Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

ΜΙΧΑΛΗΣ ΣΕΤΑΤΟΣ – ΕΝΑΣ ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΙΚΟΣ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΑΣ

 

Μιχάλης Σετάτος – ένας υποδειγματικός επιστήμονας

 

Μιχάλης Σετάτος

Είχα τη χαρά στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στη Φιλοσοφική Σχολή, να έχω ως δασκάλους τη μεγάλη και ένδοξη γενιά φιλολόγων και άλλων επιστημόνων, που πρόσφεραν πλούσιο έργο και γέννησαν μια μεγάλη γενιά νεότερων επιστημόνων και εκπαιδευτικών. Δίδαξαν ήθος επιστημονικό και, σε δύσκολες εποχές, δημοκρατικές και ανθρωπιστικές αξίες.

Η Γλωσσολογία είναι μια επιστήμη που από μικρός αγαπούσα. Από πού βγαίνουν οι λέξεις, μια ωραία και γόνιμη απορία. Στις τελευταίες τάξεις Γυμνασίου έκανα με δική μου πρωτοβουλία μια πολυσέλιδη εργασία για το Ετυμολογικό. Όταν στο πανεπιστήμιο απέκτησα το Ετυμολογικό Λεξικό της Νεοελληνικής του Ν. Ανδριώτη, ήταν για μένα σκέτο απόλαυση, με τις ώρες να ψάχνω λέξεις.

Δεν είχα καθηγητή τον Νικόλαο Ανδριώτη (Ίμβρος, 8 Νοεμβρίου 1906 – Θεσσαλονίκη, 29 Σεπτεμβρίου 1976) που δίδαξε στο Αριστοτέλειο Π.Θ. ως το 1969, τον παρακολουθούσα όμως και αργότερα σε άλλες πολλές δραστηριότητές του. Τον θεωρούσα, και τον θεωρώ, ως δικό μας θρακιώτη αφού γεννήθηκε στην Ίμβρο.

Στο τέταρτο έτος, 1970-71 είχα τη χαρά να μας διδάξει Γλωσσολογία ο μαθητής του Ν. Ανδριώτη, νεοεκλεγείς τότε και για πρώτη χρονιά στη σχολή μας διδάσκων ο Μιχάλης Σετάτος. Εκτίμησα από την πρώτη στιγμή τη μεθοδικότητα, πρακτικότητα και απλότητα του επιστήμονα και ανθρώπου. Για μένα, για μας, τότε αυτά τα δύο πήγαιναν μαζί.

Για μια διδακτική χρονιά είχα το μάθημα αυτό που δώσαμε ως προπτυχιακό. Μου διευκρίνισε και φώτισε μέσα μου τόσα πολλά πράγματα για την ιστορία και τη φιλοσοφία της γλωσσολογικής επιστήμης, πράγμα που με βοήθησε στην πορεία μου.

Το σημερινό μου μικρό κείμενο το αφιερώνω στη μνήμη του, τρία χρόνια από το θάνατό του. Είναι το λιγότερο που μπορώ να κάνω. Είναι μια σειρά κειμένων απολογισμού των φοιτητικών μου χρόνων και πανεπιστημιακών σπουδών. Χαίρομαι που είχα δάσκαλο τον Μιχάλη Σετάτο, χαίρομαι γιατί μια γενιά μαθητών και μαθητριών του στέριωσαν αυτή την επιστήμη στην εποχή μας. Εκείνοι οι πανεπιστημιακοί, εκτός των άλλων, είχαν έντονη παρουσία και προσφορά στην κοινωνία. Δίδασκαν επιστήμη και όχι ένα βιβλίο που έτυχε να γράψουν.

 

 

Εργοβιογραφικά στοιχεία

Θα παραθέσω λίγα στοιχεία εργοβιογραφικά του Μ. Σετάτου (1929 – 3 Ιουλίου 2017):
Ο Μιχάλης Σετάτος γεννήθηκε το 1929 στη Θεσσαλονίκη. Ολοκλήρωσε τις εγκύκλιες σπουδές του στο Πειραματικό Σχολείο της Θεσσαλονίκης και συνέχισε σπουδάζοντας στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ. (1947-1951). Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Παρίσι με υποτροφία από το 1959 ως το 1965, οπότε επέστρεψε στην Ελλάδα, και λίγο αργότερα εκλέχθηκε έκτακτος (1970) και στη συνέχεια τακτικός (1975) καθηγητής Γλωσσολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Α.Π.Θ.

Ο Μιχάλης Σετάτος δημοσίευσε πλήθος μελετών για την ελληνική γλώσσα: Τα ετυμολογικά σημασιολογικά ζεύγη λόγιων και δημοτικών λέξεων της Κοινής Νέας Ελληνικής (1969), Phonological problems of Modern Greek Koine (1969), Φαινομενολογία της καθαρεύουσας (1973), Φωνολογία της Κοινής Νεοελληνικής (1974), και δεκάδες άρθρα σε περιοδικά, πρακτικά συνεδρίων, συλλογικά έργα κτλ. Ειδικά οι Μελέτες για την Ελληνική Γλώσσα, η περιοδική έκδοση στην οποία δημοσιεύονται τα Πρακτικά των Ετήσιων Συναντήσεων του Τομέα Γλωσσολογίας του Τμήματος Φιλολογίας του Α.Π.Θ., περιέχουν, σχεδόν σε όλα τα τεύχη τους, ένα άρθρο του κορυφαίου αυτού Έλληνα γλωσσολόγου.

 

 

Το 1973 ο Μιχάλης Σετάτος εκλέχθηκε μέλος του Δ.Σ. του Ινστιτούτου Νεοελληνικών Σπουδών. Υπήρξε, επίσης, μέλος της Ελληνικής Σημειωτικής Εταιρείας, της Εταιρείας Σλαβικών Μελετών, της Συντακτικής Επιτροπής του Περιοδικού “Φιλόλογος” και άλλων φορέων με αντικείμενο την ελληνική γλώσσα και, γενικότερα, τον πολιτισμό.

Δίδαξε ως το 1995 ένα τεράστιο εύρος μαθημάτων, όπως Γενική Γλωσσολογία, Σημασιολογία, Κειμενογλωσσολογία, Σημειολογία, Ινδοευρωπαϊκή Γλωσσολογία, Ινδοευρωπαϊκές γλώσσες, Σανσκριτικά, Σημιτικές γλώσσες κ.ά. Μεταφύτευσε έτσι στο Α.Π.Θ., κριτικά και μεθοδικά, τις πιο σύγχρονες και πρωτοποριακές εξελίξεις της ευρωπαϊκής γλωσσολογικής επιστήμης, προσδίδοντας από την πρώτη κιόλας δεκαετία της διδακτικής παρουσίας του στο πανεπιστήμιο θεαματική ευρύτητα και αλματώδη βήματα πρωτοπορίας στα αντικείμενα της επιστήμης αυτής. Η Σημασιολογία, η Κειμενογλωσσολογία, η Σημειολογία είναι επιστημονικές περιοχές με τις οποίες η ελληνική επιστήμη ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή χάρη στον ίδιο· επομένως, δίκαια θεωρείται, από όσους γνωρίζουν τα πράγματα και δεν μένουν στην επιφάνεια ή στο κυνήγι της αυτοπροβολής, ο θεμελιωτής της σύγχρονης γλωσσολογίας στην Ελλάδα.

Σχετικά άρθρα

Υπαρξισμός, η φιλοσοφική επανάσταση του 20ου αιώνα

ΤΑ ΔΕΚΑ ΠΡΕΠΕΙ ΣΤΗ ΤΕΧΝΗ | Του Άρι Ασσαριωτάκη

Άρις (Αριστοφάνης) Ασσαριωτάκης

Στέφανος Ιωαννίδης, ο δημιουργός της μεταπολεμικής Ξάνθης

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X