το Raymond VII που κατάληξαν στη συνθήκη του Παρισιού τo έτος  1229.

Μετά την ενηλικίωση του γιου της, Λουδοβίκου, εξακολούθησε να εξασκεί πάνω του επιρροή, ασκώντας την αντιβασιλεία την εποχή που έλειπε στην Ζ΄ Σταυροφορία (1246)

Πέθανε το 1252 όταν ο γιός της Saint Louis βρίσκεται σε σταυροφορία με την συζυγό του Μαργαρίτα. Θα ταφεί στο αβαείο του Maubuisson και αργότερα μεταφέρεται στο αβαείο της  Lys.

     Γνωστό διασωθεν τραγούδι της είναι΅

“ Amours, u trop tart me sui pris

 

3.- Doete de Troyes

Η Doëte Troyes (1220-1265) είναι μία  τρουβερές (trouveresse — ή trouverre)  η μενεστρέλ (ménestrelle.)

Εγινε γνωστή ως  τρουβερές  ή μενεστρέλ στην αυλή του  Conrad IV Hohenstaufen. Αυτό το γεγονός αναφέρεται μέσα στο μυθιστόρημα του “Τριαντάφυλλου” “Roman de la Rose ή Guillaume Dôle “ (Το αποκαλούμενο μυθιστόρημα του τριαντάφυλλου ή  Guillaume Dole  είναι ένα μακρύ ποίημα των 5.656 στίχων  στη γλώσσα oïl, γραμμένο μέσα στο πρώτο τρίτο του xiiie αιώνας. Το μόνο διασωθεν αντίτυπο αυτού του κειμένου βρίσκεται μέσα σε ένα χειρόγραφο γραπτό στο τέλος του xiiie αιώνας, που συντηρείται στη αποστολική βιβλιοθήκη  του Βατικανού.  Το χειρόγραφο δεν υπογράφεται, αλλά αποδίδεται στον Jean Renart.)

Mέσα σε αυτό το μυθιστόρημα είναι γραμμένο το εξής κείμενο: «Άκουσε τα τραγούδια των menestrels και της  Doete Troyes.   Η  όμορφη Doete Troyes εκεί τραγούδησε αυτό το τραγούδι:

«Πότε επιστρέφει η εποχή…’

 

Επίσης  ένα τραγουδι του “υφασματος” :“chanson de toile”  αρχίζει με δύο λέξεις  “belle Doete: Ομορφη Ντουετ.

(Το αποκαλούμενο τραγούδι του υφάσματος ή του καμβά,(chanson de toile) ή τραγούδι της ιστορίας(Chanson de histoire), είναι ένα λογοτεχνικό είδος του Μεσαίωνα αποκαλούμενο με αυτό το τρόπο  επειδή οι γυναίκες τo τραγουδούσαν εργαζόμενeες. Αυτό το τραγούδι  μας εκθέτει μια περιπέτεια ή μια απλή κατάσταση ερωτευμένων.  Παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι στην σύγχρονη εποχή μας η Emilie  Simon μία γαλλίδα τραγουδίτσρια, τραγουδοποιός και συνθέτης  της ηλεκτρονικής μουσικής έχει γράψει ένα  τραγούδι που ονομάζεται” τραγούδι του υφάσματος” στο πρώτο λεύκωμά της)

 

4.- Marie de France

Η Marie de France(1160-1210), είναι μιά ποιήτρια-συνθετρια που έζησε στη Γαλλία και προπάντων στην Αγγλία.

Λέγεται ότι μπορεί να ήταν ηγουμένη σε μια μονή, ίσως ήταν μια αδελφή του Ερρίκου ΙΙ “Henry ΙΙ” , ίσως μια κόρη του Geoffery του Anjou, του κόμη του William Manderill του Σάσσεξ. Άλλος την τοποθετεί απλά ως παράνομη κόρη ενός βασιλικού πατέρα (όχι απαραιτήτως του βασιλιά).Αλλοι  ό, τι συνδέεται με την Ελεονώρα της Ακουιτανίας (Eleanor Aquitane). Αρκετοί μεσαιωνολόγοι έχουν προτείνει ότι θα μπορούσε να είναι η κόρη του Waleran IV, που παντρεύτηκε τον Hugh Talbot, το έτος 1170, και πήγε να ζήσει μαζί του στη γη της Αγγλίας αλλά αυτή η υπόθεση είναι εξαιρετικά απίθανη.

Είναι ακόμα άγνωστο  εάν αυτό είναι το αληθινό όνομά της.

Σημειωτέον ότι οι μύθοι του Αισώπου διαβάσθηκαν και απέκτησαν πολλούς μιμητές από τον  δωδέκατο έως τον δέκατο όγδοο αιώνα.  Ο Ρομαντισμός του δέκατου ένατου αιώνα  αποκάλυψε τέτοιες μυθικές ιστορίες σε στίχους γραμμένους στα παλιά γαλλικά σε κείμενα αγγλονορμανδικό που ονομάζονται “lais” . Η Marie de France ανήκει σε αυτή τη γενιά των δημιουργών που ανέδειξε την “ευγενική αγάπη “l amour courtois” στη λογοτεχνία, μέσα από θρύλους της Βρετανίας γραφοντας τα περίφημα “lais”. Τα Lais της έχουν ένα «κελτικό μοτίβο» και φιλοξενούν πάντα  μια γυναίκα ως κύριο χαρακτήρα. Αυτή η γυναίκα είναι αυτή που προωθεί την ιστορία και επιλύει τη σύγκρουση στο τέλος. Κάθε ένα από τα Lais της Marie  είναι μια κριτική στη φεουδαρχία. Αυτή η κριτική  γίνεται μέσω της βασάνου  των χαρακτήρων των ερωτευμένων άνδρών  και  των  γυναικών. Αυτές οι ιστορίες αναγκάζουν τον αναγνώστη  να διαμορφώσει μια διαφορετική ερμηνεία  της ιστορίας.

Δώδεκα ιστορίες ”Λαΐς”  είναι αφιερωμένες σε ένα βασιλιά,πιθανώς τον Henry II.

Πιθανολογείτια ότι η Marie de France καταλαμβάνει μια διακεκριμένη θέση μεταξύ των ποιητών της αγγλονορμανδικής σχολής. Ηταν μιά  ισχυρή γυναίκα και δεν δίστασε  να συμμετάσχει σε αυτό το είδος της λογοτεχνίας (ποίησης) ενώ νωρίτερα είχε αρχίσει να μεταφράζει στα λατινικά πολλαπλά θέματα από την αρχαία ιστορία. Αλλά γρηγορα αντιλαμβάνεται ότι αυτό το είδος της εργασίας της μεταφράσεως αρχαίων κειμένων είχε υιοθετηθεί από τους περισσότερους συγγραφείς της εποχής της γι’ αυτό το λόγο το εγκατέλειψε  Στη συνέχεια έγραψε τους μύθους “Breton Lais”.

Μία από αυτές τις ιστορίες είναι το λαϊκό Lanval  που μιλάει για τον Αρθούρου. Αφηγείται ότι η αγάπη είναι  συχνά στο περιθώριο της κοινωνίας (εννέα από τα δώδεκα Λαΐς μιλούν για την παράνομη αγάπη) και αυτό είναι το κύριο θέμα της συλλογής. Η συντομότερη, αλλά ίσως η πιο όμορφη από τα κείμενα αυτά είναι η ιστορια το “αγιόκλημα”  και αναφέρεται στην ιστορία του Τριστάνου ​​και Ιζόλδης. Αρκετές απο τις ιστορίες Λαΐς διασχίζουν  το πραγματικό σκηνικό του κόσμου με ένα μάλλον απαισιόδοξο βλέμμα όπου ο πόνος και η ταλαιπωρία κυριαρχεί για να επιτευχθεί η αρχική χαρά και  ευτυχία.

Ταλαντούχος παραμυθάς η  Marie de France πρόσθεσε ένα ευγενικό τόνο και μιά ποιητική μαγεία στα  θέματα της Βρετανίας. Μια διακριτική συγκίνηση αναδύεται από τις ιστορίες όπου η συγγραφέας προτιμά τον οίκτο και την συμπόνια για τους χαρακτήρες της. Το ύφος της έχει μια αξιόλογη οικονομία των μέσων, και αναγνωρίζεται εύκολα από την απλότητα στη σύνθεση της ιστορίας, με  μια πολύ απλή και με σαφήνεια γλώσσα.

Εκτός από τα έργα  “Λαΐς η  Marie είναι η συγγραφέας του Ysopet που είναι η πρώτη γαλλική προσαρμογή των μύθων του Αισώπου, που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1167 και 1189, και η Espurgatoire του Αγίου Πατρικίου, ένα μυθιστόρημα που προσφέρει μια λεπτομερή ανάλυση του πόνου του Καθαρτηρίου, σύμφωνα με την παράδοση του ταξιδιού στη μετά θάνατον ζωή.

Μια συλλογή από δώδεκα Λαΐς που μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο κατηγορίες: Λαΐς νεράιδα (Lanval, Yonec …) και ρεαλιστική Λαΐς (Eliduc, Η Laostic …).

Lai Yonec

Lai Ash

Lai Chaitivel (Η ταλαίπωρη)

Lai Lanval

Lai Milun

Lai des deux amants (δύο εραστές)

Lai Eliduc

Lai Bisclavret

Lai Guigemar

Lai Equitan

Lai Αγιόκλημα

Ο λυκάνθρωπος

Lai Lai Laostic ή η eostic (Μπρετόν eostig = “αηδόνι”)

Μύθοι (Ysopet)

Σχετικά άρθρα

Ο Στέφανος Κορκολής μιλά στο sparmatseto

Βασίλειος Μακέδος

2019 Έτος Σκαλκώτα: 70 χρόνια από τον θάνατο του σημαντικότερου Έλληνα συνθέτη

Βασίλειος Μακέδος

Τα ιδιαίτερα γνωρίσματα της Βυζαντινής Μουσικής και οι αντίστοιχες επιρροές που διαμόρφωσαν τη δυναμική της

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X