Sparmatseto
Βιβλίο

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΘΡΑΚΗΣ | ΘΡΑΚΙΚΗ ΕΠΕΤΗΡΙΔΑ ΤΟΥ Μ.Ο.ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ

 

ΑΦΙΕΡΩΜΑ ΣΤΑ ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΘΡΑΚΗΣ | «ΘΡΑΚΙΚΗ ΕΠΕΤΗΡΙΔΑ» ΤΟΥ Μ.Ο.ΚΟΜΟΤΗΝΗΣ  (1980 – 2009), 2 ΚΕΙΜΕΝΑ ΜΕ ΘΡΑΚΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ ΤΟΥ ΘΑΝ. ΜΟΥΣΟΠΟΥΛΟΥ

 

 

ΘΡΑΚΙΚΗ ΕΠΕΤΗΡΙΔΑ

Πολλοί και πολλές σημαντικοί άνθρωποι, από τη Θράκη και όχι μόνο, είναι οι συγγραφείς των άρθρων που δημοσίευσαν το μόχθο και τη δημιουργία τους στους έντεκα τόμους του περιοδικού. Στο τέλος κάθε τόμου υπάρχουν τα βιογραφικά των συνεργατών. Δεν έχω υπόψη μου αν δημοσιεύθηκε γενικό ευρετήριο του συνόλου των τόμων, έργο χρήσιμο και απαραίτητο.

Θα περιοριστώ στη δική μου συμμετοχή. Διαρκής ήταν η παρουσία μου σε όλους τους τόμους της «Θρακικής Επετηρίδας», εκτός από τον έβδομο τόμο / 1987-90, που ήταν αφιερωμένος στον καθηγητή αρχαιολογίας Γεώργιο Μπακαλάκη.

Αναφέρω,  το άρθρο του 2ου τόμου του 1981, «Εισαγωγικές έννοιες. Οι διαστάσεις στην ανθρωπολογική φιλοσοφία», σελ. 486 – 489. Το άρθρο αυτό αποτελεί κεφάλαιο του βιβλίου μου «Αγωνία και Πίστη στο σύγχρονο άνθρωπο – Περιδιάβαση σε δομές Ανθρωπολογίας», που ολοκλήρωσα το 1972 και δημοσίευσα το 2013. Στο άρθρο της Θρακικής Επετηρίδας, εξετάζω την έννοια των διαστάσεων στην ψυχολογία, στη φιλοσοφία, στην καθημερινή γλώσσα, στα μαθηματικά. Σκοπός μου η διερεύνηση των εννοιών της αγωνίας και της πίστης.

Παραθέτω από την κατακλείδα του άρθρου:
«Όσοι ασχολούνται με την κοινωνία και το σύμπαν μόνο ως αντικείμενο βιοτικού πορισμού, αυτοί βρίσκονται πέρα από κάθε αγωνία και πίστη.
Όσοι ένιωσαν το διάλογο της ζωής στο πιο ουσιαστικό βάθος του, αγωνίστηκαν και πίστεψαν…
».
[Για το βιβλίο «Αγωνία και Πίστη… » παραπέμπω στο κείμενό μου «ΠΡΩΙΜΑ ΔΟΚΙΜΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΗΣ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑΣ (1970 – 75)]

 

Στη συνέχεια θα παρουσιάσουμε τα υπόλοιπα άρθρα, θεματολογικά καταταγμένα σε τρεις ενότητες: Α. Ιστορία Θρακικής Λογοτεχνίας – Β. Γενικά θέματα Θράκης (Δημόκριτος, Ρήσος, Ναυτική Ιστορία) και Γ. Λογοτέχνες Θράκης (Κ. Βέικου Σεραμέτη, Γ. Βιζυηνός) – Λογοτεχνία για Θράκη (Κ. Παλαμάς).

 

Α. ΙΣΤΟΡΙΑ ΘΡΑΚΙΚΗΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ

Δύο άρθρα περιλαμβάνονται στην ενότητα αυτή, από ένα τομέα που έπαιξε σημαντικό ρόλο στην όλη πορεία και εργασία μου:
1. «Θρακική Λογοτεχνία. Στοιχεία και σκέψεις για τη Θέση της», τ. 1, 1980, σελ. 239 – 244
2. «Συνοπτική Ιστορία Θρακικής Λογοτεχνίας», τ. 3, 1982, σελ. 175 – 215
Τα δύο αυτά άρθρα αποτελούν, κατά κάποιο τρόπο, τη βάση για τη σαραντάχρονη πορεία μου στη μελέτη και παρουσίαση της Θρακικής Λογοτεχνίας.

  1. Στο πρώτο άρθρο, γραμμένο το καλοκαίρι του 1980, αναφέρομαι γενικά στο ρόλο της λογοτεχνίας, στη θρακική λογοτεχνία, στα προβλήματα που αντιμετωπίσαμε στη μελέτη της, σε ονόματα θρακών λογοτεχνών του 19ου και 20ου αιώνα και στη διασπορά τους στο χώρο. Όσον αφορά τη θέση τους στα βιβλία Νέων Ελληνικών της Μέσης Παιδείας, σημειώσαμε ότι μόνο πέντε εκπρόσωποι ανθολογούνται: Μ. Λουντέμης, Γ. Βιζυηνός, Κ. Βάρναλης, Π. Παπαχριστοδούλου, Χρ. Τσούντας. Το άρθρο μου ολοκληρώνεται με προτάσεις για εμπλουτισμό των σχολικών εγχειριδίων με θρακιώτες / θρακιώτισσες συγγραφείς, έκδοση Λεξικού Θρακιωτών, με δράσεις του ραδιοφωνικού σταθμού Θράκης, του τοπικού τύπου, των πολιτιστικών συλλόγων, του Θεάτρου Θράκης του ΚΘΒΕ, όπως και με την έκδοση Ιστορίας Θράκης.
  2. Το δεύτερο άρθρο αποτελεί μια συνοπτική μεν, αλλά πάντως Ιστορία Θρακικής Λογοτεχνίας, καρπό μιας δεκαετούς έρευνας. Η Δομή του άρθρου:
    – Εισαγωγή, σελ. 176
    Α. Ιστορία Θρακικού Χώρου, σελ. 177 – 178
    Β. Πολιτιστική Ιστορία Θράκης, σελ. 178 – 179
    Γ. Δημοτικά Τραγούδια Θράκης, σελ. 179 – 180
    Δ. Λόγιοι Θρακιώτες Τουρκοκρατίας (1360 ως 1880), σελ. 180 – 184
    Ε. Κύκλος της Κωνσταντινούπολης, σελ. 184
    ΣΤ. Από τον Βιζυηνό ως τον Παπαχριστοδούλου, σελ. 184 – 189
    Ζ. Σύγχρονοι Θρακιώτες Λογοτέχνες, σελ. 189 – 205
    – Μικρή Ανθολογία Σύγχρονης Θρακιώτικης Ποίησης, σελ. 205 – 212
    – Επίλογος, σελ. 212 – 213
    – Μικρή Θρακική Βιβλιογραφία, σελ. 213 – 215 (για όλα τα παραπάνω κεφάλαια).

 

Θρακική Λογοτεχνία

Θα κλείσουμε την ενότητα των εργασιών μου με μια μικρή αναφορά στη Θρακική Λογοτεχνία
Ο ενιαίος χώρος της Θράκης από τον 14ο αιώνα υποτάσσεται στους Οθωμανούς. Οι πρώτοι αιώνες ήταν σκοτεινοί και δύσκολοι. Αντίθετα, ο 18ος και ο 19ος ήταν αιώνες οικονομικής και πολιτιστικής ακμής. Ο Λόγιος και Λαϊκός πολιτισμός της Θράκης σ’ όλη τη διάρκεια της Οθωμανικής κατοχής διασώζεται και αναπτύσσεται. Τα αστικά κέντρα της Θράκης, κυρίως η Κωνσταντινούπολη, η Αδριανούπολη, η Φιλιππούπολη με τα εκπαιδευτικά ιδρύματα, με τους κοσμογυρισμένους εμπόρους, τους μορφωμένους κληρικούς έγιναν οι εστίες για τη άνθηση. Δημιουργήθηκαν οι κατάλληλες κοινωνικοοικονομικές συνθήκες. Σημαντικός ήταν ο ρόλος των πολιτιστικών – φιλεκπαιδευτικών συλλόγων, ενώ η θέση της γυναίκας βελτιώνεται. Θέατρα, Ωδεία, Εφημερίδες και Περιοδικά συμπληρώνουν την εικόνα της ανάπτυξης της Θράκης. Η Βασιλεύουσα μέσα στις νέες συνθήκες και με τις ανάλογες «προσαρμογές» εξακολούθησε να αποτελεί το πνευματικό κέντρο της ενιαίας Θράκης. Κάτω από όλα αυτά τα δεδομένα μπορούμε να μιλήσουμε για τη Θρακική Αναγέννηση κατά τον 19ο αιώνα. Μετά την δημιουργία του μικρού νεοελληνικού κράτους μετά την Επανάσταση, πολλοί λόγιοι φεύγουν από τη Θράκη και έρχονται στην Αθήνα, συνεχίζοντας το έργο τους. Ο 19ος αιώνας για την ενιαία Θράκη είναι ένα όριο πολυσήμαντο. Έχουμε, εκτός από τη Θρακική Αναγέννηση και την αρχή της διάσπασής της. Το 1878 αυθαίρετα ανακηρύσσεται αυτόνομη και το 1886 προσαρτάται η Βόρεια Θράκη/ Ανατολική Ρωμυλία στη Βουλγαρία. Αντίστοιχα, από τις Μεγάλες Δυνάμεις, στα 1923 η Ανατολική Θράκη παραχωρείται στην Τουρκία. Το 1/10 της Θράκης, η νοτιοδυτική στα 1920 ελευθερώνεται και ενσωματώνεται στην Ελλάδα.

Μιλώντας για Θρακική Λογοτεχνία των τελευταίων, κυρίως, δύο αιώνων, αναφερόμαστε στους πρωτοπόρους Γ. Βιζυηνό και Κ. Βάρναλη, από την Ανατολική και Βόρεια Θράκη / Ανατολική Ρωμυλία αντίστοιχα, στους λογοτέχνες που πρόσφυγες κατέκλυσαν την Ελλάδα αλλά και το εξωτερικό και, τέλος, για τους λογοτέχνες άνδρες και γυναίκες που δραστηριοποιήθηκαν από το 1919/1920 ως σήμερα στην Ελληνική Θράκη.

(συνεχίζεται)

Σχετικά άρθρα

Όσα βιβλία θες, όποια βιβλία θες! | Δωρεάν voucher βιβλίου από το ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Το ΚΘΒΕ… στις βιβλιοθήκες των σχολείων

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Βύρων Αθανίτης, “Το σπαθί του Αυτοκράτορα” | Της Λεύκης Σαραντινού

Λεύκη Σαραντινού

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X