Sparmatseto
Projects Αφιερώματα

Υπαρξισμός, η φιλοσοφική επανάσταση του 20ου αιώνα

Ηφιλοσοφία του Υπαρξισμού (Existentialism) ήταν μια επιρροή υποκείμενη στην φιλοσοφία που στόχευε στη διερεύνηση του ρόλου της αισθητικής αντίληψης, ιδιαίτερα της όρασης, στις διαδικασίες της σκέψης. Ο υπαρξιακός χαρακτήρας τόνιζε τον ιδιαίτερο χαρακτήρα της προσωπικής, υποκειμενικής εμπειρίας και επέμεινε στην ελευθερία και την αυτονομία του ατόμου.

Ο Jean-Paul Sartre ήταν ο σημαντικότερος υποστηρικτής του Υπαρξισμού στην μεταπολεμική περίοδο και οι μποέμικοι κύκλοι στους οποίους μετακόμισε στο Παρίσι περιλάμβαναν πολλούς καλλιτέχνες. Με αυτόν τον τρόπο, προσωπικότητες όπως ο Alberto Giacometti, ο Jean Dubuffet, ο Jean Fautrier και ο Wols συσχετίστηκαν με την Υπαρξιακή  Φιλοσοφία. Είχε επίσης επίδραση στις Ηνωμένες Πολιτείες, ιδιαίτερα μέσω της προώθησης του από τον κριτικό τέχνης Harold Rosenberg. Η φιλοσοφία του ήταν συχνά δυσνόητη, ακόμη και από εκείνους που αυτοαποκαλούνται Υπαρξιστές. Παρ ‘όλα αυτά, διαμόρφωσε συζήτηση θεμάτων όπως το τραύμα, το άγχος και η αποξένωση, ιδέες που ήταν διαδεδομένες στη μεταπολεμική τέχνη.

Οι αρχές του

  • Ο υπαρξιακός χαρακτήρας εμφανίστηκε για πρώτη φορά στα τέλη του 19ου αιώνα, στα γραπτά του Δανού φιλόσοφου Soren Kierkegaard ο οποίος αντέδρασε ενάντια στο συστηματικό και ορθολογικό χαρακτήρα της φιλοσοφίας του Χέγκελ και επέμεινε, αντίθετα, στο διακριτικό χαρακτήρα της προσωπικής εμπειρίας. Τις δεκαετίες που ακολούθησαν, ο Υπαρξισμός αναπτύχθηκε σε μια φιλοσοφία που έδωσε έμφαση στην ατομική ηθική και στην εμπειρία της αυτονομίας, της ελευθερίας και της επιλογής.
  • Η επικέντρωση του στην ατομική εμπειρία τον έκανε ένα τέλειο εργαλείο για την ερμηνεία πολλών μεταπολεμικών αφηρημένων τεχνών. Αποδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμος στο Art Informel, μια εξαιρετικά εκφραστική και ατομικιστική αφηρημένη τέχνη που άνθισε στην Ευρώπη μετά τα τέλη της δεκαετίας του 1940. Κάποια από αυτά τα έργα, από ζωγράφους όπως ο Dubuffet και ο Wols, αντιμετώπισαν την ανυπόμονη συνύπαρξη του νου και του σώματος πάνω στο οποίο βασίζονται τα ανθρώπινα όντα, και το ενδιαφέρον του Υπαρξισμού στην αισθητική αντίληψη.
  • Ο υπαρξισμός δεν είχε ποτέ την ίδια δημοτικότητα ανάμεσα στους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους καλλιτέχνες. Αλλά εισήγαγε τις συζητήσεις των Αφηρημένων Εξπρεσιονιστών, ιδιαίτερα μέσα από την έννοια του Χάρολ Ρόζενμπεργκ «Ζωγραφική Δράσης», η οποία κατανόησε τη δημιουργική διαδικασία του ζωγράφου ως πράξη απαραίτητης αυτοεπιτήρησης, έκφρασης, ελευθερίας και αυθεντικότητας.
  • Ο Υπαρξισμός συνέβαλε επίσης στις συζητήσεις της εικαστικής τέχνης κατά την μεταπολεμική περίοδο, διαμορφώνοντας τις αναζητήσεις στο έργο του Alberto Giacometti και του Francis Bacon. Αυτό ήταν και το σύμπτωμα της εκλαΐκευσης της φιλοσοφίας του η οποία έγινε ευρέως κατανοητή ως η πνευματική έκφραση του άγχους για το μέλλον της ανθρωπότητας στην ατομική εποχή.

Τα παρακάτω έργα τέχνης είναι από τα πιο σημαντικά στο Υπαρξισμό της Σύγχρονης Τέχνης – που αντικατοπτρίζουν τόσο την φιλοσοφία αλλά και την συνολική ιδέα του.

Francis Bacon-Study After Velazquez's Portrait of Pope Innocent X (1953)Paul Cézanne-The Card Players (1890-92)Alfred Otto Wolfgang Schulze-The Blue Phantom (1951)

Σχετικά άρθρα

ΦΙΛΙΖ ΚΑΝΤΟΥΧΑΡ – “Επέλεξα να ζω με τα χρώματα” | Συνέντευξη με μια εικαστικό

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Κορνήλιος Καστοριάδης | Οπτικοακουστικό υλικό για τον μεγάλο φιλόσοφο (Μέρος ΙΙ)

Βασίλειος Μακέδος

Η Ελλάδα του 20ού αιώνα | Μια σειρά συζητήσεων από το ΠΙΟΠ

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X