Sparmatseto
Βιβλίο

Γυναίκες συνθέτριες | Κεφάλαιο Πρώτο

Γυναίκες συνθέτριες  Κεφάλαιο Πρώτο

Από το υπό έκδοση ομώνυμο βιβλίο από την Έφη Ζάννη

 

Γυναίκες συνθέτριες  Κεφάλαιο Πρώτο 

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 Ι. ΕΝΝΟΙΑ ΜΟΥΣΙΚΗΣ

Ως μουσική ορίζεται “ο οργανωμένος ηχος” που έχει νόημα για άτομα ή ομάδες και εξαρταται και επηρρεαζεται απο τις κοινωνικες και ιστορικές  συνθήκες. Είναι η “τέχνη” που βασίζεται στην οργάνωση ήχων με σκοπό τη σύνθεση, εκτέλεση και ακρόαση-λήψη ενός μουσικού έργου. Με τον όρο “μουσική” εννοείται επιπροσθέτως και “το σύνολο ήχων” από το οποίο απαρτίζεται ένα μουσικό κομμάτι.

Γνωστή και ως Απολλώνια Τέχνη, η μουσική παίρνει το όνομά της από τις εννέα Μούσες  της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας. Καθ’ αυτή την έννοια, η μουσική διέφερε σημασιολογικά της σημερινής χρήσης του όρου, και περιελάμβανε το σύνολο των τεχνών που βρίσκονταν υπό την προστασία των Μουσών. Στην Αρχαία Ελλάδα, ο όρος εννοούσε την Ποίηση, το Μέλος και τον Χορό ως μια αδιάσπαστη ενότητα τεχνών η οποία καλλιεργήθηκε ιδιαίτερα στο Θέατρο, ενώ τη θεωρία της Μουσικής εξέφραζε ο κλάδος της Αρμονικής.

 

 

Ο διαχωρισμός και η διασπαση της ενότητας υιοθετήθηκε και αναπτύχθηκε από τον δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμό. Έτσι σήμερα μπορούμε να πούμε ότι η μουσική ως τέχνη, έρχεται να καλύψει την ανάγκη του ανθρώπου να εκφράσει με τους ήχους, τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ψυχικές του καταστάσεις.

Τόσο ο ορισμός της μουσικής, όσο και σχετικά με τη μουσική θέματα όπως η εκτέλεση, η σύνθεση και η σπουδαιότητά της, διαφέρουν από πολιτισμό σε πολιτισμό και ανάλογα με το κοινωνικό πλαίσιο. Η ερώτηση ‘τί είναι μουσική;’ έχει γίνει θέμα συζητήσεων – μεταξύ λογίων και μη -, έχει δεχτεί πληθώρα απαντήσεων, όμως καμία δεν ερμηνεύει το φαινόμενο της εν λόγω τέχνης σε καθολικό, διαπολιτιστικό  επίπεδο. Μεταξύ άλλων, λεξικοί ορισμοί ορίζουν τη μουσική ως ‘τέχνη και επιστήμη των ήχων’ ενώ το Βρετανικό Λεξικό της Οξφόρδης εξηγεί πως πρόκειται για “μια από τις καλές τέχνες που ασχολείται με το συνδυασμό ήχων με σκοπό την ομορφιά ως προς τη φόρμα και την έκφραση των σκέψεων και συναισθημάτων.” Ο ορισμός ο οποίος χαρακτηρίζει τη μουσική ως ‘οργανωμένο ήχο’ προέρχεται από τον μουσικοσυνθέτη Έντγκαρ Βαρές (Edgar Varese).  Ωστόσο, ο αμερικανός εθνομουσικολόγος Μπρούνο Νετλ αναφέρει στο βιβλίο του “Η μουσική στους πρωτόγονους πολιτισμούς” πως “πολύ λίγοι λαοί έχουν έννοιες (κι επομένως λέξεις) αντίστοιχες με αυτή της Ευρωπαϊκής έννοιας της ‘μουσικής’. Για τους πρωτογωνους πολιτισμούς η μουσική είναι αναποστσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής ως κομμάτι θρησκευτικών τελετών:γέννηση, ενηλικίωση,γάμος,θάνατος,ίαση των ασθενιών και κάλεσμα βροχής. Η μουσική είναι σύνδεσμος με τον κόσμο των πνευμάτων”.

Η μουσική είναι μια ατέλειωτη ροή, είναι άμεση, γεννιέται ασταμάτητα. Η μουσική εμπειρία δεν είναι κάτι που μπορείς να το αγγίξεις και να το κρατήσεις στα χέρια σου. Η μουσική είναι κίνηση, που πάντα πηγαίνει κάπου, μετακινείται, αλλάζει και ρέει από την μια νότα στην άλλη. Αυτή η κίνηση μπορεί να μας μιλήσει. Όχι με λέξεις, όχι με ιστορίες, όχι με εικόνες, αλλά να μας μιλήσει για τα συναισθήματά μας, τα βαθιά, τα ξεχωριστά, που δεν μπορούμε να τα εκφράσουμε με λόγια. Να μας μιλήσει για το ανείπωτο.  Αν μας αρέσει η μουσική, θα ανακαλύψουμε τα νοήματα, απλά ακούγοντας. Κι αυτό πρέπει να κάνουμε. Ν’ ακούσουμε τις νότες, να τις νοιώσουμε να κινούνται, πηδώντας, χτυπώντας, αστράφτοντας, γλιστρώντας. Το νόημα της μουσικής βρίσκεται μέσα στη μουσική και πουθενά αλλού. Σαν ευαίσθητοι δέκτες (ακροατές η εκτελεστές η συνθέτες) θα πρέπει να κουβαλάμε μέσα μας αθωότητα και αυθορμητισμό για να παρασυρθούμε και να νιώσουμε τη συγκίνηση. Να ενωθούμε με το άρρητο και το άφατο και να μετέχουμε στο μεγάλο μυστήριο του Σύμπαντος. Η φύση, τα συναισθήματα, τα βιώματα, όταν μεταφέρονται στο χώρο της μουσικής φαντασίας χάνουν το ελάττωμα του ατελούς, του ρηχού, του επαναλαμβανόμενου και αποκτούν νόημα, τελειότητα και διάρκεια. Η ζωή είναι μια πνευματική κατάσταση που όταν την ονειρευόμαστε και την τραγουδάμε, ζούμε.  Όπως διατείνεται ο Μανώλης Καλομοίρης: «Σκοπός της Μουσικής είναι να δίνει ζωή στα όνειρα από την μια μεριά και να παρασταίνει τη ζωή σαν όνειρο από την άλλη».

Η μουσική είναι σαρκική και φιλήδονη, γι’ αυτό ανεξήγητα κατευναστική γιατί εκφράζει το πάθος, το ομολογεί, δεν το εγκλείει.

Η μουσική είναι πνευματική και εγκεφαλική γι’ αυτό ανεξήγητα ισορροπητική γιατί κατανοεί το ασύνειδες και το εκφράζει με μουσικό λόγο.

Είναι τέχνη παιδική και ενήλικη, παιχνιδιάρα, και αυστηρή, ιδιοφυής,  βαθυστόχαστη και απλή. Είναι τέχνη αρσενική και θηλυκή με αρχέγονους παλμούς και συνειδητές-πολιτισμικές φόρμες.

Είναι σάρκα και λόγος, ΑΣΥΝΕΙΔΗΤΟ ΚΑΙ ΣΥΝΕΙΔΗΤΌ.

 

Jacquet-gynaika-sparmatseto (1)

 

 

ΙΙ. ΕΝΝΟΙΑ ΣΥΝΘΕΣΗΣ

Τα ηχητικά στοιχεία γίνονται μουσική μόνον χάρη στην οργάνωσή τους.

Ο συνθέτης αποφασίζει την οργάνωση κάποιων συγκεκριμένων ή μη ήχων που θα επιλέξει, μέσα σε ένα δεδομένο χρονικό διάστημα.

Ο τρόπος με τον οποίον οργανώνει ο άνθρωπος το ηχητικό υλικό ούτως ώστε να παράξει μουσική, εξαρτάται:            α)από την αλληλεπίδρασή του με το φυσικό, κοινωνικό και πολιτισμικό περιβάλλον, από φυσικούς νόμους όπως η συμμετρία, η περιοδικότητα, η επανάληψη, η ταλάντευση, η ηχώ.

β) από την σχέση του με το ασυνείδητο σύμπαν. Αυτή η σχέση είναι μια πολύπλοκη συνάρτηση αφενός της φυσικής και εγγενούς διάτρησης(φιλιγκράν) της συνειδησής του και αφετέρου της συνειδητής και προσευχητικής του προσπαθειας στην δημιουργία διατρητικών σχισμάτων ωστε η επικοινωνία της συνείδησης με το  ασυνείδητο να είναι καθαρή.

 

Γυναίκες συνθέτριες  Κεφάλαιο Πρώτο

 

ΙΙΙ.ΕΝΝΟΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑΣ

Η γυναίκα είναι  αυτό που ορίσθηκε μέσα στους προηγουμενους αιώνες:  παθητικό στοιχείο; Αγκαλιά; Αποδοχή; Μόνο η διάσταση της Καρδιάς; Αιώνες κατηγορήθηκε για την έλλειψη λόγου, για τον αθεράπευτο συναισθηματισμό της, για την καθήλωση της σε ασυνείδητες εκφράσεις.  Σε αυτό το χρονικό ταξίδι η γυναικεία συνείδηση στον χώρο της μουσικής ακολούθησε μια πορεία αφανή, μη καταγεγραμμένη στους ιστορικούς  καταλόγους. Ειδικότερα η αστή γυναίκα στην Ευρώπη παρουσιαζόταν ως αντιπερισπασμός στην νοικοκυρά. Ένα είδος διακοσμητικής φιγούρας στην δημόσια  πρακτική του αρσενικού κόσμου. Η Δημόσια πρακτική της τέχνης της μουσικής είχε συνυφανθεί με την πορνεία.

Σήμερα το παρελθόν εμφανίζεται μπροστά μας για το δούμε ξανά, να το  καταγράψουμε και να το αναθεωρήσουμε. Σήμερα χρειάζεται να ξανά-μάθουμε την ιστορία μέσα από δεύτερη ανάγνωση. Μέσα από την δεύτερη ανάγνωση των μην φωτισμένων πλευρών της μακριά από κατηγοριοποιήσεις, μακριά από την αυτολογοκρισία και ενοχή και τελικά μακριά από την σιωπή της. Ποια η ιδιαιτερότητα της γυναίκας και ποια η καλλιτεχνική της περίμετρος; Η γυναίκα έψαχνε και ψάχνει να βρει την ταυτότητά της έξω από τους  κοινωνικούς ορισμούς, μέσα από το σώμα και το πνεύμα της, μέσα από το πάθος της το άλογο και μέσα από τον έλλογο νου της. Η γυναίκα αντιλαμβάνεται δονήσεις μέσα τόσο από τον θάνατο και την αρρώστια αλλά και μέσα από την καθημερινή υπεράσπιση των μικρών λεπτομερειών της χαράς. Η γυναίκα βυθίζεται, φυτεύεται, ριζώνει στη γη, στην πεζότητα του κόσμου και γίνεται Άνθρωπος. Ζει χωρίς να προσπαθήσει να μεταθέσει την ουσία της έξω από την καθημερινή ζωή, έξω από τον εαυτό της. Ζει μια παροντικότητα, μια εκστατική παροντικότητα.

 

 

Α. ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΡΜΗΝΕΥΤΡΙΑ

Πολλές γυναίκες γνωρίζουμε ως  ερμηνεύτριες συνθετικών έργων των αντρών!

Σαν ερμηνεύτρια μουσικών έργων  έγινε διάπολος από το ορατό και ορισμένο της αρσενικής διάνοιας στο ορατό και ορισμένο του ανθρώπου.

Ευτυχώς υπάρχει στους αιώνες ένα ράγισμα ώστε να περάσει κάθε αόρατη σύλληψη της μαγικής γυναικείας ψυχής.

 

 

Β.ΓΥΝΑΙΚΑ ΣΥΝΘΕΤΡΙΑ

Λίγες γυναίκες γνωρίζουμε ως συνθέτριες!

Ως συνθέτρια οφείλει να  γίνεται διάπολος από το αόρατο και αόριστο της γυναικείας διάνοιας στο ορατό και ορισμένο του «νέου ανθρώπου».

Οι πήγες του αόρατου και αόριστου, κατά την διαδικασία εκροής τους στον κόσμο(στη σύνθεση) έχουν σχέση με τα μορφώματα των καιρών. Ο ρόλος αυτός να βουτάει στο αόρατο της σύνθεσης της αποκλείστηκε για αρκετούς αιώνες. Η γέννα των παιδιών της ήταν αρκετή βουτιά στο αόρατο, οι άλλες ανήκαν στον άντρα. Η διαδικασία εκροής δεν διευκολυνόταν ούτε από την παραίνεση, ούτε από την προτροπή. Η έκθεση στο κοινό μιας απενοχοποιημένης προσωπικότητας εμποδιζόταν. Η ενθάρρυνση για αυτοπροσδιορισμό είχαν μοναδική στοχοπροσήλωση τη γέννα παιδιών.  Υπήρχε τοίχος στην ανάγκη μιας γέννας «εν κοσμώ», μιας δημιουργίας στον κόσμο και μιας υποστήριξης επαγγελματικού προσανατολισμού.

Λίγες οι γυναίκες συνθέτριες που διευκολύνθηκαν από παραινέσεις αυτοπροσδιορισμού και επαγγελματικού προσδιορισμού, και παράλληλα ενθαρρύνθηκαν ή υποστηρίχθηκαν.

 

Συγκεκριμένα υποστηρίχθηκαν:

  1. Όσες είχαν σχέση με τον θεό (Hildegard de Bingen)
  2. Όσες είχαν μια οικογένεια με μουσικά στηρίγματα από πατέρα, μητέρα, αδελφό (Clara Schuman, Fanny Mendelsohn)

3.- Όσες είχαν γενετήσιο προσανατολισμό (Ethel Smyth)

 

Γυναίκες συνθέτριες  Κεφάλαιο Πρώτο…. (συνεχίζεται)

Σχετικά άρθρα

ΟΔΟΣ ΝΟΣΤΙΜΙΑΣ | Οι καλύτερες γεύσεις από όλο τον κόσμο για σένα και τους φίλους σου

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Η παλιά μας πεζογραφία | Όπως το παλιό Ελληνικό σινεμά

“Οι κρυμμένες ιστορίες πίσω από τα τραγούδια”

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X