Sparmatseto
Πρόσωπα

Γιώργος Γεραλής | Η διαχρονική φωνή της ποίησης

Ο κόσμος τον γνώρισε σαν φιλόλογο, λεξικογράφο και κυρίως, σαν επιμελητή εκδόσεων. Πολλοί τον χαρακτηρίσανε ευρυμαθή , ευαίσθητο και υπηρέτη των υψηλών αξιών.

Ο Γιώργος Γεραλής όμως ήταν πάνω απ’ όλα ένας άσπιλος και διαυγής ποιητής μιας δύσκολης εποχής γεμάτης κατοχές, εμφυλίους, δικτατορίες, πολυτεχνείου. Ήταν πάντα η πένα της σεμνότητας και της συνείδησης, της δικιάς μας συνείδησης που κρυφά μέσα στο μυαλό μας υπαγόρευε όλα αυτά τα ηθικώς θεμιτά έργα μας.

Γεννήθηκε στη Σμύρνη στις 23 Απριλίου 1917. Σπούδασε φιλολογία και νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Το 1944 παντρεύτηκε τη Θέα Ανδρεοπούλου. Κόρη του είναι η ηθοποιός Άννα Γεραλή. Είχε συμβολή στη σύνταξη του Μεγάλου Λεξικού της Ελληνικής Γλώσσης του Δημητρίου Δημητράκου, της Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαιδείας του «Πυρσού» και του Ελληνικού Λεξικού των Τεγόπουλου – Φυτράκη (1988). Εργάστηκε επίσης ως συντάκτης σε διάφορες περιοδικές εκδόσεις καθώς και ως διευθυντής σύνταξης και επιμελητής. Συνεργάστηκε με τα περιοδικά «Νέα Εστία», «Καλλιτεχνικά νέα», «Ο κύκλος», «Πειραϊκά Γράμματα» κ.ά. Διετέλεσε τμηματάρχης των Σιδηροδρόμων του Ελληνικού Κράτους (όπου είχε διοριστεί το 1942) μέχρι το 1965. Στη συνέχεια ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη φιλολογική επιμέλεια εκδόσεων.

Για πρώτη φορά δημοσιεύτηκε ποίημα του στο περιοδικό «Εβδομάς», το «Μια ψυχή πέταξε». Το 1936 δημοσίευσε στο περιοδικό «Νέα Εστία» το ποίημα «Διαβάτες».

Εξέδωσε τις ποιητικές συλλογές “Κύκνοι στο λυκόφως” (1939), “Λυρικά τοπία” (1950), “Αίθουσα αναμονής” (Κρατικό Βραβείο 1957), “Τα μάτια της Κίρκης” (1961), “Κλειστός κήπος” (1966), “Η ελληνική νύχτα” (1974), καθώς επίσης και την “Ελληνική Μυθολογία” (που αποτελεί μια εξαίρετη ποιητική ανάπλαση των αρχαίων μύθων – 1959. Τελευταία του ποιητική συλλογή ήταν τα “Νέα ποιήματα” (1984).

Επίσης έχει γράψει “Ορθογραφικό λεξικό της Δημοτικής γλώσσας” (1964).

Υπήρξε μέλος της Εθνικής Εταιρίας Ελλήνων Λογοτεχνών, έλαβε μέρος στο Διεθνές Συνέδριο Λογοτεχνίας για Νέους (Μαδρίτη 1964) όπου τιμήθηκε με Έπαινο του Βραβείου Άντερσεν για τη διασκευή της Ιλιάδας.


Βραδινή Μουσική

Ο μεσονύχτιος άνεμος ξύπνησε

τις μαρμαρένιες κόρες στον κήπο.

Η καθεμιά πήρε πάλι τη θέση της

στον πριν καιρό, στον καιρό τον ερχόμενο,

στη συλλογή, στο ατελεύτητο έργο.

 

Άλλη κρατάει ροδάνι, άλλη χρυσό σταμνί,

άλλη περνάει χλωμά λουλούδια σε στεφάνι.

Έξω απ’ τα πέρα μνήματα, του αγέρα η κόρη

γυαλίζεται, χτενίζεται, να δείξει πιο όμορφη.

Μιλάει και καμαρώνεται κι ουδέ γρικιέται.

 

Κι ο καβαλάρης διάβηκε στο πράσινο άλογο

κι εκείνες τον εκράξανε με άλαλα χείλια.

Στην κρυφήν αστραπή της νύχτας τον εκράξανε,

τα χέρια του απλώσανε στο πέτρινο όνειρο,

μάειδε ξοπίσω εστράφη ουδ’ αχνογέλασε,

μόνε στο φως διπλώθηκε και πάει του βάθους.

 

Η καθεμιά πήρε πάλι τη θέση της

στον πριν καιρό, στον καιρό τον ερχόμενο.

Στου τυφλού ανέμου τ’ όνειρο, στο θαμπό τούτο ποίημα,

στο ατελεύτητο έργο.

Στον αιώνα τον άπαντα.


Του απονεμήθηκαν:

το 2ο Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1958 για τη συλλογή «Αίθουσα αναμονής»,

το 1ο Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1975 για τη συλλογή «Η ελληνική νύχτα»,

το Βραβείο της «Ομάδας των Δώδεκα» (έπαθλο ιδρύματος Χατζηπατέρα) το 1962 για την ποιητική συλλογή «Τα μάτια της Κίρκης»,

το 1986 το Βραβείο του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη για το σύνολο του έργου του.

Κατά τον μελετητή του έργου του Κώστα Φρουζάκη (εφημερίδα «Η Αυγή» 27/11/2011) ο Γιώργος Γεραλής είναι «ποιητής μεταιχμιακός, με το έργο του «πατά» τόσο στη μεσοπολεμική όσο και στην πρώτη μεταπολεμική γενιά, με τους εκπροσώπους της οποίας μοιράζεται τους υπαρξιακούς προβληματισμούς σε θεματογραφικό επίπεδο … η ποιητική του συλλογή Κύκνοι στο λυκόφως θα γίνει ασμένως δεκτή από τους εκπροσώπους της αθηναϊκής νεοσυμβολιστικής σχολής (Ν. Λαπαθιώτης, Μ. Παπανικολάου). Σε αυτό το «κλίμα» θα παραμείνει πιστός και στα ποιήματά του που θα εκδοθούν μετά (και παρά) την τραγική εμπειρία του πολέμου (Λυρικά τοπία, 1950). Μονάχα στις επόμενες συλλογές του (Αίθουσα αναμονής, 1957, Τα μάτια της Κίρκης, 1961), χωρίς ακόμη να εγκαταλείψει, θεματογραφικά, τα συμβολιστικά χαρακτηριστικά του και τα διδάγματα της παραδοσιακής ποίησης σε επίπεδο μορφολογίας, απομακρύνεται από την ποιητική «καθαρότητα», αφήνοντας το βίωμα να εισβάλλει με βία στη δημιουργία του: ο θάνατος του πατέρα του («πρόγευση μιας ανερμήνευτης αιωνιότητας», όπως έλεγε και ο ίδιος), αλλά και ο έρωτας (η «ανακάλυψη της ζωής»), θα βρεθούν στο επίκεντρο της ποίησής του…

Υπάρχει μία τομή στο έργο του, που συνεπάγεται το πλησίασμα με το έργο ποιητών της πρώτης μεταπολεμικής γενιάς: Με τα Είδωλα (1964) και τον Κλειστό κήπο (1966) οι δεσμοί με το συμβολιστικό παρελθόν χαλαρώνουν, η γλώσσα και η τεχνική του ανανεώνονται, υιοθετώντας στοιχεία μοντερνιστικά και, για πρώτη φορά, ο χαμηλόφωνος αυτός δημιουργός διευρύνει τη θεματολογία της ποίησής του, εντάσσοντας σε αυτήν στοιχεία κοινωνικής και πολιτικής κριτικής που «πλαταίνουν τον λυρισμό του» (στη συλλογή Η ελληνική νύχτα, 1974). Πρόκειται για ποιήματα γραμμένα κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, τα οποία αποτελούν τον δικό του τρόπο αντίδρασης στο χουντικό καθεστώς: «Συλλογιστήκαμε τη νύχτα, αυτό μονάχα, / κι είπαμε η λέξη είναι φωτιά, θα την πούμε τη λέξη, / όμως εκείνοι / την ίδια τη φωτιά αγκαλιάσανε δίχως λέξη να πούνε» («Με τι πρόσωπο»).

Η πλούσια εργογραφία του περιλαμβάνει:

Ποίηση

  • Κύκνοι στο λυκόφως (1939)
  • Λυρικά τοπία (1950)
  • Αίθουσα αναμονής (1957)
  • Τα μάτια της Κίρκης (1961)
  • Είδωλα (1964)
  • Κλειστός κήπος (1966)
  • Η ελληνική νύχτα (1974)
  • Διάλογοι με τον Διονύσιο Σολωμό (1978)
  • Νέα ποιήματα (1984)

Λεξικά

  • Ορθογραφικό Λεξικό της Δημοτικής με βάση τη Γραμματική του Τριανταφυλλίδη (1965)

Μεταφράσεις

  • Αλμπέρ Καμύ «Ο ξένος – Γράμματα σ’ ένα Γερμανό φίλο»
  • Α. Σολζενίτσιν «Το σπίτι της Ματριόνα»
  • Φρανσουάζ Σαγκάν «Υποταγή»
  • Σοφοκλή «Οιδίπους Τύραννος – Οιδίπους επί Κολωνώ – Αντιγόνη»
  • Ευριπίδη «Μήδεια – Τρωάδες – Εκάβη – Ανδρομάχη»

Παιδικά βιβλία

  • Ελληνική μυθολογία (1959)
  • Ιλιάδα Οδύσσεια (1962)
  • Ιστορίες από τον Πλούταρχο (1964)
  • Μέγας Αλέξανδρος (1963)

Επίσης διασκεύασε ελληνικά και ξένα παραμύθια.

Ο Γιώργος Γεραλής μιλούσε γαλλικά και ήταν μόνιμος κάτοικος Αθηνών.

Πέθανε στις 29 Νοεμβρίου 1996 στην Αθήνα σε ηλικία 79 ετών.

Σχετικά άρθρα

Αλέξανδρος Αργυρίου (1921-2009) – Δέκα χρόνια από το θάνατό του

Θανάσης Μουσόπουλος

Φιλία από μέταλλο | Άρης Ασσαριωτάκης

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Θοδωρής Παπαϊωάννου: από τα παιδιά εμπνεύστηκα πολλές ιστορίες και παράλληλα αποτελούν ένα ακροατήριο που λέει την αλήθεια

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X