Sparmatseto
Αφιερώματα Εικαστικά Πρόσωπα

Alessandro Botticelli, όπως άνοιξη

Ο Sandro (Alessandro) Botticelli (1445-1510) ήταν ίσως ο μεγαλύτερος ανθρωπιστής ζωγράφος της πρώιμης αναγέννησης, όμως μεγάλο μέρος της ζωής και των επιρροών του παραμένει ένα μυστήριο για εμάς σήμερα. Οι πίνακές του αντιπροσωπεύουν το αποκορύφωμα της πολιτιστικής άνθησης της Φλωρεντίας των Μεδίκων, μιας ευημερούσας κοινωνίας που ενθάρρυνε την πρόοδο της τέχνης, της φιλοσοφίας και της λογοτεχνίας. Σε όλη τη διάρκεια της μακράς καριέρας του ανατέθηκε να ζωγραφίσει πολλά διαφορετικά θέματα, αλλά το επίκεντρο του έργου του  προσπάθησε πάντα να είναι προς την ομορφιά και την αρετή, τις ιδιότητες που αντιπροσωπεύει η θεά Αφροδίτη, η οποία και αποτελεί το αντικείμενο πολλών από τους πιο διάσημους πίνακές του.

Επιρροές:

Επηρεασμένος από την αναβίωση των ελληνικών και ρωμαϊκών ιδεωδών στη Φλωρεντία την εποχή εκείνη, ο Botticelli ήταν ένας από τους πρώτους Δυτικούς καλλιτέχνες της κλασσικής εποχής που απεικόνισε μη θρησκευτικά θέματα. Η ιδέα ότι η τέχνη μπορεί να είναι για ευχαρίστηση και όχι μόνο να εξυπηρετεί θρησκευτικούς σκοπούς ήταν μια σημαντική θεωρία και πράξη τελικά για τη δυτική τέχνη.

Ο Botticelli γεφύρωσε το χάσμα μεταξύ του μεσαιωνικού γοτθικού στυλ ζωγραφικής και του  αναδυόμενου ανθρωπιστικού ρεαλισμού. Το έργο του ενσωμάτωσε μια αναδυόμενη γνώση της ανθρώπινης ανατομίας και προοπτικής, διατηρώντας όμως μια διακοσμητική ποιότητα, που δεν βρέθηκε στο έργο άλλων καλλιτεχνών της επόμενης Υψηλής Αναγέννησης ακόμα και για πολύ καιρό αργότερα. Στόχευσε στην επίτευξη του ιδεώδους της ομορφιάς στους πίνακές του και διαχώρισε με ρεαλισμό για το αν μια πιο φανταστική μορφή εξυπηρετούσε καλύτερα την γενική αισθητική ιδέα.

Η εξερεύνηση του συναισθηματικού βάθους στα παραδοσιακά χριστιανικά θέματα ήταν μοναδική σε μια εποχή όπου η θρησκευτική τέχνη ήταν σε μεγάλο βαθμό εικονογραφική. Ζωγράφισε με τρόπο που τον καθιστούσε ρεαλιστικό στον απλό άνθρωπο, τονίζοντας τις ανθρώπινες σχέσεις μεταξύ τους. Αυτό είναι ιδιαίτερα εμφανές στις πρώτες ζωγραφιές της Παναγίας και του θείου βρέφους, όπου υπάρχει μια ζεστασιά και τρυφερότητα μεταξύ της μητέρας και του παιδιού σήμα κατατεθέν για τον Botticelli.

Σημαντικά του έργα:

Η Προσκύνηση των μάγων-Alessandro Botticelli

Η προσκύνηση των μάγων (1475)

Αυτό το σημαντικό πρώιμο έργο του ανατέθηκε από τον Guaspare di Zanobi del Lama, έναν τραπεζίτη που είχε χτίσει ένα παρεκκλήσι στην εκκλησία της Santa Maria Novelli στη Φλωρεντία. Είναι πιθανό ο Del Lama να επέλεξε αυτό το θέμα για να διακοσμήσει το παρεκκλήσι του επειδή ένας από τους μάγους είχε το παρατσούκλι και όνομα του δηλαδή Gaspar. Το έργο απεικονίζει αρκετά μέλη της οικογένειας Μεδίκων, συμπεριλαμβανομένου του Cosimo de’ Medici, και των γιων του Piero και Giovanni, που ήταν όλοι αποβιώσαντες την περίοδο εκείνη, να παριστάνουν τους τρεις μάγους. Η οικογένεια Medici συσχετίζεται συχνά με τους Τρεις Μάγους ή τους Τρεις βασιλιάδες στην ιστορία της γέννησης. Οι Μέδικοι ήταν φίλοι της οικογένειας του Del Lama και σημαντικοί προστάτες του ίδιου του Botticelli. Αν και οι προθέσεις του Del Lama για την ανάθεση αυτών των πορτρέτων ως μέρος της ζωγραφικής δεν είναι γνωστές, ήταν σύνηθες οι θρησκευτικές αναπαραστάσεις της εποχής να περιέχουν πορτρέτα ευγενών υπογραμμίζοντας τη σημαντική σχέση τέχνης με την οικονομία και την εξουσία στην Φλωρεντία την περίοδο της αναγέννησης.

Ο Botticelli ήταν ίσως ο πρώτος καλλιτέχνης που απεικόνιζε τη Λατρεία των Μάγων με την άγια οικογένεια στο βάθος του κέντρου, με τους άλλους χαρακτήρες να είναι διατεταγμένοι συμμετρικά και στις δύο πλευρές. Στο παρελθόν, η σκηνή απεικονιζόταν πάντα ως μια γραμμική αφήγηση που διέτρεχε τον καμβά, όπως στη γοτθική ζωγραφική του Gentile da Fabbriano (1420) ή στη διάσημη τοιχογραφία του Benozzo Gozzoli στο Palazzo Medici (1459).

Μια ενδιαφέρουσα άποψη είναι πως η ζωγραφιά περιέχει επίσης μια αυτοπροσωπογραφία του Botticelli – η μοναδική που είναι γνωστή πως υπάρχει. Ο καλλιτέχνης στέκεται στο δεξί άκρο της ζωγραφικής και κοιτάζει απευθείας στον θεατή.

Η άνοιξη-Alessandro Botticelli

Η άνοιξη (1470-1480)

Ένα από τα πιο γνωστά έργα ζωγραφικής της δυτικής τέχνης «Η άνοιξη» απεικονίζει μια σειρά μορφών από την κλασσική μυθολογία σε έναν κήπο ή δάσος. Αντί να αντιπροσωπεύει μια σκηνή από μια συγκεκριμένη ιστορία, πιστεύεται ότι ο Botticelli παρουσιάζει τα στοιχεία σε αυτή τη διάταξη για καθαρά αισθητικούς λόγους.

Γενικά ο πίνακας είναι μια αλληγορία για την εποχή της Άνοιξης, όπως υποδεικνύει και ο τίτλος του, αλλά δεν υπάρχει συμφωνία ως προς το ακριβές μήνυμα που μας μεταφέρει. Είναι πιθανό ότι ο κεντρικός χαρακτήρας είναι η Αφροδίτη η θεά της αγάπης, ενώ οι τρεις χάριτες (Αγλαΐα η λάμπουσα, η Ευφροσύνη, η χαρά της ψυχής και η Θάλεια, η ανθίζουσα τα φυτά) παρέα με την Χλωρίς, τη θεά των λουλουδιών χορεύουν δίπλα της, κυνηγιούνται από τη μορφή του Δυτικού ανέμου πριν μεταμορφωθούν σε Φλώρα, επαναλαμβάνοντας έναν μύθο που περιγράφεται στον Οβίδιο. Ο αγγελιοφόρος θεός Ερμής βρίσκεται στα αριστερά, καθώς η φιγούρα του Έρωτα κυλά πάνω από τη σκηνή, πριν στείλει ένα βέλος.

«Η άνοιξη» είναι ιδιαίτερα σημαντικό έργο καθώς είναι ένα από τα πρώτα παραδείγματα της δυτικής μετακλασικής ζωγραφικής μιας μη θρησκευτικής σκηνής. Όπως λέει ο κορυφαίος κριτικός τέχνης της The Guardian, Jonathan Jones, «η άνοιξη του Botticelli ήταν ένας από τους πρώτους μεγάλους ευρωπαϊκούς πίνακες που μας μιλούσε για μια ιστορία που δεν ήταν χριστιανική, αντικαθιστώντας την κατάνυξη του Πάσχα με μια παγανιστική τελετή, καθιστώντας τον σαν ένα ιδιαίτερα συναρπαστικό ορόσημο για την ανάπτυξη της δυτικής τέχνης».

Στα τελευταία έργα του, ο Botticelli υιοθέτησε ένα απλούστερο ύφος, απέριττο και απαλλαγμένο από έντονα διακοσμητικά στοιχεία που θα αποσπούσαν την προσοχή του θεατή από το κεντρικό θέμα, πιθανά διότι δεν στόχευε στην τέρψη όσο στη διδακτική λειτουργία του πίνακα. Στο τέλος της ζωής του, διάφορες ασθένειες καθώς και μία αναπηρία εξαιτίας της παραμόρφωσης της πλάτης του, του στέρησαν την επαφή με τη ζωγραφική. Πέθανε στις 17 Μαΐου του 1510 και τάφηκε στο κοιμητήριο της εκκλησίας των Αγίων Πάντων.

Σχετικά άρθρα

Η Βίκυ Φλέσσα και ο Ιάκωβος Μαρίδης “συνομίλησαν” με το κοινό της Ξάνθης (βίντεο)

Δωρεάν μαθήματα Τέχνης online από το MoMA

Παρουσιάστηκε το βιβλίο της Δήμητρας Πατρωνίδου στο Ίδρυμα Θρακικής Τέχνης (βίντεο)

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X