Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

Η ζωή και το έργο του Γιώργου Θεοτοκά

 

Η ζωή και το έργο του Γιώργου Θεοτοκά

 

 

Η ζωή και το έργο του Γιώργου Θεοτοκά

Ο Γιώργος Θεοτοκάς (1905 – 1966) ήταν ένας από τους κορυφαίους εκπροσώπους της γενιάς του ’30, ίσως και το πιο πολύπλευρο μέλος της Οι γονείς του κατάγονταν από τη Χίο. Οι παλαιότερες αναφορές στην οικογένεια Θεοτοκά εντοπίζονται στον 17ο αι. Ο πατέρας του Μιχαήλ Θεοτοκάς (1872-1924) μετά από σπουδές νομικής στην Αθήνα εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη και εκεί παντρεύτηκε την Ανδρονίκη Νομικού, κόρη εμπόρου από τα Νένητα της Χίου, ο οποίος είχε εγκατασταθεί στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Γιώργος Θεοτοκάς γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1906. Φοίτησε στο Ελληνογαλλικό Λύκειο της Κωνσταντινούπολης. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή το 1922, η οικογένεια Θεοτοκά εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Στην πρωτεύουσα ο Θεοτοκάς φοίτησε στη Νομική, από την οποία αποφοίτησε το 1927. Ως φοιτητής συμμετείχε με ζήλο στο κίνημα του δημοτικισμού. Στη συνέχεια μετέβη στο Παρίσι και στο Λονδίνο για να ικανοποιήσει τις πνευματικές και επαγγελματικές του αναζητήσεις: σπουδάζει νομικά, ιστορία, φιλοσοφία. Επέστρεψε λίγο αργότερα στην Αθήνα και εργάστηκε ως δικηγόρος. Παράλληλα, δραστηριοποιήθηκε έντονα στον πνευματικό χώρο: Το 1929 εξέδωσε το δοκίμιό του «Ελεύθερο Πνεύμα», που εκ των υστέρων χαρακτηρίστηκε ως «μανιφέστο της Γενιάς του ’30» Συνεργάστηκε με πολλά λογοτεχνικά περιοδικά και με την εφημερίδα Το Βήμα, ενώ υπήρξε επίσης μέλος της συντακτικής επιτροπής του περιοδικού Εποχές. Υπήρξε συνιδρυτής του περιοδικού Νέα Γράμματα (1935), ενώ το 1933 κυκλοφόρησε το πρώτο λογοτεχνικό του έργο, το πρώτο μέρος του μυθιστορήματος Αργώ.

Η Ακαδημία Αθηνών τον βράβευσε με το «Bραβείο πεζογραφίας» το 1939 για το μυθιστόρημά του «Το Δαιμόνιο». Επίσης για την προσφορά του βραβεύτηκε με το κρατικό λογοτεχνικό Bραβείο για το δοκίμιο το 1957 για το έργο του «Τα Προβλήματα του καιρού μας».

 

Διετέλεσε διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, υπήρξε ο πρώτος πρόεδρος του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος από το 1961, έτος ίδρυσής του. Μετά από δεκαετή συζυγικό βίο με τη Ναυσικά Στεργίου, χήρεψε το 1959. Το 1966 ξαναπαντρεύτηκε, αυτή τη φορά την Κοραλία Ανδρειάδη. Πέθανε τον Οκτώβριο του 1966 στην Αθήνα, σε ηλικία 61 χρόνων.

 

Το έργο του

Ο Γιώργος Θεοτοκάς άφησε ένα πλούσιο λογοτεχνικό έργο, σε όλα τα είδη του λόγου: άρθρα, δοκίμια, θεατρικά έργα, κριτικές, διηγήματα, μυθιστορήματα, ποιήματα, ταξιδιωτικές εντυπώσεις, ημερολογιακές σημειώσεις, κ.λπ. Τον χαρακτηρίζει εξαιρετική χρήση της δημοτικής γλώσσας, απόλυτη άνεση και καλαισθησία. Έργα του μεταφράστηκαν σε πολλές γλώσσες. Με το έργο του έθεσε τις βάσεις της θεωρίας της γενιάς του Τριάντα για την ελληνικότητα, η οποία πηγάζει παράλληλα από την ελληνική παράδοση (αρχαιοελληνική, βυζαντινή, λαϊκός πολιτισμός) αλλά και από την ευρωπαϊκή παράδοση και σύγχρονη πραγματικότητα.

Κατά τη διαμονή του στο Λονδίνο, έγραψε το δοκίμιο Ελεύθερο Πνεύμα, (1929) που τον καταξίωσε ως τον εκπρόσωπο της «γενιάς του ’30». Πρόκειται για τολμηρό έργο που ελέγχει και σχεδόν απορρίπτει όλη την προγενέστερη λογοτεχνική παραγωγή (ιδίως την ηθογραφία), απορρίπτει το δογματισμό και το φανατισμό στην κριτική και καταθέτει τις απόψεις του για την ανανέωση της ελληνικής λογοτεχνίας.

Είχε δημοκρατικές και φιλελεύθερες πολιτικές απόψεις, και μετεμφυλιακά υπήρξε ο βασικός παραγωγός δημιουργικής σκέψης στον χώρο του «Δημοκρατικού Κέντρου», ως «ο πνευματικός ταγός δίπλα στον πολιτικό ταγό Γεώργιο Παπανδρέου».

 

 

Τα μυθιστορήματα

Τα μυθιστορήματα του Θεοτοκά είναι χαρακτηριστικά δείγματα του αστικού μυθιστορήματος, φωτίζοντας τη σύνθετη εικόνα της ελληνικής κοινωνίας της εποχής του. Ενώ τα θεατρικά έργα του βασίζονται στην ελληνική παράδοση, από την αρχαιότητα μέχρι την πρόσφατη ιστορία. Εμπνέονται από θρύλους, δημοτικά τραγούδια ή ιστορικά γεγονότα.
Μυθιστορήματα : Αργώ, τόμος Α 1933, τόμος Β 1936, Το Δαιμόνιο, 1938, Λεωνής, (1940), Ασθενείς και Οδοιπόροι, μέρος Α (Ιερά Οδός) 1950, Οι Καμπάνες, 1970 – Διηγήματα: Ευριπίδης Πεντοζάλης και Άλλες Ιστορίες (1937) – Δοκίμια : Ελεύθερο Πνεύμα, 1929, με το ψευδώνυμο Ορέστης Διγενής, Εμπρός στο κοινωνικό πρόβλημα, 1932 Στο κατώφλι των νέων καιρών, 1945 Προβλήματα του καιρού μας, 1956 Πνευματική Πορεία, 1961 Εθνική κρίση, 1966 κ.ά. Θεατρικά έργα : Αντάρα στ’ Ανάπλι, Το γεφύρι της Άρτας, Όνειρο του Δωδεκάμερου, Το κάστρο της Ωριάς, Το παιχνίδι της τρέλας και της φρονιμάδας, Συναπάντημα στην Πεντέλη, Το τίμημα της λευτεριάς, Πέφτει το βράδυ, Αλκιβιάδης, Ο τελευταίος πόλεμος, Λάκκαινα, Σκληρές ρίζες, Η άκρη του δρόμου – Ταξιδιωτικά: Δοκίμιο για την Αμερική, Ταξίδι στη Μέση Ανατολή και στο Άγιον Όρος, Ταξίδια: Περσία, Ρουμανία, Σοβιετική Ένωση, Βουλγαρία, Άλλα έργα : Στοχασμοί και Θέσεις, Πολιτικά Κείμενα – Η Ορθοδοξία στον Καιρό Μας.

Σχετικά άρθρα

19ο Διεθνές Συνέδριο της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Λεξικογραφίας (7 έως και 9 Σεπτεμβρίου 2021)

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Πραγματοποιήθηκε στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης η 6η Επιστημονική Συνάντηση (βίντεο)

Τα 50 χρόνια μου στα γράμματα και στον πολιτισμό και η Κατίνα Βέικου-Σεραμέτη | Του Θανάση Μουσόπουλου

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X