Sparmatseto
Projects Γενικά Projects

Γυναίκες συνθέτριες κατά την αρχαιότητα | Η Σαπφώ

 

Γυναίκες συνθέτριες κατά την αρχαιότητα | Η Σαπφώ

 

 

Η Σαπφώ

Η Σαπφώ (Σάπφα στην αιολική διάλεκτο) (7ος αιώνας π.χ) ήταν κόρη της αρχόντισσας Κληίδας και του πλουσιου κρασέμπορα Σκαμανδρώνυμου από την Ερεσό της Λέσβου, η οποία έζησε στην Μυτιλήνη. Θεωρείται, με την ποίησή της, που ήταν γραμμένη στην αιολική διάλεκτο, ως η σημαντικότερη λυρική ποιήτρια-μουσικός της αρχαιότητας.

Ο Πλάτων την ονομάζει «σοφή» και «δέκατη Μούσα», ο Ανακρέων «ηδυμελή», ο Λουκιανός «μελιxρόν αύχημα Λεσβίων» οι Ιουλιανος και Αντίπατρος «θηλυκό Όμηρο» και «τιμή Λεσβίων γυναικών», ενώ ο Στράβων «θαυμαστόν τέρας». Ο Οράτιος στη 2η ωδή του μας λέει ότι ακόμα και οι νεκροί στον κάτω κόσμο ακούν τα τραγούδια της με θαυμασμό σε ιερή σιγή. Η Σαπφώ έγραψε ερωτικά ποιήματα, ύμνους στους θεούς και επιθαλάμια (τραγούδια του γάμου). Από τα ποιήματά της, που συνέλεξαν οι Αλεξανδρινοί και δημοσίευσαν σε βιβλία, τα πιο διάσημα ήταν οι “Ύμνοι” και τα “Επιθαλάμια”. Ίσως κανένας άλλος λογοτέχνης δεν μπορεί να συγκριθεί με τη Σαπφώ στην ομορφιά της σκέψης, στον μελωδικό της στίχο και στην ένταση των αισθημάτων της. Εκτός από μικρά αποσπάσματα, έχουν διασωθεί ολόκληρα μόνο ένας Ύμνος στην Αφροδίτη  («Ποικιλόθρον’ αθάνατ’ Αφρόδιτα»), η Ωδή  «Ότωι τις έραται» και ένα αναφερόμενο στο μύθο της Ηούς (Αυγής) και του Τιθωνού, που ανακαλύφθηκε από αποκατάσταση παπύρου της Οξυρρύγχου και εκδόθηκε το 2005. Αυτά υπάρχουν μεταφρασμένα στις περισσότερες ευρωπαϊκές γλώσσες.

 

Στο μουσικό της έργο επινόησε τη σαπφική στροφή (όπου κάθε τεταρτος στίχος ήταν βραχύς) και καθιέρωσε τη Μιξολίδιο αρμονία, όπως αναφέρει ο Αριστόξενος. Η Σαπφώ έπαιζε τις συνθέσεις της με την “Βάρβιτο”: 11χορδη αρχαϊκή λύρα, η οποία ήταν  κατασκευασμένη από σφενδάμη και έβενο, από ξύλινο εκμαγείο καυκάλου χελώνας για ηχείο, κόκκαλο για το “πλήκτρο” και τα σημεία όπου εφάπτεται η χορδή, εντέρινες χορδές και δέρμα προβάτου.                 Διασταύρωσε τον δρόμο της καρδιάς με εκείνον του νου γι’ αυτό το λόγο και ο Οδυσσέας Ελύτης την βλέπει “…..ως μακρυνή εξαδέλφη,που παίζαμε μαζί στους ίδιους κήπους…”. Η ποίησή της δονείται από  αυθορμητισμό και έντονα αισθήματα. Αρκετοί από τους στίχους της μαρτυρούν έντονο ερωτισμό και λυρισμό.

 

Ο αισθησιασμός της Σαπφούς δεν απευθύνεται μόνο στο γυναικείο σώμα, μα είναι πιο πλατύς. Αγγίζει ερωτικά όλα τα στοιχεία του κόσμου που ζουν, που κυλούν, που αναπνέουν και νιώθουν πέρα από τις γνωστές φυσιολογικές συγκινήσεις. Ζητά την αισθησιακή απελευθέρωση με μια ιερότητα θρησκευτική με ένα πόθο σωματικό, μ’ ένα άρπαγμα απόλυτης ηδονής, και που όταν ερωτεύεται ο ερωτισμός αυτός διαχέεται σ’ ολόκληρο το Σύμπαν. Αυτό διαπνέει όλο το ποιητικό της οικοδόμημα. Ξέρει την πορεία της ερωτικής παραφοράς.

 

ΤΗΛΘΕΣ ΕΓΩ ΔΕ Σ ΕΜΑΟΜΑΝ

ΟΝ Δ’ ΕΨΥΞΑΣ ΕΜΑΝ ΦΡΕΝΑ ΠΟΘΩ

Μεταφραση:Σωκράτη Σκαρτσή

Ηρθες, κι εγώ σε λαχταρούσα

Και δρόσισες την ψυχή μου που΄καιγε ο πόθος

 

Ο ΜΕΝ ΚΑΛΟΣ ΟΣΣΟΝ ΙΔΗΝ ΠΕΛΕΤΑΙ ΚΑΛΟΣ

Ο ΔΕ ΚΑΓΑΘΟΣ ΑΥΤΙΚΑ ΚΥΣΤΕΡΟΝ ΕΣΣΕΤΑΙ

Μεταφραση:Σωτηρη Κακίση

Ο όμορφος είναι όμορφος όσο κοντά σου είναι

Μα ο καλός είναι καλός και τότε και κατόπι.

 

ΠΟΙΚΙΛΟΘΡΟΝ’ ΑΘΑΝΑΤ’ ΑΦΡΟΔΙΤΑ

ΠΑΙ ΔΙΟΣ ΔΟΛΟΠΛΟΚΕ,ΛΥΣΣΟΜΑΊ ΣΕ

ΜΗ Μ ΑΣΑΙΣΙ ΜΗΔ’ ΟΝΙΑΙΑΣΙ ΔΑΜΝΑ

ΠΟΤΝΙΑ ΘΥΜΟΝ…..

Μεταφραση:Σωτηρη Κακίση

Πάνω στο θρόνο το λαμπρό αθανατη Αφροδίτη, κόρη Διος πλανεύτρα εσύ, με πίκρες και μαράζια μη μου σκλαβώνεις την ψυχή, παρακαλώ κυρά μου…….

 

 

Παντρεύτηκε ένα πλούσιο ηλικιωμένο σύζυγο τον Κερκύλα από την Άνδρο, με τον οποίο έμεινε σύντροφος του ως τον θάνατο του, και δεν κάνει γι’ αυτόν καμία μνεία σε κανένα της ποίημα. Κληρονομεί την περιουσία του και μπορεί να αφεθεί στον έρωτά της για την ζωή. Ο γάμος αυτός της χαρίζει μια κόρη την Κλείδα και οι στίχοι της αφιερωμένοι σε αυτήν μας μεταφέρουν σε ένα ποιητικό κλίμα έντονα ευαίσθητο και λυρικό.

 

“Το παιδί μου είναι όμορφο / που μοιάζει με χρυσό λουλούδι / στο παράστημα η Κλείδα η αγαπημένη. / Δεν θα την άλλαζα
με όλα τα πλούτη της Λυδίας…”

 

Σχετικά άρθρα

I Love my City

Βασίλειος Μακέδος

Παιδεία γιατί; Ο Ιωάννης Καποδίστριας και ο Αδαμάντιος Κοραής – νυν και αεί

Η εικόνα των ομηρικών ηρώων για τους θεούς τους

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X