Sparmatseto
Μουσική

Γυναίκες Συνθέτριες | ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ ΤΡΟΜΠΑΙΡΙΤΖ (Trobairitz)

γλώσσας

Γυναίκες Συνθέτριες | ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ  ΤΡΟΜΠΑΙΡΙΤΖ (Trobairitz)

 

 

ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ  ΤΡΟΜΠΑΙΡΙΤΖ

Τον 12ο και 13ο αιώνα εκτός των θρησκευτικών κοινοτήτων γνωστές γυναίκες συνθετριες αναπτύσσονται στην Νοτια Γαλλία-Oξιτανία με το όνομα “Trobairitz”, οι οποίες είναι προνομιούχες αρχόντισσες. Η Οξιτανία (οξιτανικά: Occitània) γνωστή και ως País d’Òc, «χώρα του Οκ», είναι  η ιστορική περιοχή στη νότια Ευρώπη όπου παραδοσιακά ομιλείτο η οξιτανική γλώσσα και όπου σήμερα συνεχίζει να ομιλείται κυρίως ως δεύτερη, προφορική γλώσσα.  Ολές οι γυναίκες  προβηγκιανής προέλευσης με η ονομασία “Trobairitz”, που προέρχεται από την λέξη “τροβαδούρος”,  γραφουν στην οξιτανική διάλεκτο ή γλώσσα του “Oc” λυρική ποίηση με μουσική συνοδεία, δηλαδή  τραγούδια που ονομάζoνται “Canso” ή “Tenson”. Κάθε Canso είναι ένα μεγάλο τραγούδι το οποιο περιλαμβάνει 40 εως 60 στίχους διαιρούμενο σε δίστιχα(Coblas) και αποστέλλεται  (tornada) σε έναν αποδέκτη. Κάθε “Tenson είναι ένα τραγούδι που εμπεριέχει ένα είδος λεκτικής πυγμαχίας “jeu parti” βασισμένο σε διάλογο και συζήτηση όχι με σκοπό την αντιπαράθεση αλλά για την ευχαρίστηση αυτής καθεαυτής της συζήτησης. Εχουν διασωθεί περίπου εκατόν δέκα (110) βιογραφίες Vida των τροβαδούρων δηλαδή κείμενα σε πρόζα που συνοδεύουν τα “Canso” από τα οποία μαθαίνουμε πολλά για τις γυναίκες συνθετριες με το όνομα  Trobairitz. Συνήθως πολλά ποιήματα συνοδεύονται από Razos δηλαδή μία λεπτομερειακή αναφορά των συνθηκών κάτω από τις οποίες έχει γραφεί το ποίημα ή και σύντομη βιογραφία του ποιητή. Oι γυναίκες Trobairitz δεν φοβούνται να πουν τις απόψεις και τα συναισθήματα τους. Οι γυναίκες αυτές αποτελούν παράδειγμα της καταπολέμησης της στερεοτυπικής εικόνας της υποτακτικής και υπάκουης γυναίκας.

Είναι αλήθεια ότι η εκκλησία είχε αναπτύξει ένα θεολογικό είδος “έχθρας” όσον αφορά τον έρωτα, με μια απόρριψη του σώματος. Εντούτοις, αυτή η «θεολογική δυσπιστία» στηρίζονταν σε μια διαπίστωση κοινή από όλες τις πνευματικότητες: την “ευαίσθητη εμπειρία”. Η ευαίσθητη εμπειρία γενικά και όχι μόνο μέσα στον ερωτικό τομέα είναι από τη φύση της παραπλανητική. Αφενός επειδή τρέφεται από την “προσκόλληση”, αφετέρου επειδή εγκαθιδρύει μια “περικεκομμένη εικόνα του πραγματικού”.  Θέλοντας οι Trobairitz”,  να αποκτήσουν πρόσβαση  στη γνώση του θείου χρησιμοποιούν ευαίσθητα μέσα και διατυπώνουν και ζουν την AMOUR COURTOIS– ευγενική αγάπη!!! Αυτη η χρησιμοποίηση των ευαίσθητων μέσων είναι βέβαια εντελώς αντιφατική και πολλές φορές επικίνδυνη.

Ερευνώντας κατά τον μεσαίωνα την “ευγενική αγάπη”, διαπιστώνουμε τη φυσική ύπαρξη της πολυπόθητης δεσποινίδας, πού ανακηρύσσεται σε ένα καθαρό σύμβολο (τέτοια ήταν η Βεατρίκη του Δάντη). Η έκφραση «ευγενική αγάπη» είναι ο  τρόπος και η προσπάθεια να έλξει ένας άντρας μια γυναίκα χωρίς να την προσβάλλει και απαγγέλοντας ποίηση!!!!.

Αυτή η έννοια AMOUR COURTOIS– ευγενική αγάπη” έχει κωδικοποιηθεί το 1883 από το Gaston Paris, ιστορικό της μεσαιωνικής ποίησης. Η μεσαιωνική έκφραση στην οξιτανική ποίηση  είναι  finamor”. Υποδεικνύει  με γενικό τρόπο τη στάση που κρατά μια γυναίκα της καλής κοινωνίας. Η ευγενική αγάπη είναι ουσιαστικά μία σχέση υποτέλειας με ψευδογονεικά στοιχεία ενός άντρα σε μία γυναίκα. Η παράδοση της ευγενικής αγάπης άκμαζε μέσα στη μεσαιωνική Ευρώπη, κυρίως στην Οξιτανία  και στη Βόρεια Γαλλία από τον  12o αιώνα χάρη στην επιρροή της Ελεονόρας της Ακουιτανίας  και της Marie της Γαλλίας, της κοντέσας της Σαμπάνιας και  του  Chretien de Troyes . Η ευγενική αγάπη αντλεί ίσως την προέλευσή της από την ανατολή και μέσα από την αραβο-ανδαλουσιανή λογοτεχνία, κυρίως από τον άραβα ποιητή του 9ou αιώνα “Ibn Dawoud”,  που  θεωρείται  ο «θεωρητικός της ευγενικής αγάπης» ή από τον φιλόσοφο“Ibn Hazm”.  Πράγματι, ένας των προδρόμων της ευγενικής αγάπης των τροβαδούρων είναι ο “Γουλιέλμος Θ΄ της Ακουιτανίας   (1071-1127)” και παππούς της Ελεονώρας της Ακουιτανίας.    Ο Μεσαίωνας, έδωσε στην “ευγενική αγαπη” κάποια τρέχοντα χαρακτηριστικά: 1.- ο άντρας πρέπει να είναι στην υπηρεσία της κυρίας του, στην ικανοποίηση των επιθυμιών της και να της αφιερώνεται με  πίστη. 2.- Είναι μια αγάπη εκτός του γάμου, αδιάφθορης όχι πλατωνικής και αποκαθαίρεται μέσα από το σώμα όσο και το πνεύμα και τη ψυχή. 3.-Απευθύνεται συχνά σε μια απρόσιτη, μακρινή γυναίκα ενός διαφορετικού κοινωνικού επιπέδου. Ένα βάσανο, συγχρόνως ευχάριστο και επίπονο . 4.- Η ευγενική αγάπη υπερέχει πράγματι έναντι του γάμου: μια παντρεμένη γυναίκα μπορεί έτσι να αφήσει να μιλήσει η καρδιά της σύμφωνα με τους ακριβείς κανόνες της ευγενικής αγάπης. Αυτή η κωδικοποίηση του ερωτευμένου παιχνιδιού είναι στενά εξαρτώμενη  με την τάξη των ιπποτών.  Μπορεί να θεωρηθεί  ένα ανδρικό, “εκπαιδευτικό παιχνίδι”, στο οποίο οι νέοι εξασκούνται στα συναισθήματά τους, όπως μαθαίνουν να κατέχουν το σώμα τους μέσα σε ένα άθλημα.

 

sunthetries-mesaiwnas2-sparmatseto

 

Η  Γαλλίδα συγγραφέας Jacqueline Kelen διατυπώνει την εξής άποψη:

 “Ο  ρόλος που έπαιξε στο XIIème αιώνας η ευγενική κυρία όσον αφορά τροβαδούρους ενσωματώνεται στην  έννοια του “Μονόκερου”  που βλέπουμε στο μουσείο Κλουνύ στο Παρίσι: Δεν είναι η γυναίκα  που  ζητά από τον άντρα  να μείνει σε αυτήν,  να ενωθεί με αυτήν και  να αποκτήσει παιδιά με αυτόν.  Είναι η γυναίκα “καθρέφτης” που  προσκαλεί  τον άντρα να ανυψωθεί  μέχρι τον πιο όμορφο τον πιο σπάνιο ευαυτό του. Του ψιθυρίζει ότι πρέπει να τοποθετηθεί στον κόσμο και να ανακαλύψει σε αυτόν τον φωτισμό του. Είναι  ένας  σύγχρονος  επίπονος ρόλος με σκοπό την εξύψωση. Η “ευγενική κυρία”  εξυψώνοντας τον άντρα θέλει  ακατάπαυστα να του θυμίσει ότι δεν πρέπει να ικανοποιηθεί   με τον ρόλο του “ καλού πατέρα,  καλού συζύγου ή  επιτυχημένου   επιχειρηματία”  αλλά ότι είναι επίσης ένας ΠΡΟΣΚΥΝΗΤΗΣ ΤΗΣ ΣΟΦΙΑΣ  και ότι δεν πρέπει να ξεχάσει τη ψυχή του!!!

 

Νa Alamanda

Το έργο της είναι γνωστό σε μας από μια μορφή ποιητικής συζήτησης(tenso) με τον Girault de Borneil ο οποίος είχε χαρακτηριστεί από τον Δάντη ως ο δεύτερος καλύτερος τροβαδούρος μετά τον Arnaut Daniel.  Αναφέρεται, επίσης το όνομα της με άλλους τρεις τροβαδούρους ή trobairitz, γεγονός που φαίνεται να δείχνει ότι είχε μια σημαντική θέση στη λογοτεχνική κοινωνία της εποχής. Για πολλούς φαίνεται να είναι το ίδιο πρόσωπο με την trobairitz Almande de Castelnau γεννημένη το έτος 1160 στην ίδια πόλη.

 

Almucs de Castelou

Η Almucs Castelnou ή Almodie Châteauneuf-Randon  γεννήθηκε γύρω στα 1190 στην περιοχή Gevaudon της Προβηγκίας.  Είναι γνωστή για τα γραπτά της που αντάλλασσε με την  τrobairitz Iseut de Capio. Πιστεύεται ότι ήταν η σύζυγος του Guigue Châteauneuf-Randon και ως εκ τούτου η μητέρα του Guillaume de Châteauneuf, ο οποίος ήταν η κορυφή του Τάγματος του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ φέροντας τον τίτλο του Μεγάλου Μαγίστρου.(Αυτός ο τίτλος είναι η ανώτατη αρχή του Τάγματος και έχει τα ίδια δικαιώματα και την ίδια κατάταξη με αυτής του καρδινάλιου).

Από τα γραπτά της μας μένει μια στροφή από ένα tenso με την Ιζόλδη (Iseut de Capio)

 

Κυρία Ιζόλδη, εάν ήξερα

Ότι αυτός μετανόησε για την μεγάλη απάτη

Που διέπραξε εναντίον μου

Θα ήταν δίκαιο να τον συγχωρούσα.

Αλλά αυτός δεν θέλει να αναγνωρίσει

Το λάθος του: και εγώ δεν μπορώ να τον συγχωρήσω.

Αλλά εάν εσείς τον οδηγούσατε στην μετάνοια

Θα μπορούσατε γρήγορα να με κάνετε να αλλάξω.

 

Azalais d’ Altier

Προέρχεται από την αρχαία οικογένεια της Altier. Ήταν σύγχρονη του τροβαδούρου Uc de Saint-Circ, ο οποίος για να διδάξει τους Ιταλούς, έγραψε  βιογραφίες  (Vidas) των τροβαδούρων και μια γραμματική της προβηγκιανής διαλέκτου. Σε αυτόν τον εξέχοντα τροβαδούρο  αφιέρωνε τα τραγούδια της. Αυτή είναι η μόνη γυναίκα που είναι γνωστό ότι έχει γράψει ένα τραγούδι αγάπης «Γεια σου Αγάπη» Tanz salutz e tantas amors.  Σήμερα υπάρχει ένας δρόμος Azalaïs της Altier στην πόλη του Μονπελιέ, αφιερωμένος στην μνήμη της.

H Azalais  ήταν  μια μορφωμένη γυναίκα η οποία είχε εξοικειωθεί με τον λογοτεχνικό κύκλο τον διαμορφωμένο επάνω στην Ελληνική και Ρωμαϊκή μυθολογία που ονομαζόταν «Matter of Rome» και είχε μελετήσει  το μεσαιωνικό μυθιστόρημα «Le Roman de Troie» του Benoît de Sainte-Maure (1160 – 1170). Αυτό το μεσαιωνικό μυθιστόρημα «Le Roman de Troie»  είναι μία σύνθεση από  40.000 οκτασύλλαβους στίχους και αποτελεί το κυρίαρχο έργο της ρωμαϊκής γλώσσας. Δείγμα αυτής της εξοικείωσης και της επαφής της με το μεσαιωνικό μυθιστόρημα αποτελεί το απόσπασμα  από το τραγούδι αγάπης της Χρυσηίδας στο οποίο έρωτας του νεαρού πρίγκιπα της Τροίας Τρωίλου με την κόρη του μάντη Κάλχα Χρυσηίδα έχει ακριβό τίμημα, αφού οι Τρώες συμφωνούν με τους Αχαιούς να ανταλλάξουν τη Χρυσηίδα με έναν αιχμάλωτο πολεμιστή. Η Χρυσηίδα θα προδώσει πολύ σύντομα την αγάπη του Τρωίλου, και ο πόλεμος που θα αρχίσει ξανά θα οδηγήσει στο θάνατο του Πάτροκλου και του Έκτορα, που δολοφονείται άνανδρα από τον Αχιλλέα. :

«…Η Χρυσηίδα, επειδή ήταν άστατη

στην καρδιά, άφησε τον Τρωίλο

για την αγάπη της για τον  γιο του Τυδέα…»

 

Αzalais de Porcairagues

Αγάπησε τον Guerrejat Gui, τον αδελφό του Guilhem VII του Μονπελιέ και έχει συνθέσει πολλά τραγούδια για αυτόν. Το μόνο τραγούδι που έχουμε είναι πιθανόν να απευθύνεται σ ‘αυτόν. Αν και αυτή η σύνθεση είναι  52 στίχων, οι σημαντικές διαφορές στο χειρόγραφο  κείμενο δείχνουν ότι δεν έχει υποβληθεί σε ένα αντίγραφο. Το τραγούδι πιθανώς έχει συντεθεί το έτος 1173 λίγο μετά το θάνατο του τροβαδούρου Raimbaut d’ Orange (ένα εξάδελφο του Guerrejat Gui).

 

Beatriz ή Bieris de Romans

Η Bieris ή Beatrice γεννήθηκε στις αρχές του 13ου αιώνα. Γενέτειρα της ήταν η Romans κοντά στο Montelimar. Εκτός από το όνομά της που περιλαμβάνει τον τόπο γεννήσεώς της, τίποτε δεν είναι γνωστό για τις λεπτομέρειες της ζωής της.  Άφησε ένα τραγούδι(Canso): «Na Maria, pretz e fina valors –Αρχόντισσα Μαρία με αμέριστη αξία και διάκριση». Είναι ένα ποίημα γραμμένο στο τυπικό στυλ των τροβαδούρων για την αριστοκρατική αγάπη. Ίσως είναι ένα ποίημα λεσβιακής αγάπης. Έχει ακόμη ερμηνευθεί ότι απευθύνεται στην Παναγία εξαιτίας της ειλικρίνειας και της αθωότητας των στίχων.

 

Beatriz de Dia  (1160-1212)

Η κοντέσσα BEATRIZ DE DIA,  ήταν  σύζυγος του Γουλιέλμου του Πουατιέ. Αυτή η γυναίκα  όμως αγαπούσε το τροβαδούρο Raimbaud της Orange, που ήταν άπιστος. H Beatriz de Dias απογοητευμένη από τον Raimbaut d’Orange, έγραψε  δυστυχισμένη και παθιασμένη από την αγάπη της γι ‘αυτόν ένα τραγούδι στην διάλεκτο της Προβηγκίας chantar mer de so queu no voldria“. Το  μόνο γνωστό canso(ποίημα-αγαπης) της που επιβιώνει με την μουσική του καταγεγραμμένη και ανέπαφη Το ποίημα έχει την μορφή ΑΑΑΑ / ΒΑΒ.  Σε αυτό η Beatrice de Dia επιπλήττει τον άπιστο εραστή της και του θυμίζει τις δικές της μεγάλες αρετές. ωστόσο εξακολουθεί να αναγνωρίζει τον Raimbaut d’Orange ως έναν εξαιρετικά αξιότιμο ιππότη, ενώ εκφράζει την απογοήτευση της, αφού  τελικά στράφηκε μακριά από αυτήν:

“…Να τραγουδήσω πρέπει

για το ότι δεν έχω τόση πίκρα γι’ αυτόν που είναι

η αγάπη μου.

Που τον αγαπώ όσο κανένας άλλος.

Η καλοσύνη και η ευγένειά μου

δεν του κάνουν εντύπωση,

Ούτε η ομορφιά μου, η αρετή ή η εξυπνάδα μου

Κι έτσι είμαι εξαπατημένη και προδομένη

Όπως θα ήμουν αν ήμουν άσχημη.

Ένα πράγμα με παρηγορεί, ότι ποτέ δεν σε αδίκησα,

αγάπη μου,

με συμπεριφορά μου απέναντί σου.

Και χαίρομαι που η αγάπη μου είναι μεγαλύτερη από την δική σου.

Αγάπη μου μια και είσαι πιο άξιος είσαι υπεροπτικός απέναντί μου, με τα λόγια και την στάση σου, αλλά είσαι φιλικός προς οποιονδήποτε άλλον….”

 

Alais Yselda και   Carenza

H Alais και η Yselda (η Ιζόλδη) ήταν δύο νεαρές αδελφές πιθανώς μοναχές, οι οποίες έγραψαν ένα τραγούδι στην προβηγκιανή διαλεκτό με μια ηλικιωμένη γυναίκα ονόματι Carenza. Αυτό το ποίημα ξεκινάει με τον στοίχο: “ Na Carenza al Cors bel avinen”(Αγαπημένη Carenza με το υπέροχο σώμα).Υπάρχει βέβαια μία εναλλακτική ερμηνεία που θεωρεί ότι υπάρχουν δύο συνομιλίτριες στο ποίημα και όχι τρεις.

Η Carenza συμβουλεύει τις συνομιλιτριές της(ή συνομιλητή της) να αποφύγει τον γήινο γάμο και να “παντρευτεί τον Θεό”. Σύμφωνα όμως με την ερμηνεία του Pierre Bec (καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Πουατιέ, φιλόλογου και  ερμηνευτή της Οξιτανικής γλώσσας) η Carenza προτείνει έναν γάμο με έναν μορφωμένο κληρικό, ο οποίος θα εκτιμήσει την παρθενία της και θα της χαρίσει έναν ένδοξο γιο. Ίσως η πιο αντισυμβατική ερμηνεία έχει δοθεί από την Patrician Anderson η οποία θεωρεί ότι το ποίημα είναι μία σάτιρα  σχετικά με την ματαιοδοξία της γυναίκας μέσα στο  γάμο και ως εκ τούτων η     Carenza αντιπροσωπεύει την παρθένα, η Alais την αγρότισσα και η Yselda την αρχόντισσα.

 

Na de Castelloza

Ήταν μια κυρία του αρχοντικού του Oze, ενός κάστρου χτισμένου σε ένα λόφο(Puech) με θέα τα φαράγγια της Auze   στην Sénezergues μέσα στη Carladès. Ανήκε στην οικογένεια του Escaffre. Εκτός από τις δύο μινιατούρες, διασώζεται  ένα  πορτρέτο για αυτήν από τον Hugh Saint-Cirq του δέκατου τρίτου αιώνα. Η Κυρία “Castellose” προερχόταν από την Ωβέρνη, ήταν αρχόντισσα, σύζυγος του Turc de Mairone, και αγαπούσε τον Armand de Breon, για τον οποίο έγραψε πολλά τραγούδια της. Ήταν μια πολύ ευχάριστη και πολύ μορφωμένη κυρία και εξαιρετικά ισχυρή γυναίκα. Το θέμα των ποιημάτων της ήταν η ευγενική αγάπη. Διασώζονται τρία (3) τραγούδια αγάπης χωρίς την μουσική τους.

 

Clara d’ Anduza

Η Κλάρα d’Anduze ήταν trobairitz  και έζησε το πρώτο τρίτο του 13ου αιώνα,. Πιθανότατα γεννήθηκε από μία οικογένεια που ζούσε στην Αντύζ.  Διασώζεται μόνο ένα έργο της μια ‘Canso’  η οποία ξεκινά ως έξης :  «En greu esmay et en greu pessamen.»

Ήταν ερωτευμένη με τον τροβαδούρο  Uc de Saint Circ (f 1213-1257). Το μοναδικό διασωθέν τραγούδι της αφιερωμένο στον εραστή της  μεταφράζεται ως εξής από Raoyl Gout και Αndre Berry:

 

“Σε σοβαρή ανησυχία και συγκίνηση βάζουν την καρδιά μου και επίσης σe μεγάλη αγωνία oi συκοφάντες και ψεύτες  που υποτιμoύν  τη χαρά και την τρυφερότητα μου για σας. Γιατί σας αγαπώ περισσότερο από οτιδήποτε στον κόσμο και σας έχουν κάνει  να οδηγηθείτε μακριά από μένα τόσο πολύ έτσι ώστε, να μην  μπορώ να σας δω ή να σας αντικρίσω και  εγώ πεθαίνω από πόνο, θυμό και αγανάκτηση.

Όσοι με κατηγορούν για την αγάπη μου για σας  θέλουν να τοποθετήσουν εμπόδια και απαγορεύσεις αλλά δεν  μπορούν να μεταστρέψουν την καρδιά μου ούτε την επιθυμία μου ή τις προσδοκίες μου. Και δεν υπάρχει ένας άνθρωπος, που τον θεωρώ εχθρό μου και δεν τον εκτιμώ αν τον  ακούω να λέει είτε  καλά πράγματα για σας, είτε φυσικά κάτι κακό. Το μόνο που μπορεί να πει ή να κάνει σε μένα είναι ότι δεν θα με κάνει ευτυχισμένη.

Μην έχετε κανένα  φόβο, όμορφε φίλε μου. Ποτέ δεν θα   παραπλανήσει την καρδιά μου, ούτε θα σας εγκαταλείψω για κάποια άλλη αγάπη. Ακόμη και αν εκατό κυρίες με παρακαλέσουν, γιατί η αγάπη μου για σας με κρατάει σε κατοχή, εγώ θέλω να σας αφιερωθώ και να σας κρατήσω στην καρδιά μου και θα το κάνω,

Φίλε, διακατέχομαι από τόσο πολύ θυμό και απόγνωση του να μην σας δω  που όταν σκέφτομαι να τραγουδήσω  στενάζω και λυπάμαι τον εαυτό μου γιατί δεν μπορώ να κάνω με τους στίχους μου ό,τι η καρδιά μου θέλει να επιτύχει.

 

Garsende de Sabran άλλως Garsende de Proensa Κοντέσσα του Forcalquier

H  Cazenda de Sabran, γεννήθηκε το έτος 1180 και πέθανε το έτος 1242. Ήταν κόμησσα της Προβηγκίας  και προστάτης της οξιτανικής λογοτεχνίας. Ήταν μια από τις πιο ισχυρές γυναίκες στην ιστορία της Προβηγκίας. Κόρη του Rainier Sabran, φεουδάρχη των περιοχών  Caylar και Ansouis, και Garsende Forcalquier, εγγονή του William IV της Forcalquier, κόμη του Forcalquier. Το έτος 1193, όταν έγινε δεκατριών ετών  ο παππούς της και ο μεγάλος-θείος της αναγκάστηκαν να υπογράψουν τη Συνθήκη της Aix, η οποία όριζε ότι πρέπει να γίνει η κληρονόμος της περιοχής Forcalquier  και να παντρευτεί τον Alfonso II, κόμη της Προβηγκίας,  δεύτερο γιο του βασιλιά Alfonso II της Αραγονίας, που έμελλε να γίνει ο κόμης της Προβηγκίας. Παντρεύτηκε, το έτος 1196 στην Aix-en-Provence και γέννησε ένα γιο τον Raimond Berenger IV.  Ήταν 29 ετών, όταν, το έτος 1209, ο σύζυγός της Alfonso II, κόμης της Προβηγκίας και ο παππούς της πεθαίνουν. Με τη διαθήκη του με ημερομηνία 11 Σεπτέμβρη, o σύζυγός της Alfonso II κληροδότησε την κομητεία της Προβηγκίας στο γιο του Raymond Berenger και στην ίδια την Garsende. Για 4 χρόνια η κηδεμονία του Ramon Berenguer IV της Προβηγκίας, ο οποίος δεν είχε συμπληρώσει τα  έντεκα έτη του,  εξασφαλίζεται από το βασιλιά Πέτρο Β ‘της Αραγονίας, κόμη της Βαρκελώνης και μαρκήσιο της Προβηγκίας. Κατά τη διάρκεια των τεσσάρων αυτών ετών,  μεταβιβάζει την αντιβασιλεία της κομητείας  της Προβηγκίας στο θείο του Σάντσο. Σύντομα, στις 30 του Νοέμβρη του 1209, η Garsende Forcalquier εκχωρεί τα δικαιώματά της σχετικά με την κομητεία του Forcalquier στο γιό της, ο οποίος  ως εκ τούτου συγκεντρώνει τα δύο τρίτα της Προβηγκίας.

 

sunthetries-mesaiwnas1-sparmatseto

 

Στις  14 Σεπτεμβρίου, 1213, ο Πέτρος Β σκοτώθηκε στο Muret και ο Σάντσο, παίρνει σε αντάλλαγμα  την αντιβασιλεία της Αραγονίας, ενώ αυτήν της Προβηγκίας αφήνει στο γιο του Nuno. Οι Διαφωνίες ξέσπασαν στους Καταλανούς της Προβηγκίας, μεταξύ των υποστηρικτών της Garsende που θέλουν να πάρει τη θέση του νεαρού πρίγκιπα και εκείνων των υποστηρικτών του Nuno. Τελικώς η Garsende εκτόπισε τον Nuno και ο Raymond Berenger ο γιος της αναλαμβάνει την εξουσία  κάτω από την κηδεμονία της μητέρας του, και  ένα συμβούλιο αντιβασιλείας.

Η Garsende Sabran, κόμισσα της Προβηγκίας, ήταν η αγαπημένη κυρία του τροβαδούρου Elias de Barjols και του τροβαδούρου Gui Cavaillon.

Θα αποχωρήσει το έτος  1225 στο Αβαείο του La Celle, κοντά στην Brignoles.

Έχουμε στα χέρια μας ένα δείγμα της τέχνης της αφιερωμένο στον Gui de Cavaillon:

“Εσείς που μου θυμίζετε ειλικρινείς εραστές,

Αχ! Θα ήθελα να  μην κεραυνοβολείστε από την δειλία σας.

Χαίρομαι που η αγάπη σας αιχμαλώτισε,

Γιατί εγώ επίσης υποφέρω εξαιτίας σας.

Να μην υποδέχεστε την συστολή σας.

Όταν εσείς δεν τολμάτε να  ενθαρρύνεστε μέχρι το σημείο της προσευχής

Εσείς κάνετε μεγάλη ζημιά και σε εσάς και εμένα

(Ειδικά) τότε!!!!

 Ποτέ μια  γυναίκα δεν τολμά να αποκαλύψει όλα όσα επιθυμεί από  το φόβο της αποτυχίας.

 

Gormonda de Monpeslier ή Montpelher (fl. 1226-1229)

Ήταν μία από τις trobairitz του Μονπελιέ στο Languedoc. Μοναδικό επιζών έργο της είναι ένα “sirventes”(είδος παλιάς προβηγκιανής λυρικής ποίησης), το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως «το πρώτο  Γαλλικό πολιτικό ποίημα γραμμένο από μια γυναίκα.”

Έγραψε μια απάντηση, “Greu m’es a durar,” στον διάσημο αντί-παπιστή τροβαδούρο “sirventes”  Guilhem Figueira, χρησιμοποιώντας το μέτρο και ρίμα του Figueira για περίπου είκοσι στροφές.  Έγραψε λοιπόν τα εξής: “Αντί να κατηγορούμε τον Pelagius του Albano για την αποτυχία της πέμπτης Σταυροφορίας, εξαιτίας της αδιαλλαξίας και του φανατισμού του πρέπει να τον  δικαιολογήσουμε καθότι  έγινε η  σταυροφορία εναντίον των αιρετικών με την αιτιολογία ότι η αίρεση ήταν πιο επικίνδυνη από το Ισλάμ και οι αιρετικοί είχαν καρδιές κίβδηλες. Τέλος, εξέφρασε την επιθυμία να δει τον Figueira να βασανίζεται μέχρι θανάτου.” Το ποίημά της αναπτύσσεται μέσα στα όρια της ορθόδοξης ευσέβειας και δεν είναι καθόλου ριζοσπαστικό, διατυπώνοντας τις απόψεις της Εκκλησίας, όπως εκφραζόταν  από τον Πάπα Ιννοκέντιο ΙΙΙ και τον σύγχρονο τροβαδούρο Lanfranc Cigala. Αν και τίποτα δεν είναι γνωστό για την Gormonda  η φιλοσοφία ζωής της φαίνεται μέσα από το διασωθέν “sirventes” της και φαίνεται εύλογο ότι συνδέθηκε στενά με τους ορθόδοξους κληρικούς της νότιας Γαλλίας και είχε συμπάθειες για τον Παπισμό και τη γαλλική μοναρχία. Ανήκε μάλλον  στο Τάγμα των Δομινικανών ή Τάγμα του Αγίου Δομινίκου που είχε ως  κύριο σκοπό τη σωτηρία των ψυχών των ανθρώπων, την υπεράσπιση της πίστης και την καταπολέμηση των αιρετικών.

 

Guillelma de Rosers (fl. 1235-1265)

Το όνομά της το οποίο γράφεται και ως  Guilleuma ή Guillielma ή Guilielma ή Guilhelma, ήταν μια  trobairitz  της Προβηγκίας και έζησε στα μέσα του δέκατου τρίτου αιώνα. Ήταν μία από τις τελευταίες γνωστές trobairitz. Η καταγωγή της ήταν από την Γαλλική κοινότητα Rougiers αλλά έζησε στη Γένοβα για μεγάλο χρονικό διάστημα. Εκεί  γνώρισε τον ευγενή Γενουάτη, τροβαδούρο, άνθρωπο των Γραμμάτων και πολέμιο του Παπισμού για τους χειρισμούς του στις Σταυροφορίες, Lanfranc Cigala, που έγραψε γι ‘αυτήν σε ορισμένα τραγούδια του. Αυτά τα τραγούδια και η βιογραφία (vida)  του Lanfranc αποτελούν την κύρια πηγή των πληροφοριών για τη ζωή της. Είναι επίσης ο αποδέκτης του τραγουδιού «la Flor de cortezia» το λουλούδι της αρχοντιάς-από έναν ανώνυμο τροβαδούρο. Το οξιτανικό τραγούδι (Canso) «Quan Proensa ac perduda proeza” (όταν Προβηγκία είχε χάσει την ανδρεία) θρηνεί την μακρά παραμονή της Guilleuma στη Γένοβα.

Μοναδικό σωζόμενο κομμάτι της Guillelma  είναι ένας μουσικός διάλογος “Να Guillelma,maint cavalier  arratge”, με τον Lanfranc στον οποίο έθεσε το εξής δίλημμα:

«Η κυρία Guilllelma, είχε μια μπάντα από κουρασμένους ιππότες.Στο εξωτερικό, μέσα στο σκοτάδι, στην πιο δυσμενείς καιρικές συνθήκες, επιθυμούσε δυνατά μιλώντας στη δική της διάλεκτο που που μόνο εκεί μπορούσε να βρει καταφύγιο.

Δύο εραστές έτυχε να ακούσουν.

Ενας από αυτούς γύρισε πίσω για να να βοηθήσει τους ιππότες, ο άλλος πήγε στην κυρία του:

ποιος από τις δύο πιο ταιριαστά συμπεριφέρθηκε;»

Η Guillelma απάντησε ότι συμπεριφέρθηκε πιο ταιριαστά αυτός που «πήγε στην κυρία του» γιατί “ο άνθρωπος που κρατάει το λόγο του διατηρείται σε πολύ  υψηλότερη αυτοεκτίμηση από αυτούς των οποίων τα σχέδια είναι ρευστά.”

 

Isabella

Η Isabella αναφέρεται σε ένα από τα ποιήματα του Elias Cairel ο οποίος ήταν ένας τροβαδούρος διεθνούς φήμης και ήταν εγκαταστεστημένος στο Βασίλειο της Θεσσαλονίκης στην αυλή του Βονιφάτιο Μομφερατικoύ πριν από τη μετάβασή του πίσω στη δυτική Ευρώπη. Το  Tenso του  “Estat ai dos ans” είναι αφιερωμένο στην  Ysabella του(Alla mia signora Ysabel).Είναι πιθανόν να ήταν μια  ευγενής της Ιταλίας ή Ελλάδας, συγγενής του Bonifacio η του Pellavicini και να είχαν συναντηθεί ο Elias με την Ysabella στην Ελλάδα ή την Ιταλία. Το  τραγούδι ανοίγει υπενθυμίζοντας στοργικά την προϋπάρχουσα αγάπη ανάμεσα σε εκείνη και τον Ηλία. Η ύπαρξη αυτής της σχέσης είναι αποδεκτή και ο Ηλίας θεωρείται ότι φλέρταρε την Ισαβέλλα στην Ακουιτανία ή στην Ελλάδα ή στην Ιταλία. Όποιο κι αν είναι το ιστορικό πλαίσιο όταν αρχίζει ο διάλογος μεταξύ τους πυροδοτείται ένα κύμα λεκτικών επιθέσεων και  είναι σαφές ότι δεν υπάρχει πλέον  σχέση μεταξύ τους. Ο Ηλίας επιρρίπτει την ευθύνη για την κατάρρευση της σχέσης τους πάνω στην Ysabella. Η συμφιλίωση επέρχεται καθώς η Ysabella προσφέρεται να τον βοηθήσει να κερδίσει μία νέα ερωμένη  και ο ίδιος ευγενικά αρνείται  να αποδεχτεί μία τέτοια πρόταση το όνομά της.

Αυτή η βασική δομή του  τραγουδιού-“tenso” μπορεί να θεωρηθεί ως απόκλιση  από τους κανόνες της αριστοκρατικής αγάπης καθώς η Ysabella είναι  προσβλητική και όχι κολακευτική απέναντι στον εραστή της.

Πρόσφατα, η Catherine Ganiere, αναλύοντας τη χρήση των αρνήσεων από τους συνομιλητές, υποστήριξε ότι την Ysabella την απασχολούσαν τα εσωτερικά συναισθήματα  ενώ ο Ηλίας ήταν προσκολλημένος στην επιφάνεια,  την εξωτερική εμφάνιση, την αριστοκρατική συμπεριφορά και  την κοινωνική θέση.

Tο έτος 2013 ο Καναδός αρμένιος συνθέτης Serouij Kradjian’s παρουσίασε μεταξύ άλλων και  το τραγούδι –tenso “Estat ai dos ans”   μαζί με την γυναίκα του σοπράνο Isabel Bayrakdarian και την ορχήστρα της Manitoba με διευθυντή ορχήστρας την Αnne Manson (Isabel Bayrakdarian. Troubadour & the Nightingale. Ravel, Sayat-Nova, Kradjian. MCO records. Harmonia Mundi)

 

Iseut de Capio

Η Ιζόλδη Capio ήταν μια ευγενής η οποία είχε καταγωγή από την περιοχή του Gevaudan (μια πρώην γαλλική επαρχία, η οποία κατά τη Γαλλική Επανάσταση  χρησίμευσε ως βάση για να σχηματισθεί o νομός της Lozere). Κατά πάσα πιθανότητα καταγόταν από την οικογένεια Tournel. Είναι γνωστή για τα γραπτά της κυρίως από τις  ανταλλαγές ποιημάτων  με τον γνωστό τροβαδούρο Almucs της Castelnou. Το όνομά της Capio είναι στην πραγματικότητα μια γλωσσική παραγωγή, καθώς φαίνεται ότι το όνομα προέρχεται από της λέξη Chapieu, ένα κάστρο της Tournel στο όρος Mimat, πάνω από την Mende. Η διευκρίνιση αυτή επιτρέπει  να τοποθετείται τη ζωή της Ιζόλδη μεταξύ των ετών 1187 και 1250. Πράγματι, το κάστρο Chapieu ανήκει στη μητρόπολη της Μένδης με επίσκοπο τον Aldebert ΙΙΙ της Tournel. Ωστόσο οι  βαρόνοι της Tournel θα πάρουν σίγουρα το όνομα της οικογένειας Tournel από το έτος 1250. Ως εκ τούτων  η Ιζόλδη Capio έχει γεννηθεί πριν από την εν λόγω ημερομηνία.

 

Lombarda

H Lombarda ήταν μια trobairitz   που δραστηριοποιούνταν στις αρχές του δέκατου τρίτου(1190 περίπου – …)  στην περιοχή tolosana. Η περιοχή  Tolosana  ή  διαδρομή  της  Τουλούζης είναι η λατινική ονομασία ενός από τους τέσσερις κεντρικούς δρόμους στη Γαλλία για το προσκύνημα του Saint-Jacques de Compostela και περνά από την Τουλούζη, εξ ου και το όνομά της. H Lombarda ειναι  γνωστή μόνο από μία βιογραφία της (Vida) της και ένα  σύντομο τραγούδι (Tenso).  Tο όνομά της θεωρήθηκε   ότι προέρχεται από οικογένεια τραπεζιτών και  εμπόρων, δεδομένου ότι ο όρος «Lombard» είχε χρησιμοποιηθεί στη συνέχεια σε ολόκληρη τη Δυτική Ευρώπη με την έννοια αυτή. Άλλοι μελετητές  θεωρούν την προέλευση του ονόματός της  από τον γάμο της  με έναν κόμη του Armagnac, από την περιοχή της Γασκωνίας.

Ήταν μια γυναίκα  ευγενής, όμορφη, γοητευτική, έξυπνη, ειδικευμένη στη σύνθεση των τραγουδιών  «fin’ amors». Το επίθετο «ευγενής» και ο τιμητικός τίτλος «Na» συνδεόμενα με το όνομά της σημαίνουν ότι είναι παντρεμένη(πιθανώς λιγότερο από είκοσι ετών) κατά το χρόνο της ποιητικής της δραστηριότητας.

Πριν από  το έτος 1217, ο τροβαδούρος Bernart Arnaut d’ Armagnac, ο αδελφός του τότε κόμη Geraud V, είχε έρθει να επισκεφθεί  την Lombarda στην Τουλούζη και έγινε φίλος μαζί της. Μετά από την τελευταία φορά που την είδε, της έστειλε ένα σύντομο ποίημα στο οποίο η Lombarda έγραψε μια απάντηση. Η ιστορία(razo)αυτής της ανταλλαγής ποιητικών συζητήσεων (tenso)έχει προκαλέσει συζητήσεις φεμινιστικού περιεχομένου. Αφενός ο Bernart Arnaut θέλει να υποτάξει την γυναίκα προτάσσοντας την πατριαρχική ταυτότητα αφετέρου η Lombarda η οποία στο ποίημα αναφερεται ως Bernanda διεκδικεί τον ατομισμό της και την θηλυκή της ταυτότητα.

 

Marie de Vantadour ή Marie de Turenne ή Margerite de Turenne

H Marie de Vantadour ήταν μία από τις γυναίκες που αποκαλούνταν “οι τρεις Touraine”. Ηταν μία από τις τρεις κόρες του υποκόμη Raymond ΙΙ της Touraine και της  Elisa Séverac. Αυτές οι κόρες σύμφωνα με τον Bertran de Born, κατείχαν «όλες τις επίγειες ομορφιές.” Η ημερομηνία γέννησής της Marie de Vantadour είναι αβέβαιη, αλλά ο χρόνος θανάτου της ήταν  το έτος 1222. Το όνομά της έχει διατηρηθεί ποικιλοτρόπως  στην ιστορία ως η “Μαρία της Touraine” η  “Μαργαρίτα της Touraine”. Παντρεύτηκε  τον  υποκόμη Eble V της Ventadour, ο οποίος ήταν ο αγαπημένος προστάτης των τροβαδούρων. Απέκτησε έναν γιο, τον Eble (VI) που παντρεύτηκε στη συνέχεια με την Dauphine de la Tour d’Auvergne, και μια κόρη, την Alix ή Αλάσια. Ο κόρη της Αλάσια  παντρεύτηκε τον Robert d’Auvergne, κόμη του Clermont.

Ο σύζυγος της Μαρίας ήταν ο εγγονός του Eble ΙΙΙ που είχε γίνει προστάτης του διάσημου τροβαδούρου Βernart  de Ventadorn, και αυτός ήταν ο μεγάλος-εγγονός του  Eble  le chanteur (1086 με 1155), που πιστεύεται ότι ήταν ένας από τους δημιουργούς του είδους.

Η Marie εμφανίζεται, ή τουλάχιστον αναφέρεται, στο έργο πολλών τροβαδούρων, συμπεριλαμβανομένων του Gaucelm Faidit(1179-1202), του Μonk Montaudon(1193-1210),του Gausbert de Puicibot(1220-1231), του Pons de Capduelh)1160-1220, του Guiraut de Calanso(1202-1212), του Bertran de Born(1140-1215) και του Gui d’Ussel(1195-1209). Σύμφωνα με ένα ποιητικό σχόλιο που περιλαμβάνεται στις βιογραφίες των τροβαδούρων, ο Hugh ΙΧ του Λουζινιάν(1163-1219) ήταν ο «ιππότης» της Μαρίας.

Η Maria de Ventadorn ανταλλάσσει μία ποιητική συζήτηση  (με ημερομηνία περίπου 1197), με τον Gui d’Ussel. Αυτό είναι το μόνο σωζόμενο δείγμα της δουλειάς της  χωρίς να επιβιώνει η μουσική του. Το θέμα της συζήτησης (tenso) ήταν το εξής: εάν ένας άνδρας  καταφέρει  να γίνει δεκτός ως εραστής  μιας κυρίας, τότε η γυναίκα τον ανυψώνει στην κοινωνική της θέση και γίνεται ίσος της ή παραμένει ο υπηρέτης της; Η Μαρία θα επιλέξει το δεύτερο υποστηρίζοντας ότι παραμένει ο υπηρέτης  της.

 

Tibors de Sarenom

H Tibors ήταν  μια γυναίκα της Προβηγκίας, που  ζούσε σε κάστρο  του En Blacatz  που ονομάζεται  Sarenom. Ήταν ευγενική και εκλεπτυσμένη, γοητευτική και πολύ καλλιεργημένη.

Ήταν πολύ δημοφιλής, και τιμήθηκε στην περιοχή, καθώς όλοι οι προύχοντες και οι κυρίες την θαύμαζαν  και ήταν σεβαστή. Η έρευνα σχετικά με την πραγματική ταυτότητα της ποιήτριας Tibors παρεμποδίζεται από τη δημοτικότητα του ονόματός της.   Η Tibors θα μπορούσε να είναι η κόρη του Guilhem d’ Omelas και της Tibors της Aurenga, ο οποίος έδωσε προίκα στον άντρα της το κάστρο Sarenom πιθανώς στην περιοχή Sérignan-du-Comtat στην Προβηγκία ή ίσως Sérignan σε Roussillon.  Δυστυχώς για τους ιστορικούς η Tibors και ο Guilhem είχαν δύο κόρες, και οι δύο που ονομάζονται Tibors.  Αν δεχτούμε ότι είναι η μεγαλύτερη αδελφή του Raimbaut της Orange, του διάσημου τροβαδούρου,που γεννήθηκε μεταξύ 1140 ή 1145 και πέθανε 10 Μαίου 1173 μπορούμε να την τοποθετήσουμε στο χρόνο. Ο Raimbaut της Orange, ο διάσημος τροβαδούρος, ήταν ο νεότερος γιος του Guilhem και της Tibors και ως εκ τούτου ο νεότερος αδελφός από τις δύο αδελφές Tibors. Σε αυτόν τον διάσημο τροβαδούρο είχε αφιερώσει ένα tenso η Comtesse de Die.

Μόνο μία στροφή από ένα Canso με συνημμένη Vida και Razo έχει επιζήσει. Αυτό είναι το εξής:

“Γλυκέ όμορφε φίλε,  μπορώ να σας πω ότι αλήθεια

ποτέ  δεν έχω υπάρξει χωρίς πόθο

μιά και σας ευχαριστούσε

να σας έχω ως ευγενή εραστή μου.

Ούτε υπήρξε ποτέ στιγμή,  γλυκέ  όμορφε φίλε,

Που δεν επιθυμούσα να σας βλέπω συχνά

Ούτε ποτέ μετάνιωσα

Ούτε ποτέ, όταν φεύγατε θυμωμένος

Ένιωσα οποιαδήποτε χαρά,

Μέχρι να επιστρέψετε

Ούτε, ποτέ . . . »

 

Γυναίκες Συνθέτριες | ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ  ΤΡΟΜΠΑΙΡΙΤΖ (Trobairitz) συνεχίζεται…

Σχετικά άρθρα

Γερμανικό Ρέκβιεμ από την Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης

Βασίλειος Μακέδος

Ακροάσεις της Συμφωνικής Ορχήστρας Νέων Ελλάδος για νέα μέλη απ’ όλη την Ελλάδα

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο Στέφανος Κορκολής μιλά στο sparmatseto

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X