Sparmatseto
Projects Αφιερώματα

Ηδονισμός | Η φιλοσοφία της ευχαρίστησης (μέρος 1ο)

Κάνε ότι σου δίνει τη μεγαλύτερη δυνατή ευχαρίστηση, ανεξαρτήτου αποτελέσματος…

Με την πρώτη ματιά, ο ηδονισμός φαίνεται αρκετά απλός. Κάνε ότι σου αρέσει! Φάε ότι θέλεις, μεταχειρίσου τους ανθρώπους ακατάπαυστα, ξάπλωσε στο κρεβάτι όλη την ημέρα! Αλλά τα πράγματα δεν είναι ακριβώς έτσι. Οι φιλόσοφοι μιλούν για το παράδοξο του ηδονισμού, το οποίο αναφέρεται στον τρόπο με τον οποίο η ευχαρίστηση φαίνεται να είναι κάπως στυφνή μετά από λίγο.

Παράδειγμα:

Αν έχετε φάει πάρα πολύ γλυκά ταυτόχρονα ξέρετε πώς αυτό λειτουργεί. Μπορεί τότε να τα απολαύσατε, αλλά σύντομα μετά θα πάρετε έναν τρομερό στομαχόπονο και μακροπρόθεσμα τα δόντια σας θα σαπίσουν και θα πέσουν.

Όπως αποδεικνύεται, η συμπεριφορά σας αυτή είναι πιθανό να σας φέρει περισσότερο πόνο παρά ευχαρίστηση! Για να βγούμε από το παράδοξο του ηδονισμού, οι φιλόσοφοι έχουν προτείνει όλες τις μεθόδους για τη μεγιστοποίηση της ευτυχίας μακροπρόθεσμα. Αυτές οι μέθοδοι έρχονται σε αντίθεση με τον καθαρό ηδονισμό, ο οποίος επιδιώκει από στιγμή σε στιγμή ευχαρίστηση χωρίς να λαμβάνει υπόψη το μέλλον.

Διάσημες ρήσεις για τον ηδονισμό.

«Είναι λάθος … να υποθέσουμε ότι ο κόσμος  θέλει το περιβάλλον προστατευμένο ή τη ζωή του σωσμένη και ότι θα είναι ευγνώμον σε κάθε ιδεαλιστή που θα αγωνιστεί για τέτοιους σκοπούς. Αυτό που θέλει το κοινό είναι η προσωπική του άνεση.» (Isaac Asimov, The Gods Themselves)

Ο μεγάλος συγγραφέας Isaac Asimov έβαλε αυτή τη γραμμή στο στόμα ενός από τους χαρακτήρες του. Δεν είναι ακριβώς ένα επιχείρημα για τον ηδονισμό,υποστηρίζει όμως ότι ο ηδονισμός είναι το μόνο πράγμα που παρακινεί τους περισσότερους ανθρώπους. Οι περισσότεροι άνθρωποι λέει ο χαρακτήρας, παρακινούνται από τη δική τους ευχαρίστηση και δεν μπορούν να πεισθούν να θυσιάσουν αυτή την ευχαρίστηση για υψηλότερα ιδανικά και στόχους. Αυτός είναι ο ψυχολογικός ηδονισμός

“Many of us pursue pleasure with such breathless haste that we hurry past it.” (Søren Kierkegaard)

Ηδονισμός εναντίον ασκητισμού.

Ο ασκητισμός είναι το άκρος αντίθετο του ηδονισμού. Όπου ο ηδονισμός έχει να επιδιώξει την ευχαρίστηση, ο ασκητισμός έχει να κάνει χωρίς αυτήν. Για έναν ασκητή, η ευχαρίστηση είναι ένα είδος αδυναμίας και απόσπασης της προσοχής που θα τον εμπόδιζε να ανταποκριθεί στις πνευματικές του αξίες και να επιτύχει τους πνευματικούς τους στόχους – που συνήθως είναι ανιδιοτελείς, χωρίς επιθυμίες, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα διαλογισμού και εξυπηρετώντας καθαρά τους άλλους. Αποφεύγει αυτές τις παγίδες στο πνευματικό τους μονοπάτι, αρνούμενος ακόμη και τις συνηθισμένες απολαύσεις του σώματος, όπως οι νόστιμες τροφές, τα ρούχα και γενικά η πολυτελείς διαβίωση. Αντ ‘αυτού, ζουν με όσο το δυνατόν λιτοδίαιτα, ντυμένοι με απλοϊκά ρούχα και κάτω από συνθήκες απόλυτου μοναχισμού και πειθαρχίας.

Τον ασκητισμό τον βρίσκουμε σχεδόν σε όλες τις θρησκευτικές παραδόσεις, όπου οι μοναχοί, προσκυνητές ή οι ιερείς πειθαρχούν και αποφασίζουν να ζήσουν χωρίς περιττές υλικές ανέσεις. Πρέπει να ειπωθεί όμως ότι όσοι ασκούν την ασκητική τους πορεία συχνά ισχυρίζονται ότι τελικά αυτό τους φέρνει ένα είδος ευδαιμονίας που ποτέ δεν μπορούν να βιώσουν όσοι απολαμβάνουν τις φυσικές απολαύσεις.

Ένα από τα πιο διάσημα και ενδιαφέροντα μυθιστορήματα σχετικά με την πνευματικότητα είναι το Siddharta του  Herman Hesse.  Το Siddharta είναι ένα από τα αριστουργήματα του 20ου αιώνα. Καταγράφει της πορείας ενός ανθρώπου που ψάχνει να βρει τον εαυτό του και τη βαθύτερη αλήθεια της ζωής, το μυθιστόρημα αυτό αποτελεί έναν παθιασμένο ύμνο της ατομικότητας και της πνευματικής ανεξαρτησίας. Δεν είναι τυχαίο ότι, από τη μέρα που πρωτοκυκλοφόρησε, το βιβλίο αυτό αποτελεί ένα από τα δημοφιλέστερα αναγνώσματα των νέων κάθε γενιάς. Στις σελίδες του οι νέοι βρίσκουν την εικόνα ενός κόσμου που οι ίδιοι ονειρεύονται, ενός κόσμου όπου η γνώση και η πείρα κατακτούνται και δε χαρίζονται, και όπου ο έρωτας είναι περιπέτεια και μαθητεία και όχι φτηνός συναισθηματισμός.

Ηδονισμός εναντίον αλτρουισμού.

Αλτρουιστής είναι όποιος θέτει την ευτυχία και την ευημερία όλων των άλλων πιο πάνω από τη δική του. Ο αλτρουισμός είναι η τελική μορφή της γενναιοδωρίας και της καλοσύνης.

Μια γυναίκα που δίνει το τελευταίο ευρώ της σε ένα άστεγο είναι ένα παράδειγμα ακραίου αλτρουισμού. Ωστόσο, μπορείτε να είσαστε αλτρουιστής, χωρίς να «ρίχνετε» τον εαυτό σας, κάνοντας απλά πράγματα για τους άλλους χωρίς προσδοκία ανταμοιβής για τον εαυτό σας.

Ο αλτρουισμός συχνά αντιπαραβάλλεται με τον ηδονισμό, για προφανείς λόγους. Πολλοί άνθρωποι πιστεύουν ότι ο ηδονισμός είναι το αντίθετο του αλτρουισμού. Ωστόσο, ο αλτρουισμός και ο ηδονισμός είναι διαφορετικοί μόνο στο βαθμό που η ευτυχία σας είναι διαφορετική από την ευτυχία τους. Πολλές φιλοσοφικές και θρησκευτικές παραδόσεις έχουν υποστηρίξει ότι δεν είναι  και ότι η μεγαλύτερη χαρά στη ζωή προέρχεται από τη δημιουργία χαράς για τους άλλους και ότι η ευημερία μας τελικά εξαρτάται από την ευημερία των άλλων. Εάν αυτό είναι αλήθεια, τότε ο απόλυτος ηδονιστής θα είναι και ο απόλυτος αλτρουιστής! Αυτή η ιδέα είναι ταυτόσημη σε πολλές θρησκείες και ιδιαίτερα στον Βουδισμό.

Συνεχίζεται…

Σχετικά άρθρα

Ποίηση Ενδοσκόπησης από την Μαρία Μουσοπούλου (Μέρος ΙΙΙ)

Μαρία Μουσοπούλου

Παράταση προθεσμίας υποβολής έργων για τον Διαγωνισμό Καλλιτεχνικής δημιουργίας του Ιδρύματος Θρακικής Τέχνης και Παράδοσης

Πολιτισμός και Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση, του Θανάση Μουσόπουλου

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X