Sparmatseto
Εικαστικά

Το H2O στη Τέχνη

Το νερό ήταν πάντα ένα αντικείμενο τέχνης. Από την προϊστορική κιόλας εποχή οι άνθρωποι απεικόνιζαν το νερό σαν μια κυματιστή γραμμή, μια εικόνα που είναι εύκολα αναγνωρίσιμη και κατανοητή.

Αλλά και οι βρύσες των οποίων η ομορφιά έχει εκθειαστεί από όλους τους πολιτισμούς  του κόσμου, είναι αναμφισβήτητα μια μορφή τέχνης.

Σε μια περιοχή της ερήμου της Σαχάρας που ενώνει την Αλγερία, τον Νίγηρα και το Μάλι, προϊστορικοί λαοί που γνωρίζουμε πολύ λίγα γι’ αυτούς  ζωγράφιζαν και σκάλιζαν σημάδια σε βράχους που πιστεύεται από τους σύγχρονους ερευνητές πως είναι σύμβολα του νερού. Κυματιστές γραμμές, ευθυγραμμισμένες οριζόντια ή κάθετα, είναι παρόμοιες με πολλές άλλες που βρέθηκαν σε πολλά και διαφορετικά μέρη του κόσμου.

Βραχογραφία με θέμα το νερό στο Tennessee των ΗΠΑ

Εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια πριν στις περιοχές της Σαχάρας που σήμερα είναι έρημος υπήρχε κάποτε πράσινο και πολύ νερό που «γονιμοποιούσε» την γη και που ο κόσμος το λάτρευε σαν «ιερό» και το αποτύπωνε με κάθε ευκαιρία σαν θεϊκό σύμβολο δοκιμάζοντας συνεχώς νέα και πρωτότυπα σχέδια.

Ας μην ξεχνάμε φυσικά πως και χώρα μας, για παράδειγμα ο ποταμός Νέστος στη Θράκη, λατρευόταν σαν θεός (Mesta) γιατί όταν η ροή του ήταν ήρεμη πότιζε την γη και τα ζωντανά των κατοίκων και όταν «θύμωνε» από τις βροχές, έπνιγε και παρέσερνε τα πάντα στο διάβα του.

Η μελέτη του νερού στην τέχνη μπορεί αρχικά να περιλαμβάνει την εξέταση των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους εκπροσωπήθηκε. Το νερό συχνά παρουσιάστηκε ή αναδείχθηκε με τη μορφή ενός συμβόλου ή σχηματοποιήθηκε με κάποιον άλλο τρόπο.

Σε άλλες εποχές, όπως στη διάρκεια της Αναγέννησης και λίγο αργότερα απεικονίζεται πιο ρεαλιστικά. Πολλοί καλλιτέχνες ζωγράφιζαν το νερό με κίνηση – το ρεύμα του ποταμιού, τον θορυβώδη ωκεανό ή ακόμα και τον τρομακτικό καταρράκτη – αλλά και σε ήρεμη κατάσταση  όπως λίμνες, αργά ποτάμια κ.ά..

Σε κάθε περίπτωση, το νερό καθορίζει τη συνολική διάθεση μιας εικόνας

Ενώ ορισμένοι καλλιτέχνες έδειξαν άμεσο ενδιαφέρον για το ίδιο το νερό ως εικαστική έκφραση, όπως ο Leonardo da Vinci που γοητεύτηκε από αυτό και το μελέτησε τόσο ως καλλιτέχνης / επιστήμονας όσο και ως υδρο-μηχανικός, πολλοί άλλοι εκπροσώπησαν τις πολλές ιδιότητες του μεταφέροντας τες κυριολεκτικά, μεταφορικά, συμβολικά , ή ακόμα και αλληγορικά στη μυθολογία, τη θρησκεία και τη λαογραφία.

Η βάπτιση του Χριστού-Andrea Del Verrocchio & Leonardo Da Vinci

Από την αρχαιότητα, η τέχνη έχει υπηρετήσει την λατρεία του νερού, συμμετέχοντας σε εικόνες που προσωποποιούν τόσο τις φυσικές, τις μεταφυσικές πτυχές και τις πολυάριθμες θεότητες του, με τους καλλιτέχνες να έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην απεικόνιση και στην διάδοση της ιερότητας του ύδατος.

Ακόμα και για τις ανάγκες της πρακτικότητας της καθημερινότητας οι ρωμαίοι αρχιτέκτονες έχτισαν μεγάλα υδραγωγεία για να μεταφέρουν νερό από το ένα μέρος στο άλλο και τεράστια λουτρά, με τους γλύπτες να σχεδιάζουν ανάμεσα σε άλλα και πολλές όμορφες βρύσες.

Στις ζωγραφιές φύσης, το νερό είναι συχνά το επίκεντρο ή τουλάχιστον ένας χαρακτηριστικός παράγοντας – ειδικά στις παράκτιες ζωγραφιές όπως είναι η θάλασσα.

Το νερό εκπροσωπήθηκε και σχηματοποιήθηκε με πολλούς διαφορετικούς τρόπους σε όλη την ιστορία της τέχνης.

Υπάρχει κάτι για το νερό που μας τραβάει σε αυτό, έχει μια δύναμη που μας καταβάλει, αυτό το γήινο στοιχείο έχει προσελκύσει την προσοχή των καλλιτεχνών αιώνες τώρα και συνεχίζει να κάνει.

Το νερό στη τέχνη μπορεί επίσης να είναι συμβολικό. Στη βιβλιογραφία και στην τέχνη, το νερό θεωρείται το παγκόσμιο σύμβολο της αλλαγής – ρέει παντοτινά και μπορεί να πάρει οποιαδήποτε μορφή, επίσης χρησιμοποιείται για να συμβολίζει την καθαρότητα και την κάθαρση, αυτό είναι πιο εμφανές στα ιστορικά, αρχαία και αναγεννησιακά έργα τέχνης ειδικά όταν χρησιμοποιείται σε «θεϊκούς» πίνακες.

Το νερό μπορεί να μεταβάλει ολόκληρη τη διάθεση ενός έργου ανάλογα με τον τρόπο που απεικονίζεται. Για παράδειγμα, ρίξτε μια ματιά στο νερό που φαίνεται στην «Γέννηση της Αφροδίτης» του Botticelli.

Η γέννηση της Αφροδίτης-Sandro Botticelli (1482)

Η θάλασσα είναι ήρεμη και φαίνεται να θερμαίνεται, παρέχοντας σε ολόκληρο το έργο τέχνης μια συνολική αίσθηση ηρεμίας και δέους. Αν η θάλασσα είχε απεικονιστεί ως κυματιστή και ταραγμένη, η αισθητική, η διάθεση και οι συναισθηματικές ιδιότητες που βγάζει το έργο θα ήταν εντελώς διαφορετικές.

Η απεικόνιση του νερού στη ζωγραφική ή σε οποιοδήποτε άλλο μέσο έκφρασης της τέχνης μπορεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο το θέμα λαμβάνεται από έναν θεατή.

Το νερό είναι ένα παγκοσμίως αναγνωρισμένο σύμβολο που σημαίνει ότι ο καθένας μπορεί να δει στο έργο τέχνης και να πάρει κάτι από αυτό, εμπνέοντας καλλιτέχνες και θεατές παντοτινά.

Σχετικά άρθρα

Ο Πάπας Ιννοκέντιος Ι’ σε Έργο του Βελάσκεθ

Βασίλειος Μακέδος

Μικρές ιστορίες και ψυχωφελή παραμύθια | Ο μικρός Παναγιώτης

Χρήστος Τυρεκίδης

Χωρίς τίτλο ΙΙ. Ελληνική Μεταπολεμική Αφαίρεση: Τα ηρωικά χρόνια | Έκθεση στο MoMus

Βασίλειος Μακέδος

Ο ιστότοπος sparmatseto.gr χρησιμοποιεί cookies για να βελτιώσει την εμπειρία σας. Υποθέτουμε ότι είστε εντάξει με αυτό, αλλά μπορείτε να εξαιρεθείτε αν το επιθυμείτε. Αποδοχή Περισσότερα

X