Sparmatseto
Projects Sparmatseto Projects

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ | ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ: Πέρα από την Σαπφώ

 

ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΕΣ | ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ: Πέρα από την Σαπφώ

 

 

Μαθήτριες της Σαπφούς

Η Σαπφώ ιδρύει στη Λέσβο την Σχολή της, τον ΟΙΚΟ ΤΩΝ ΜΟΥΣΩΝ μετά την επιστροφή της από τον ξενιτεμό της στη Σικελία, χάρη στο νόμο του Πιττακού του Μυτιληναίου που πρόσφερε τη δυνατότητα στους εξόριστους να εγκατασταθούν πάλι στην πατρίδα. Διδασκει και μετεκπαιδεύει κορίτσια της καλής κοινωνίας στο Ωδείο της: στο χορό, το τραγούδι, την ποίηση και τους καλούς τρόπους.

Η Γογγύλα, η Ανακτορία, η Ατθίδα και η Αγαλλίδα.  εμειναν γνωστές απο τις Σαπφικές Στροφές.

Η Δαμοφύλη  ποιήτρια και μαθήτρια της Ερεσίας Σαπφούς, η Παμφυλίς Δαμοφύλη, ιστορείται από το Λημνιό ρήτορα Φλάβιο Φιλόστρατο (170-249 μ. Χ.) στο έργο του για τον πυθαγόρειο φιλόσοφο του 1ου μ.Χ. αιώνα Απολλώνιο Τυανέα, όπου ο φιλόσοφος απαντά σε σχετικό ερώτημα ως εξής: «Με ρώτησες πριν από λίγο πώς ονομαζόταν εκείνη η γυναίκα από την Παμφυλία, η οποία λέγεται ότι ήταν μαθήτρια της Σαπφούς και συνέθεσε τους ύμνους που άδονται προς τιμήν της Αρτέμιδος της Πέργης (σ.σ. της πρωτεύουσας της Παμφυλίας), σύμφωνα με τον τρόπο των Αιολέων και των Παμφύλων. […] Δεν σου είπα το όνομα, αλλά σου εξήγησα τους κανόνες της σύνθεσης των ύμνων και τα ονόματά τους και πώς οι κανόνες αυτοί των Αιολέων μεταβλήθηκαν τελικά και έγιναν όμοιοι με εκείνους των Παμφύλων […]». Ονομάζεται λοιπόν η σοφή αυτή Δαμοφύλη και λέγεται ότι, όπως η Σαπφώ, έτσι και αυτή είχε συντρόφους παρθένες και συνέθετε ποιήματα ερωτικά και μερικούς ύμνους. Και μάλιστα ο ύμνος στην Αρτέμιδα είναι μίμησις των σαπφικών ύμνων και άδεται με τον ίδιο με αυτούς τρόπο». (Αλέξανδρος Φιλαδελφεύς, Φιλοστράτου Απολλώνιος ο Τυανεύς, Βιβλιοθήκη Παπύρου, αρ. 41, Αθήνα 1938, σ. 62-63).

 

 

Τελέσιλλα από το Άργος

Η Τελέσιλλα ήταν λυρική ποιήτρια από το Αργος  που έζησε τον 5ο – 6ο αιώνα π.Χ. Γεννήθηκε το 520-515 π.Χ. και καταγόταν από επιφανή οικογένεια. Αρχαία Ελληνίδα ποιήτρια, έμεινε ονομαστή από τα μελικά της ποιήματα αλλά και το ηρωικό θάρρος της.

Όπως καταγράφει ο Παυσανίας η Τελέσιλλα έσωσε το Άργος όταν ο Κλεομένης  εκστράτευσε εναντίον του. Mετά την πανωλεθρία των Αργείων κατά τη μάχη αυτή κατάφερε να συγκεντρώσει και να εξοπλίσει τις γυναίκες της πόλης και να δημιουργήσει μεγάλη γραμμή άμυνας αντιμέτωπη του αλαλάζοντος εχθρού. Οι δε Λακεδαιμόνιοι σκεπτόμενοι ότι αν μεν νικούσαν το κατόρθωμά τους θα χαρακτηριζόταν «άδοξο», αφού θα είχαν νικήσει γυναίκες, αν δε θα έχαναν θα προσάπτονταν σ΄ αυτούς το «όνειδος» ότι από γυναίκες ηττήθηκαν, υποχώρησαν και επέστρεψαν στη χώρα τους. Οι Αργείοι σε ένδειξη ευγνωμοσύνης ανήγειραν προς τιμή της Τελέσιλλας μεγάλη στήλη στην οποία παριστάνονταν αυτή όρθια έχοντας στα πόδια της βιβλία και κρατώντας στα χέρια κράνος που παρατηρούσε έτοιμη να το φορέσει στο κεφάλι της. Η στήλη αυτή ήταν τοποθετημένη πάνω από το θέατρο του Άργους και μπροστά από το ιερό άγαλμα της θεάς Αφροδίτης. Η στήλη αυτή σώζονταν μέχρι το 170  μ.Χ. που την είδε ο Παυσανίας και ίσως να ήταν αντίγραφο του χάλκινου ανδριάντα της ποιήτριας που είχε κατασκευάσει ο Αθηναίος γλύπτης Νικήρατος.

Συνέθεσε παρθένια και άλλα λυρικά τραγούδια. Αποσπάσματα από τα ποιήματά της με στίχους ιωνικών παραμέτρων και τροχαϊκή κατάληξη διέσωσε ο Στοβαίος, που εκδόθηκαν από τον Μπεργκ στη συλλογή «Έλληνες λυρικοί ποιηταί» (τόμος Γ’).

Το μοναδικό ποίημα της Τελέσιλλας που σώθηκε ολόκληρο και μάλιστα όχι σε πάπυρο, αλλά ως επιγραφή χαραγμένη σε λίθο του 3ου ή 4ου μ.Χ. αιώνος, που βρέθηκε στο ιερό του Ασκληπιού στην Επίδαυρο, είναι ένας ύμνος στη «μητέρα των θεών».

 

 

Η Θεανώ από την Λοκρίδα

Το Λεξικό του Σούδα αναφέρει την Θεανώ απο την Λοκρίδα ως συνθετρια Λοκρικών Τραγουδιών. Τα Λοκρικά τραγούδια ήταν μοιχοτράγουδα και ξυπνηρίσματα δηλαδή μοιχευτικά γυναικεία άσματα με αρχική προέλευση από τους Επιζεφύριους Λοκρούς της Καλαβρίας και πιθανή καταγωγή δωρική.

Ίσως είναι η σύζυγος του μεγάλου δασκάλου Πυθαγόρα, η οποία αναφέρεται ως ψυχή της πυθαγόρειας σκέψης. Μετά τον θάνατο του Πυθαγόρα ανέλαβε την διευθυνση της σχολής του και ίσως συνέθεσα μέλη και άσματα  “Λοκρικά”.

 

 

Η Κόριννα ή Κορίννα

Η Κόριννα  ήταν η ποιητρια η οποία νικούσε συνεχώς τον συμπατριώτη της Πίνδαρο στους ποιητικούς αγώνες. Ηταν Αρχαία Ελληνίδα ποιήτρια-συνθέτρια, τοποθετημένη κατά παράδοση στον 6ο αι. Π.Χ. Σύμφωνα με αρχαίες πηγές, όπως ο Πλούς και ο Παυσανίας, καταγόταν από την Τανάγρα  της Βοιωτίας, όπου ήταν διδάσκαλος και αντίπαλον δέος του γνωστότερου Θηβαίου  ποιητή Πινδάρου.

Αν και δύο από τα ποιήματά της επέζησαν σε επιτομή, το μεγαλύτερο μέρος του έργου της διατηρείται σε αποσπάσματα παπύρου του 2ου αι. Π.Χ.

Ο Παυσανίας  ισχυρίζεται ότι κέρδισε σε ποιητικό διαγωνισμό τον Πίνδαρο, γεγονός για το οποίο η ίδια παράγγειλε να της κατασκευάσουν μνημείο. Σύμφωνα πάντα με τον Παυσανία, η επιτυχία της μάλλον οφειλόταν κυρίως στην ομορφιά της και στη χρήση της τοπικής βοιωτικής διαλέκτου, σε αντίθεση με τη δωρική των ποιημάτων του Πινδάρου. Ο Αιλιανός ισχυρίζεται ότι νίκησε πέντε φορές τον Πίνδαρο, κι ως αντίδραση στις ήττες αυτές, ο Πίνδαρος την αποκάλεσε “γουρούνα”. Ο Αντίπατρος ο Θεσσαλονικεύς τη συγκαταλέγει στις εννέα θνητές μούσες.

Η Κόριννα έγραψε χορική λυρική ποίηση  για πανήγυρεις στη βοιωτική διάλεκτο. Λέγεται ότι επέκρινε τον Πίνδαρο για εισαγωγή αττικισμού  στα ποιήματά του. Αντίθετα με τον Πίνδαρο, έδωσε έμφαση σε τοπικούς μύθους, και χάραξε παραλλήλους μεταξύ του κόσμου της μυθολογίας και της συνήθους ανθρώπινης συμπεριφοράς. Τα σχεδιάσματα δύο ποιημάτων της έχουν επιζήσει. Το ποίημα “Μινύαι” μιλά για τις τρεις ενήλικες κόρες του βασιλιά Μινύα του Ορχομενού: τη Λευκίππη, την Αρσίππη, και την Αλκαθόη. Το ποίημα “Κορωνίδες” μιλά τις δύο κόρες του Ωρίωνα, τη Μενίππη και τη Μητιόχη, οι οποίες έκοψαν το λαιμό τους με τη σαΐτα του αργαλιού τους, θυσιάζοντας τον εαυτό τους για χάρη των συμπολιτών τους.

Πολλοί νεότεροι κριτικοί έχουν αμφισβητήσει την παραδοσιακή θεωρία ότι η Κόριννα ήταν σύγχρονη του Πινδάρου, και αξιώνουν μια αρκετά μεταγενέστερη ημερομηνία για αυτή.

 

 

  Η Μύρτις ή Μύρτιδα

Η Μύρτις ήταν λυρική ποιήτρια από την Ανθηδόνα της Βοιωτίας. Ήταν λίγο μεγαλύτερη από τον Πίνδαρο, ο οποίος την είχε ως πρότυπο στις αρχές τις ποιητικής πορείας του.

Κάποιες πληροφορίες λένε ότι ήταν δασκάλα της Κόρρινας και του Πίνδαρου. Η Μύρτιδα περιλαμβάνεται στο λυρικό κανόνα των Αλεξανδρινών.

Έγραφε τα ποιήματά της στη βοιωτική διάλεκτο και δόξασε τους τοπικούς μύθους με τα τραγούδια της. Από τα έργα της σώθηκε μόνο ένα ποίημα σε πεζή μετάφραση στον Πλούταρχο, όπου αναφέρεται σε μια ερωτική τραγωδία.

Επίσης κατέβηκε και σε αγώνα, όπου αγωνίστηκε μαζί με τον Πίνδαρο για το στεφάνι.

 

 

Βοιώ

Η Βοιώ ήταν ποιήτρια από τους Δελφούς, σύζυγος του μυθικού βασιλιά της Αθήνας Ακταίου και μητέρα του επικού ποιητή Παλαίφατου. Ήταν ιέρεια στον ναό του Απόλλωνα στους Δελφούς.

Από τους ύμνους της προς τον θεό, ελάχιστους στίχους διέσωσε ο Παυσανίας. Πολλοί θεωρούν τη Βοιώ ποιήτρια του έπους “Ορνιθογονία

 

 

Πράξιλα

Η Πράξιλα ήταν αρχαία Ελληνίδα ποιήτρια από τη Σικυώνα (άκμασε στα μέσα του 5ου αι. Π.Χ.), περίφημη για τους διθυράμβους, τα σκόλια ή παροίνια άσματα, και τους ύμνους της.

Σώζονται ελάχιστοι στίχοι από δύο ποιήματά της, “Αχιλλεύς και Άδωνις”. Από την ποιήτρια πήρε το όνομά του το πραξίλλειο μέτρο (-υυ-υυ-υυ-υ-υ).

 Ω ΔΙΑ ΤΩΝ ΘΥΡΙΔΩΝ ΚΑΛΟΝ ΕΜΒΛΕΠΟΥΣΑ

ΠΑΡΘΕΝΑ ΤΑΝ ΚΕΦΑΛΑΝ ΤΑ Δ’ ΑΝΕΡΘΕ ΝΥΜΦΑ

(Μεταφραση:Σωκράτη Σκαρτσή)

Ω συ ωραία, που με κοιτάς καταματα απ’ τις θυρίδες,

Παρθένα στο κεφάλι και στα πιο κάτω νύμφη.

Σχετικά άρθρα

Ευρωπαϊκές Ημέρες Πολιτιστικής Κληρονομιάς 2019 | 28 και 29 Σεπτεμβρίου ελεύθερη είσοδος στους αρχαιολογικούς χώρους

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Πολιτισμική ιστορία ή ο πολιτισμός ανήκει στην ιστορία;

Θανάσης Μουσόπουλος

Βρέθηκαν τάφοι 3.000 ετών κοντά στην Νεμέα

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X