Sparmatseto
Αφιερώματα Πρόσωπα

ΠΑΝΑΓΗΣ ΛΕΚΑΤΣΑΣ (1911-1970)

Ο Παναγής Λεκατσάς γεννήθηκε στην Ιθάκη, στο χωριό Καλύβια της επαρχίας Σταυρού, γιος του Γεωργίου και της Μαριγώς. Προερχόταν από φτωχή και πολύτεκνη οικογένεια. Από νωρίς έδειξε ενδιαφέρον για τα γράμματα, ειδικότερα για την αρχαία ελληνική και τη ρωμαϊκή ιστορία, κλίση που ενθάρρυνε η μητέρα του και ο θείος του Γεράσιμος Λεκατσάς.

 

Από το 1920 και για δύο χρόνια έζησε στην Αυστραλία, όπου είχε συγγενείς. Μετά την επιστροφή του στην Ελλάδα γράφτηκε στο Γυμνάσιο της Λευκάδας. Ολοκλήρωσε τα γυμνασιακά μαθήματα στην Κέρκυρα και γράφτηκε στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών, από όπου δεν αποφοίτησε αν και έφτασε ως τις πτυχιακές εξετάσεις.

 

Το 1933 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο, με τίτλο Συμβολή στη διαλεκτική ιστορία της φιλοσοφίας και δύο χρόνια μετά η πρώτη και μοναδική ποιητική συλλογή του Απολλώνια.

 

Πραγματοποίησε εθνολογικές, κοινωνιολογικές, λαογραφικές, θεατρολογικές, φιλοσοφικές και θρησκειολογικές μελέτες, ενώ ασχολήθηκε επίσης με τη μετάφραση, κυρίως από έργα αρχαίων ελλήνων συγγραφέων. Από το 1936 ως το 1943 συνεργάστηκε με το περιοδικό Νέα Εστία. Συνεργάστηκε επίσης με τα Νεοελληνικά Γράμματα (1938-1940), τον Ανταίο (1949-1950), την Καινούργια Εποχή του Γιάννη Γουδέλη, Επιθεώρηση Τέχνης, το Θέατρο (1961-1966) και τις εφημερίδες Ελεύθερη Ελλάδα (όργανο του Ε.Α.Μ.), Ο Ρίζος της Δευτέρας (1946-1947) και Μάχη, ενώ συνεργάστηκε επίσης στις συλλογικές εκδόσεις Λεξικόν Κοινωνικών Επιστημών (1958), Μεγάλη Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος-Λαρούς (1963) και Νεοελληνική Εγκυκλοπαίδεια Χάρη-Πάτση (1964).

 

Το 1939 παντρεύτηκε την πιανίστα Δήμητρα Δημητριάδη, από την οποία πήρε διαζύγιο το 1947 και το 1961 παντρεύτηκε τη συγγραφέα Εύα Βλάμη. Ο ιδεολογικός προσανατολισμός του στο χώρο της Αριστεράς διαμορφώθηκε κυρίως κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής και του εμφυλίου, οπότε διώχτηκε και φυλακίστηκε.

 

Πέθανε στην Αθήνα από εγκεφαλική θρόμβωση. Μετά το θάνατό του η Εύα Βλάμη επιμελήθηκε της έκδοσης του έργου του Διόνυσος.

 

Για περισσότερα βιογραφικά στοιχεία του Παναγή Λεκατσά βλ. χ.σ., «Λεκατσάς Παναγής», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1986, Χωρεάνθης Κώστας, «Χρονολόγιο Παναγή Λεκατσά (1911-1970)», Διαβάζω 166, 22/4/1987, σ.8-13 και «Παναγής Λεκατσάς (Στοιχεία βιογραφίας)», Χρονικό  ’71, σ.30-31. Αθήνα, έκδοση του Καλλιτεχνικού Πνευματικού Κέντρου Ώρα, 1971.

 

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

  • Βαλέτας Γ., «Παναγής Λεκατσάς· Ο μεταφραστής του Πινδάρου», Νέα Εστία88, ετ.ΜΔ΄, 1η/10/1970αρ.1038, σ.1383-1386.
    • Βαρίκας Βάσος, «Μελετήματα. Παναγή Λεκατσά: Έρως – Ευαγγέλου Σαββοπούλου: Εφηρμοσμένη Κοινωνιολογία», Συγγραφείς και κείμενα Α’ (1961-1965), σ.158-160. Αθήνα, Ερμής, 1975 (πρώτη δημοσίευση στην εφημερίδα Το Βήμα, 16/6/1963).
    • Λεντάκης Αντρέας, Παναγής Λεκατσάς• Θεμελιωτής της εθνολογίας στην Ελλάδα. Αθήνα, 1976. Ανάτυπο από το περιοδικό Άνθρωπος3, 1/1976, αρ.1.
    • Παράσχος Κλέων, «Π. Λεκατσά: Τα Απολλώνια», Νέα Εστία20, ετ.Ι΄, 15/9/1936, αρ.234, σ.1316.
    • χ.σ., «Λεκατσάς Παναγής», Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό5. Αθήνα, Εκδοτική Αθηνών, 1986.

 

Αφιερώματα περιοδικών
• Καινούρια Εποχή, Φθινόπωρο 1976.
• Διαβάζω 166, 22/4/1987.
• Χρονικό  ’71, σ.28-57. Αθήνα, έκδοση του Καλλιτεχνικού Πνευματικού Ώρα, 1971.
• Ουτοπία 20, 5-6/1996.

 

Εργογραφία

(πρώτες αυτοτελείς εκδόσεις)

Ι.Ποίηση
• Τα Απολλώνια. Αθήνα, 1935.

ΙΙ.Μελέτες
• Συμβολή στη διαλεχτική ιστορία της φιλοσοφίας. Μέρος Α’· Αρχαία Φιλοσοφία. Αθήνα, 1933.
• Σαπφώ (οι διεταιρικοί της έρωτες). Αθήνα, Γκοβόστης, χ.χ.
• Επίμετρον· Ερμηνευτικά στη μετάφραση του Πινδάρου Π.Λ. Αθήνα, Αρχαίος εκδοτικός οίκος Δημητράκου, 1938.
• Σπάρτακος· Ο πόλεμος των μονομάχων. Αθήνα, Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1945.
• Ιδεοκρατία και ιστορική αιτιοκρατία. Αθήνα, ανάτυπο από τα Φιλολογικά ΧρονικάΓ΄, ετ.Β΄, 1945.
• Δήμου καταλύσεως και τυραννίδος· Η κρίση της Ελληνικής Αρχαιότητας για την κατάλυση της Δημοκρατίας, την Ολιγαρχία και την Τυραννίδα. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, χ.χ.
• Η εποποιία της πάλης των τάξεων στην Αρχαία Ελλάδα· Η διαλεκτική σύνθεση της αρχαίας ελληνικής ιστορίας, τομ.Α΄· Η διαμόρφωση του γένους, της ιδιοχτησίας, της τάξεως και του κράτους· τεύχος πρώτο: Κοινωνική προϊστορία. Αθήνα, Καραβάκου, 1946.
• Η Πολιτεία του Ήλιου· Η κοινοχτηματική επανάσταση των δούλων και των προλεταρίων της Μικρασίας (133-138 π.Χ). Αθήνα, Νέα Βιβλία, 1946.
• Η προελληνική μητριαρχία και η ‘Ορέστεια’. Αθήνα, Βιβλίο Νεοελληνικού Λόγου, 1946.
• Απολογητικός του Παλαιοδημοτικισμού (Δημοτική και Λογοτεχνία). Αθήνα, ανάτυπο από τα Φιλολογικά Χρονικά, 1948.
• Η καταγωγή των θεσμών, των εθίμων και των δοξασιών· Κεφάλαια της κοινωνικής ιστορίας των ελλήνων και των άλλων λαών. Αθήνα, Βιβλίο Νεοελληνικού Λόγου, 1951.
• Τραγωδία ή κωμωδία· Έλεγχος του βιβλίου του Γ.Κορδάτου, Η αρχαία τραγωδία και κωμωδία· Ποιες οι κοινωνικές ρίζες του Αρχαίου Θεάτρου. Αθήνα, 1954.
• Η ψυχή· Η ιδέα της ψυχής και της αθανασίας της και τα έθιμα του θανάτου. Αθήνα, Εκδοτικόν Ινστιτούτον Αθηνών, 1957.
• Ευριπίδη, Κύκλωπας. Αθήνα, ανάτυπο από την Καινούργια Εποχή, 1956.
• Οι πόλεμοι των δούλων στην ελληνική και ρωμαϊκή αρχαιότητα. Αθήνα, Εκδοτικόν Ινστιτούτον Αθηνών, 1957.
• Γιλγαμές· Πινακίδα ΙΧ· Ο κατακλυσμός και το βοτάνι της ζωής. Αθήνα, ανάτυπο από την Καινούργια Εποχή4, Χειμώνας 1957.
• Το κάλεσμα της Θεονύφης· Το Ψυχολογικό και Μυητική πλέγμα του Ιερού Γάμου. Αθήνα, ανάτυπο από την Καινούργια Εποχή3, Φθινόπωρο 1958.
• Έρως· Ερμηνεία μιας μορφής της προϊστορικής και ορφικοδιονυσιακής θρησκείας. Αθήνα, Δίφρος, 1963.
• Η Μητριαρχία και η σύγκρουσή της με την Ελληνική Πατριαρχία. Αθήνα, Κείμενα, 1970.
• Φαιακία· Μητριαρχικά στοιχεία και μυητικές αφετηρίες της Οδύσσειας. Αθήνα, Κείμενα, 1970.
• Διόνυσος· Καταγωγή και εξέλιξη της Διονυσιακής Θρησκείας. Ψυχικό, Βιβλιοθήκη της Σχολής Μωραϊτη, 1971.
• Ο Λαβύρινθος· Καταγωγή κι εξέλιξη ενός τύπου ποιητικής μυθοπλασίας. Αθήνα, 1973.
• Το Θείον Δράμα· Θρησκειολογική μελέτη. Αθήνα, Κείμενα, 1976.
ΙΙΙ.Θέατρο
• Ιφιγένεια η ορχουμένη· (λυρική δραματική σύνθεση). Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1939.
ΙV.Μεταφράσεις
• Πινδάρου Ολυμπιακά· Έμμετρη μετάφραση. Τεύχος πρώτον. Αθήνα, Αθηνά, 1935.
• Πινδάρου, Πυθιακοί επινίκιοι ύμνοι· Έμμετρη μετάφραση. Αθήνα, 1936.
• Πίνδαρος, Ολυμπιονίκαι, Πυθιονίκαι, Νεμεονίκαι, Ίσθμιονίκαι, Αποσπάσματα·Έμμετρη μετάφραση – Εισαγωγή και ερμηνευτικά. Αθήνα, Αρχαίος εκδοτικός οίκος Δημητράκου, [1938].
• Σαπφώ· Αρχαίον κείμενον, Εισαγωγή – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Πάπυρος, 1938 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Παπύρου, αρ.29).
• Ησιόδου, Θεογονία · Αρχαίον κείμενον, Εισαγωγή – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Πάπυρος, 1938 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Παπύρου, αρ.32).
• Αλκαίος· Αρχαίον κείμενον, Κριτικά και Ερμηνευτικά· Μετάφρασις των σημαντικοτέρων αποσπασμάτων. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1939 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων Πεζογράφων και Ποιητών, αρ.1).
• Ησιόδου, Έργα και Ημέραι· Αρχαίον κείμενον, Εισαγωγή – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1939 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων Πεζογράφων και Ποιητών, αρ.2).
• Ησιόδου, Θεογονία, Ασπίς Ηρακλέους, Αποσπάσματα Ηοιών· Αρχαίον κείμενον – Μετάφρασις – Ερμηνευτικαί σημειώσεις. Αθήνα, Ζαχαρόπυολος, 1939 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων Πεζογράφων και Ποιητών, αρ.37).
• Λυκούργου, Κατά Λεοκράτους· Αρχαίον κείμενον, μετάφρασις και σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1939 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων Πεζογράφων και Ποιητών, αρ.17).
• Αριστοτέλους, Πολιτικά, Βιβλία Ι,ΙΙ, ΙΙΙ· Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1939 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων Πεζογράφων και Ποιητών, αρ.30).
• Δημητρίου Φαληρέως, Περι ερμηνείας (Περί ύφους) · Αρχαίον κείμενον – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1939 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων Πεζογράφων και Ποιητών, αρ.60-66).
• Ευριπίδου Μήδεια· Αρχαίον κείμενον, Εισαγωγή – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1939.
• Ευριπίδου, Κύκλωψ – Άλκηστις· Εισαγωγή – Αρχαίον κείμενον- Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1941 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων Πεζογράφων και Ποιητών, αρ.132).
• Ευριπίδου, Ηρακλείδαι· Εισαγωγή – Αρχαίον Κέιμενον – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1941 (στη σειρά Βιβλιοθήκη Αρχαίων Ελλήνων Πεζογράφων και Ποιητών, αρ.159).
• Αισχύλου, Προμηθεύς δεσμώτης· Λογοτεχνική απόδοση και ερμηνεία. Αθήνα, Βιβλίο

Νεοελληνικού Λόγου, 1953.
• Ευριπίδη, Ιππόλυτος στεφανηφόρος· Λογοτεχνική απόδοση. Αθήνα, Βιβλίο Νεοελληνικού Λόγου, 1953.
• Αριστοτέλους Πολιτικά· Βιβλία ΙV, V· Αρχαίον κείμενον – Εισαγωγή – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1957 (στη σειρά Αρχαίοι Έλλήνες Συγγραφείς, αρ.110).
• Αριστοτέλους Πολιτικά· Βιβλία VI, VII, VIII· Αρχαίον κείμενον – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1957 (στη σειρά Αρχαίοι Έλληνες Συγγραφείς, αρ.140).
• Ανωνύμου (Λογγίνου ή Διονυσίου), Περί Ύψους· Αρχαίον κείμενον – Εισαγωγή – Μετάφρασις – Σχόλια. Αθήνα, Ζαχαρόπουλος, 1957 (στη σειρά Αρχαίοι έλληνες συγγραφείς).
• Πίνδαρος· Μετάφραση και Ερμηνευτικά. Αθήνα, Δίφρος, 1960.
• Ευριπίδης· Μετάφραση και ερμηνευτικάΑ’· Κύκλωπας, Άλκηστη, Μήδεια. Αθήνα, Διόνυσος, 1962.
• Ευριπίδης, Άλκηστη, Αντρομάχη, Βάκχες. Αθήνα, Καστανιώτης, 1978.
• Ευριπίδης, Εκάβη, Ελένη, Ηλέχτρα. Αθήνα, Καστανιώτης, 1978.

Σχετικά άρθρα

4 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ ΕΦΥΓΕ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΘΡΑΚΙΩΤΙΣΣΑ: ΚΑΤΙΝΑ ΒΕΪΚΟΥ ΣΕΡΑΜΕΤΗ

Θανάσης Μουσόπουλος

Πέθανε ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας

Αντώνιος Βαρβατσούλιας

Μάνα: η γυναίκα των Μεγάλων Πατρίδων

Θανάσης Μουσόπουλος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X